Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh trình bày báo cáo thẩm tra.

Đây là một vấn đề được Uỷ ban Kinh tế lưu ý trong Báo cáo thẩm tra đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết của Quốc hội về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2017; dự kiến Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2018 được Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh trình bày tại phiên khai mạc Quốc hội sáng nay.

Nợ xấu trong nền kinh tế vẫn cao

Tại báo cáo thẩm tra, đa số ý kiến trong Uỷ ban Kinh tế nhất trí với đánh giá của Chính phủ về việc thực hiện Nghị quyết của Quốc hội về phát triển kinh tế - xã hội năm 2017. Các kết quả đạt được thể hiện sự quyết tâm, cố gắng rất lớn trong chỉ đạo điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự vào cuộc của các cấp, các ngành, các địa phương, cộng đồng doanh nghiệp (DN) và nhân dân cả nước.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Uỷ ban Kinh tế cũng đánh giá việc thực hiện nội dung cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế một cách thực chất còn chậm, chưa đạt yêu cầu đề ra. Việc giải quyết yếu kém của một số doanh nghiệp nhà nước (DNNN) còn chậm. Chất lượng tăng trưởng chưa được cải thiện, chỉ số thu nhập quốc dân (GNI) ngày càng giảm; tăng xuất khẩu vẫn phụ thuộc phần lớn vào khu vực FDI; sản xuất nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào thiên nhiên, thiếu tính bền vững; chất lượng cuộc sống người dân có cải thiện nhưng chưa rõ ràng.

Thực trạng kinh tế xã hội cũng bộc lộ một số hạn chế, yếu kém. Cụ thể là nợ xấu trong hệ thống ngân hàng ở mức dưới 3%, nhưng thực chất nợ xấu toàn nền kinh tế vẫn còn ở mức cao. Tiến độ tổ chức lại hệ thống các đơn vị sự nghiệp công lập; sắp xếp, cổ phần hóa DNNN, thoái vốn chưa đạt yêu cầu đề ra. Số lượng DN đăng ký thành lập mới tăng lên, nhưng các DN tạm ngừng hoạt động và chờ giải thể có xu hướng tăng cao. Việc lập, phê duyệt, phân giao vốn chưa được quán triệt đầy đủ và tuân thủ nghiêm túc dẫn đến tiến độ thực hiện Kế hoạch đầu tư công trung hạn còn rất chậm, ảnh hưởng đến tiến độ, hiệu quả của các dự án, công trình.

Siết chặt kỷ luật tài chính ngân sách, ràng buộc ngân sách cứng

Bên cạnh đó, việc các nhà đầu tư nước ngoài dịch chuyển dòng vốn và mở rộng quy mô sản xuất tại Việt Nam là tín hiệu tích cực nhưng nếu không được thẩm định, kiểm soát kỹ cũng kéo theo sự chuyển dịch công nghệ lạc hậu, kém thân thiện môi trường vào nước ta, đồng thời đặt ra những khó khăn, thách thức đối với các thành phần kinh tế khác về năng lực cạnh tranh, kể cả tác động chèn lấn sự phát triển mà chưa tạo ra tác động lan toả, thúc đẩy liên kết để cùng phát triển.

Các dự án BOT giao thông bên cạnh các đóng góp quan trọng cho nền kinh tế, nhưng dư luận xã hội cũng bày tỏ sự không hài lòng về một số khâu trong quá trình triển khai dự án như chỉ định thầu, các nhà đầu tư chưa bảo đảm năng lực, chất lượng một số công trình kém, mức giá dịch vụ, thời gian thu phí và việc đặt các trạm thu phí BOT chưa hợp lý tại các tuyến quốc lộ.

Tình hình vi phạm pháp luật trong hoạt động khai thác khoáng sản tại các địa phương diễn ra hết sức phức tạp nhưng chưa kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý.

Đối với nhiệm vụ, giải pháp phát triển kinh tế xã hội năm 2018, Ủy ban Kinh tế đề nghị nhấn mạnh hơn một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.

Bao gồm việc quyết tâm siết chặt kỷ luật tài chính – NSNN, thực hiện ràng buộc ngân sách cứng, thẩm định chặt chẽ các dự án đầu tư; đẩy mạnh khoán chi hành chính, sử dụng xe công, đấu thầu, đặt hàng trong cung cấp dịch vụ công. Gỡ bỏ các rào cản, điều kiện đầu tư kinh doanh bất hợp lý, gây cản trở hoạt động của DN; tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, giảm thời gian thực hiện thủ tục, cắt giảm chi phí giao dịch nhất là chi phí giao dịch không chính thức của DN và người dân.

Gắn trách nhiệm giám sát, giải trình và nâng cao tính minh bạch nhằm kiểm soát hoạt động của hệ thống ngân hàng và các DNNN. Thành lập cơ quan chuyên trách làm đại diện chủ sở hữu đối với DNNN và cổ phần, vốn góp của Nhà nước tại DN đúng tiến độ.

Đẩy mạnh thực hiện cơ cấu lại nợ công và tăng cường kiểm soát, quản lý chặt chẽ nợ xây dựng cơ bản. Tăng cường quản lý thu, chi ngân sách, tập trung chống thất thu, chuyển giá, trốn thuế, quản lý chặt chẽ bảo lãnh Chính phủ, vay về cho vay lại, đảm bảo sử dụng đúng mục đích, tiết kiệm, hiệu quả.

Ngoài ra, Ủy ban Kinh tế cũng yêu cầu có giải pháp phù hợp với các đối tác đang thâm hụt thương mại lớn với nước ta. Rà soát, đánh giá hiệu quả các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã ký kết với các nước, chủ động xây dựng các biện pháp phòng vệ thương mại, các hàng rào kỹ thuật phù hợp để tăng cường quản lý xuất nhập khẩu, ngăn cản nhập khẩu công nghệ lạc hậu.

H.Y