Khó xác định chính xác

Theo thống kê của Tổng cục Thuế, đến nay, Cục Thuế Hà Nội và Cục Thuế TP. Hồ chí Minh đã rà soát đối với khoảng 27.000 tài khoản cá nhân có dấu hiệu kinh doanh qua mạng xã hội Facebook. Sau khi triển khai, đã có khoảng 3.000 cá nhân thuộc nhóm chưa đăng ký thuế đã có ý kiến phản hồi chính thức về cơ quan thuế.

Tuy nhiên, trong thực tế với những cá nhân bán hàng có doanh thu lớn xuất hiện ngày càng nhiều, bởi các hình thức bán hàng trên Facebook như: Post bài, livetream, bán hàng thông qua các nhóm mở hay nhóm kín… Đây là thách thức với cơ quan thuế trong việc quản lý hình thức kinh doanh này. Theo Tổng cục Thuế, giao dịch thương mại điện tử có đặc điểm ảo, khó kiểm chứng thông tin nhận dạng, dễ dàng xóa bỏ, thay đổi nên khó khăn trong việc nắm bắt các giao dịch, do giao dịch chỉ bằng các tài liệu điện tử, diễn ra dễ dàng và trong thời gian ngắn ngay cả với nước ngoài.

Do vậy, việc quản lý thuế hiện nay đối với loại hình kinh doanh qua mạng gặp nhiều khó khăn như: Khó xác định chính xác người nộp thuế, doanh thu phát sinh,… (việc quản lý theo chức năng cũng có nhược điểm là thiếu đầu mối phát hiện đối tượng nộp thuế mới); khó nắm bắt quy mô hoạt động kinh doanh cũng như toàn bộ quá trình giao dịch… Đặc biệt, cá nhân kinh doanh qua mạng xã hội không hiện diện tại địa điểm cố định, lại có trình độ công nghệ thông tin nhất định, cơ quan thuế khó xác định được doanh thu kinh doanh thực tế nếu chỉ căn cứ các thông tin giao dịch trên mạng xã hội.

Theo quy định của Luật Quản lý thuế, chậm nhất là 10 ngày kể từ khi bắt đầu tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, tổ chức, cá nhân phải thực hiện đăng ký thuế với cơ quan thuế để được hướng dẫn kê khai, nộp thuế theo quy định nếu xác định được doanh thu kinh doanh trên 100 triệu đồng/năm. Trường hợp không kê khai nộp thuế thì sẽ được xác định là hành vi trốn thuế, sẽ bị truy thu, phạt lên tới gấp 3 lần số thuế phải nộp, nặng hơn nữa sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn thuế, bà Nguyễn Thị Cúc.

Thực tế, hoạt động của mạng Internet là giao dịch xuyên biên giới, các công ty vận hành nước ngoài hầu hết không đăng ký kinh doanh và không có văn phòng đại diện chính thức tại việt Nam. Chính vì vậy tạo khó khăn cho ngành Thuế trong việc quản lý thuế đối với các mạng nước ngoài kinh doanh qua mạng internet.

Phối hợp để quản lý

Để tăng cường quản lý đối với hoạt động kinh doanh thương mại điện tử, đại diện Tổng cục Thuế cho biết, lãnh đạo Bộ Tài chính đã chỉ đạo Tổng cục Thuế xây dựng đề án và đề xuất các giải pháp cụ thể việc quản lý thu thuế đối với hoạt động kinh doanh. Đồng thời, ngành Thuế phối hợp với các bộ, ngành có liên quan như Bộ Công thương, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tư pháp, Bộ Thông tin truyền thông, Bộ Công an... thực hiện quản lý hoạt động kinh doanh thương mại điện tử.

Bộ Tài chính cũng đề nghị Ngân hàng Nhà nước phối hợp để thực hiện giải pháp thanh toán. Trong đó, yêu cầu các dịch vụ xuyên biên giới khi thanh toán phải thanh toán qua cổng thanh toán nội địa (thông qua Công ty cổ phần Thanh toán quốc gia – Trung tâm Napas của Ngân hàng Nhà nước). Từ đó cơ quan thuế mới kiểm soát được doanh thu của các dịch vụ này để có cơ sở đề nghị tổ chức nước ngoài khấu trừ nộp thuế. Đối với loại hình này các nước châu Âu, Ấn Độ, Hàn Quốc đã thực hiện giải pháp thanh toán trên.

Bộ Tài chính cũng đề nghị thiết lập đầu mối như mở văn phòng đại diện chính thức của các công ty vận hành mạng nước ngoài tại Việt Nam và Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp với Bộ Tài chính đề nghị các nhà cung cấp nước ngoài như Google, Facebook, Apple... khai báo, nộp thuế nhà thầu đối với các dịch vụ mà tổ chức nước ngoài có cung cấp cho tổ chức, cá nhân ở Việt Nam. Cơ quan thuế sẽ thông báo cho nhà cung cấp nước ngoài biết, đồng thời thông báo cho cơ quan thuế nước sở tại (nơi có cơ sở thường trú của tổ chức hoặc cư trú của cá nhân biết.

Để có thể quản lý tốt hơn loại hình kinh doanh thương mại điện tử, trước tiên phải đơn giản hóa chính sách thuế. Tiếp đến là cưỡng chế bắt buộc và cần có chế tài xử lý. Ngành Thuế phải minh bạch, nghiêm khắc, rõ ràng và kịp thời nâng cao trình độ. Nếu thực hiện quyết liệt thì chắc chắn số người kinh doanh qua mạng sẽ phải dè chừng, từ đó dần dần việc khai nộp thuế sẽ đi vào đúng quy củ.     Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long

Về phần mình, Bộ Tài chính sẽ chỉ đạo cơ quan thuế các cấp phối hợp trao đổi cung cấp thông tin với công ty cung cấp dịch vụ interrnet (VDC, FPT, Mobifone, Vinaphone, Viettel,…) về số lượng giao dịch thương mại điện tử, về việc thanh toán qua ngân hàng trong các giao dịch thương mại điện tử. Đồng thời, cơ quan thuế đề nghị các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan, các nhà mạng viễn thông, cảnh báo, ngăn chặn các giao dịch của tổ chức, cá nhân kinh doanh qua mạng có hành vi vi phạm, cố tình trốn thuế, chây ỳ nộp thuế.

Đại diện lãnh đạo Tổng cục Thuế cho biết, thời gian tới, ngành Thuế sẽ tiếp tục tuyên truyền, chỉ đạo để các cục thuế triển khai các giải pháp hỗ trợ cá nhân đã có phản hồi về cơ quan thuế thực hiện đăng ký thuế, kê khai doanh thu kinh doanh, xác định doanh số khoán và thực hiện nộp thuế theo quy định đối với cá nhân có doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở lên.

Đối với các tài khoản cá nhân chưa có phản hồi thì cần tiếp tục rà soát, nhận diện, qua đó phân biệt những fanpage phục vụ cho kinh doanh của doanh nghiệp, những fanpage của cá nhân, những tài khoản cá nhân không còn hoạt động, phân biệt những cá nhân có mở nhiều tài khoản Facebook, phân biệt những cá nhân đã đăng ký thuế, những cá nhân chưa đăng ký thuế... để tiếp tục có giải pháp đôn đốc lần 2.

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo tờ trình đề nghị xây dựng Luật Quản lý thuế sửa đổi. Trong đó, để quản lý thu thuế đối với các cá nhân bán hàng qua mạng, Bộ Tài chính đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định pháp luật liên quan về chính sách thu thuế đối với hàng hóa giữa các cá nhân bán hàng qua mạng như phương thức thu thuế đối với hàng hóa chuyển phát nhanh qua biên giới. Bộ Tài chính cũng đề xuất mức thu đối với một sản phẩm hàng hóa có giá trị từ 1 triệu đồng/lần trở lên thì thu thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân theo một tỷ lệ (%). Đồng thời, đề xuất không thu thuế đối với một sản phẩm hàng hóa có giá trị dưới 1 triệu đồng/lần. Tuy nhiên một sản phẩm hàng hóa dưới 1 triệu đồng mà tần suất giao dịch từ 2 lần/ngày thì cũng bị đánh thuế GTGT và thuế thu nhập cá nhân.

Đức Minh