Chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu
PV: Thưa ông, hiện còn gần 2 tháng nữa mới hết năm nhưng nhiều ngân hàng đã cạn room tín dụng, không thể tiếp tục cho vay, vì vậy họ đang xin nới room. Tuy nhiên, NHNN mới cho phép 1 ngân hàng nới room. Ông có bình luận gì về điều này?
Chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu: Tại thời điểm này, chúng ta mới biết có ngân hàng Techcombank được NHNN cho nới room, dù có nhiều ngân hàng khác cũng đang đề nghị. Như vậy, NHNN đã tạo ra tiền lệ khi nới room cho Techcombank.
Theo quan điểm của tôi, việc NHNN siết room tín dụng cho các ngân hàng là hợp lý. Bởi năm nay, như chúng ta đã biết, tăng trưởng gần như chắc chắn đạt mục tiêu 6,7%, do đó không cần thiết phải đẩy mạnh tín dụng thời điểm này mà cần chú trọng kiểm soát lạm phát, ổn định vĩ mô. Vì vậy, NHNN không mặn mà việc nới room tín dụng vì sẽ tạo cơ hội cho lạm phát. Xét về quản lý vĩ mô, việc siết room là hợp lý.
Tuy nhiên, xét trên phương diện vi mô, các ngân hàng sẽ rất khó khăn trong việc tạo lợi nhuận như mục tiêu đầu năm đề ra, vì kế hoạch lợi nhuận đầu năm dựa vào tăng trưởng tín dụng. Việc phải hài hoà giữa mục tiêu vi mô và vĩ mô là khó khăn cho NHNN.
Theo tôi, NHNN nên xem xét để nới room tín dụng cho một số trường hợp ngân hàng thương mại đề xuất, với tiêu chí chẳng hạn như hoạt động lành mạnh, nợ xấu thấp, lợi nhuận tốt, mạng lưới rộng, không có sai phạm trong quá khứ… Đồng thời, cũng nên hỗ trợ những ngân hàng có hoạt động bao phủ vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa. Tất nhiên, việc nới room sẽ phải được xem xét rất kỹ càng, chọn lọc.
PV: Theo ông, vì sao ngân hàng Techcombank được nới room tín dụng, trong khi có nhiều ngân hàng cũng đề xuất điều này?
Chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu: Có thể NHNN cũng sẽ nới room cho một số ngân hàng năm nay, tuy nhiên đến nay chúng ta mới biết 1 ngân hàng. Hiện nay, chúng ta không biết NHNN dùng chỉ tiêu gì để xét nới room cho Techcombank mà không phải là cho một số ngân hàng khác.
Tôi cho rằng, những tiêu chí để được xét mở room tín dụng nên được công khai để đảm bảo sự công bằng, minh bạch, tạo sự an tâm cho các ngân hàng. Các ngân hàng và những người quan tâm cần được biết vì sao ngân hàng này được mà ngân hàng khác thì không.
Tuy nhiên, thời gian còn lại của năm không nhiều, việc tăng room phải trong chừng mực nếu không sẽ tác động đến lạm phát, không phải cho năm nay mà cho năm tới. Bởi thế, tôi chắc chắn NHNN sẽ rất cẩn trọng trong việc mở rộng room, và điều này tốt cho cả ngành ngân hàng cũng như cả nền kinh tế.
PV: Liên quan đến tăng trưởng tín dụng, trong kỳ họp Quốc hội, một số đại biểu cũng đã nêu lo ngại về việc tín dụng đổ vào những lĩnh vực nhạy cảm như bất động sản hay BOT. Ông đánh giá thế nào về băn khoăn này?
Chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu: Tôi cho rằng các đại biểu Quốc hội đã rất có lý khi nêu vấn đề về tín dụng vào bất động sản và BOT. Cho vay bất động sản là lĩnh vực lợi nhuận tốt. Hiện nay, tỷ lệ cho vay bất động sản trên tổng dư nợ là thấp. Tuy nhiên, nếu tính cả số dư nợ cho vay mua nhà, sửa chữa nhà cửa của người dân mà hiện đang được tính là cho vay tiêu dùng, thì dư nợ bất động sản lớn hơn nhiều. Vấn đề rủi ro ở đây là nếu các ngân hàng cho vay bất động sản nhiều và giá nhà đất tăng thì tất cả đều an toàn, từ người đi vay, ngân hàng cho đến nền kinh tế. Tuy nhiên, nếu giá bất động sản vào giai đoạn suy thoái, rớt giá thì lúc đó sẽ gây ra nhiều thiệt hại cho các ngân hàng, người đi vay. Bài học này chúng ta đã thấy năm 2008 ở Mỹ, khi thị trường bất động sản lao dốc đã kéo cả nền kinh tế rơi vào khủng hoảng, gây ảnh hưởng đến thị trường toàn cầu.
Với cho vay BOT, đây cũng là lĩnh vực rất rủi ro cho các ngân hàng. BOT là các dự án dài hạn, thời gian cho vay kéo dài từ 10 - 20 năm, trong khi vốn ngân hàng phần lớn ngắn hạn. Nếu đem vốn ngắn hạn cho vay dài hạn như vậy, ngân hàng sẽ đặt mình vào tình thế nguy hiểm khi cho vay quá nhiều BOT. Chẳng hạn, khi khách hàng đến rút vốn ngắn hạn thì tiền lại đang cho vay dài hạn, khiến ngân hàng buộc phải đẩy lãi suất lên cao để huy động vốn mới trả vốn cũ. Việc lãi suất còn cao trên thị trường hiện nay, ngoài yếu tố về chi phí vốn, còn có nguyên nhân là các ngân hàng luôn phải tạo thanh khoản bằng cách đẩy lãi suất lên để huy động vốn. Do nhìn nhận được vấn đề này, nên các đại biểu lo lắng về việc có nhiều tín dụng đổ vào BOT là đúng.
PV: Một vấn đề nữa cũng được các đại biểu nêu vừa qua là việc giảm dần các biện pháp hành chính để can thiệp thị trường, như là việc áp dụng trần lãi suất huy động. Có ý kiến đại biểu cho rằng nên xem xét dỡ bỏ trần lãi suất, ông có đồng ý với điều này?
Chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu: Tôi đồng tình với việc NNHN cần dùng một số biện pháp hành chính để điều tiết thị trường. Nhưng về lãi suất trần, tôi cho rằng đây là thời điểm tốt để thả nổi lãi suất. Hiện lãi suất cho vay đã được thả nổi theo thoả thuận giữa người đi vay và cho vay. Còn lãi suất huy động vẫn áp dụng mức trần 5,5% với các kỳ hạn dưới 6 tháng. Theo NHNN, điều này là cần thiết để điều chỉnh thị trường. Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng nên bỏ trần lãi suất kỳ hạn ngắn, tương tự như việc không áp dụng trần với các kỳ hạn dài. Tôi không cho rằng thả nổi lãi suất sẽ có tác động rất lớn trên thị trường tiền tệ hiện tại. Các ngân hàng cần được tự do quyết định lãi suất để thu hút khách hàng, nhằm cơ cấu nguồn vốn huy động hợp lý, phù hợp với tình trạng của mỗi ngân hàng. Trần lãi suất hiện tại là cơ chế mang tính hành chính, làm méo mó thị trường, và nhất là không còn cần thiết nữa.
PV: Xin cảm ơn ông!
H.Y
