Dây chuyền sản xuất của Công ty sữa Vinamik.

Ông Đặng Quyết Tiến, Phó Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp (Bộ Tài chính) chia sẻ xung quanh câu chuyện cổ phần hóa, thoái vốn DNNN trong cuộc trao đổi báo chí chiều ngày 14/9 vừa qua.

* PV: Có một số ý kiến cho rằng, quá trình cổ phần hóa (CPH) vẫn diễn ra khá chậm, theo ông đâu là nguyên nhân của vấn đề này?

- Ông Đặng Quyết Tiến: Trong 8 tháng đầu năm nay đã có 48 doanh nghiệp được cấp có thẩm quyền phê duyệt phương án CPH. Trong đó có 6 tổng công ty với tổng giá trị thực tế là 31.905 tỷ đồng, giá trị thực tế phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp là 23.280 tỷ đồng.

Theo phương án CPH được cấp có thẩm quyền phê duyệt thì vốn điều lệ của 48 đơn vị khoảng 23.019 tỷ đồng; trong đó Nhà nước nắm giữ 11.092 tỷ đồng, bán cho nhà đầu tư chiến lược 7.473 tỷ đồng, bán cho người lao động 342 tỷ đồng, bán cho tổ chức công đoàn 6,7 tỷ đồng, số lượng cổ phần bán đấu giá công khai là 4.103 tỷ đồng.

Thực tế cho thấy, trong thời gian qua, cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại nhiều DNNN chưa được như kỳ vọng. Nguyên nhân khách quan là do thị trường chứng khoán chịu tác động tăng trưởng kinh tế thế giới chậm và những khó khăn nội tại khác của nền kinh tế nước ta, dẫn tới các nhu cầu dòng vốn hạn chế, không bán được như mong muốn.

Bên cạnh đó, quan trọng nhất vẫn là nguyên nhân chủ quan. Trong đó, thứ nhất do các bộ ngành chưa thực sự quyết liệt, cổ phần hoá xong chưa sẵn sàng bàn giao cho Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) và niêm yết trên sàn chứng khoán.

Thứ hai, lãnh đạo một số doanh nghiệp còn băn khoăn về lợi ích của mình. Bên cạnh đó, hiện nay cơ chế đã đủ, hệ thống luật, quy định xử lý tài chính, thoái vốn theo thị trường đã hoàn thiện nhưng yếu tố quan trọng hàng đầu là tư vấn thì lại có chất lượng chưa tốt, chưa đảm bảo. Do đó, một trong những nút thắt cần tháo gỡ để đẩy nhanh quá trình CPH DNNN là nâng cao chất lượng công tác tư vấn.

* PV: Kế hoạch thoái vốn của 10 doanh nghiệp "gà đẻ trứng vàng" của SCIC đang tiến hành như thế nào, thưa ông?

- Ông Đặng Quyết Tiến: SCIC đã được giao nhiệm vụ và đang đẩy nhanh tiến độ thực hiện thoái vốn ở 10 doanh nghiệp, bao gồm: Tổng công ty cổ phần Bảo Minh, Tổng công ty cổ phần Tái bảo hiểm quốc gia Việt Nam, Công ty cổ phần Cơ khí và Khoáng sản Hà Giang, Công ty cổ phần Nhựa Thiếu niên Tiền Phong, Công ty cổ phần Hạ tầng và Bất động sản Việt Nam, Công ty cổ phần Nhựa Bình Minh, Công ty cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk), Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Sa Giang, Công ty cổ phần FPT và Công ty cổ phần Viễn thông FPT...

Theo kế hoạch, trong năm nay sẽ bắt đầu tiến hành bán vốn của Vinamilk, 9 doanh nghiệp còn lại sẽ thực hiện trong cuối năm nay và đầu năm 2017.

* PV: Thưa ông, đối với một số doanh nghiệp có thương hiệu lớn như Vinamilk, có nhiều ý kiến lo ngại sau khi Nhà nước thoái hết vốn, doanh nghiệp này tăng tỷ lệ sở hữu (room) 100% cho nhà đầu tư ngoại có thể khiến mất thương hiệu. Nhận định của ông về vấn đề này như thế nào?

- Ông Đặng Quyết Tiến: Vinamilk là một doanh nghiệp lớn, không chỉ tầm cỡ trong nước mà còn cả ở khu vực và thế giới. Với quy mô vốn hóa có thể hơn 100.000 tỷ đồng, bán vốn tại Vinamilk sẽ không chỉ có nhà đầu tư trong nước mà cả nước ngoài tham gia. Dù bán cho các nhà đầu tư trong nước hay nước ngoài, chúng ta vẫn có cách để giữ thương hiệu doanh nghiệp. Dù không nắm lượng lớn cổ phần, nhưng Nhà nước vẫn có quyền phủ quyết thông qua những rào cản kỹ thuật hay có thể áp dụng hình thức "cổ phần vàng", tức là quyền biểu quyết một số vấn đề quan trọng của doanh nghiệp, trong đó có thương hiệu. Tuy nhiên để làm được điều này thì phải có quy định trong Điều lệ ban đầu của doanh nghiệp, trong đó, vai trò cổ đông Nhà nước rất quan trọng.

* PV: Xin ông cho biết, tiền thoái vốn các DNNN sẽ được sử dụng như thế nào?

- Ông Đặng Quyết Tiến: Tiền thoái vốn một phần sẽ sử dụng để tái đầu tư cho DNNN, đầu tư, phát triển các công trình trọng điểm, xóa đói giảm nghèo, an sinh xã hội, các chương trình nông thôn và chống biến đổi khí hậu.

* PV: Xin cảm ơn ông!

Tố Uyên (thực hiện)