Cán bộ thuế đến từng hộ kinh doanh để kê khai thuế

Tuy nhiên, củng cố tài khóa là nhiệm vụ quan trọng, trong đó có việc tìm nguồn thu mới và thay thế để bù đắp lại thâm hụt nguồn thu.

Các hiệp định thương mại cũng làm giảm nguồn thu

Các chuyên gia của WB cho rằng, việc giá dầu giảm và cắt giảm thuế suất thu nhập doanh nghiệp đã dẫn đến giảm thu ngân sách nhà nước. Theo WB, chỉ riêng trong 9 tháng đầu năm 2015, thu nhập từ bán dầu của Việt Nam đã giảm 35% so với cùng kỳ năm ngoái, doanh thu thuế thu nhập doanh nghiệp (CIT) giảm 19% và thuế xuất nhập khẩu giảm 2% do giảm thuế suất. Đồng thời, chi ngân sách tăng nhanh hơn thu chủ yếu do tăng chi thường xuyên (chiếm tới 70,5% tổng chi ngân sách).

Theo ông Sebastian Eckardt - chuyên gia kinh tế cao cấp của WB Việt Nam: Bên cạnh những thuận lợi thì việc gia nhập WTO (Tổ chức Thương mại Thế giới), các hiệp định thương mại tự do và Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) sẽ làm giảm nguồn thu của Chính phủ bởi giảm thuế và suy giảm thương mại. Việt Nam cần phải phát triển và triển khai các chiến lược huy động các nguồn lực trong nước có hiệu quả nhằm tìm kiếm các nguồn lực bổ sung bù đắp sự suy giảm nguồn thu liên quan đến thương mại.

Cũng theo các chuyên gia của WB, tình trạng mất cân đối tài khóa đã tích tụ từ nhiều năm trước cần được giải quyết thì mới có thể đảm bảo bền vững tài chính công. Vì vậy, Chính phủ đang tìm cách tăng cường kỷ luật tài khóa, tăng cường quản lý thuế và mở rộng diện chịu thuế. Ngoài ra, Chính phủ cũng cố gắng kiểm soát chi thường xuyên và thắt chặt kiểm soát các khoản đầu tư công mới. Luật Ngân sách Nhà nước sửa đổi sẽ góp phần tăng cường quản lý tài khóa.

Bà Victoria Kwakwa - Giám đốc Quốc gia WB tại Việt Nam cho rằng. “Cầu nội địa mạnh hơn, xuất khẩu vẫn được duy trì, cùng với lạm phát thấp và niềm tin được củng cố đã tạo cơ sở vững chắc cho tăng trưởng trong kì trung hạn của Việt Nam. Đây là thời điểm thích hợp để củng cố ổn định kinh tế vĩ mô, tạo thêm khoảng đệm chính sách thông qua những nỗ lực kiên quyết để kiềm chế sự mất cân đối tài khóa…”.

Mở rộng nguồn thu và cơ sở thu

Liên quan tới nguồn thu thay thế cho ngân sách do giảm nguồn thu liên quan đến thương mại, ông Phạm Minh Đức - chuyên gia kinh tế cao cấp của WB Việt Nam cho rằng: Việt Nam hoàn toàn có thể bù đắp thâm hụt nguồn thu bằng việc mở rộng cơ sở thu. Theo ông Đức, hiện nay có nhiều cơ sở thu bị co hẹp lại khi có quá nhiều ưu đãi thuế, miễn giảm, miễn trừ thuế… Những ưu đãi này cần phải được rà soát lại để cơ sở thu không bị co hẹp lại. Bên cạnh đó, một số nguồn thu mới như đánh thuế bảo vệ môi trường, đánh thuế vào tài sản đất đai là những cách tăng nguồn thu tốt và hoàn toàn phù hợp với TPP.

Đồng quan điểm này, ông Sandeep Mahajan - chuyên gia kinh tế trưởng của WB Việt Nam cho rằng, việc tìm nguồn thu mới hay nguồn thu thay thế liên quan tới củng cố tài khóa. Việt Nam cần có một chương trình về thu ngân sách có những khả năng, cơ hội để mở rộng nguồn thu và cơ sở thu thuế như thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng (VAT). Trong các sắc thuế chính, thuế VAT chiếm 1/3 tổng doanh thu thuế đã tăng 15% so với cùng kỳ năm ngoái nhờ tiêu dùng cá nhân tăng và doanh thu thuế thu nhập cá nhân tăng 18% do mở rộng diện chịu thuế. Theo ông Sandeep, hiện nay có rất nhiều những khoản miễn trừ từ thuế thu nhập doanh nghiệp và VAT cho các doanh nghiệp. Nếu rà soát lại hoàn toàn có thể thu được thuế thu nhập doanh nghiệp cao hơn và đặc biệt là thuế VAT, tăng được nguồn thu cho ngân sách. Ngoài ra, có thể tăng nguồn thu nhờ thuế tiêu thụ đặc biệt, tuy không nhiều, nhưng có cũng góp phần giảm hụt thu ngân sách.

Theo bà Victoria KwaKwa, cần tạo ra những chính sách minh bạch hơn, cải cách trong lĩnh vực quản lý thuế để có thể đảm bảo rằng những khoản thuế được thu đúng, thu đủ, đúng hạn. Ngoài ra, Chính phủ phải có một chương trình về chi ngân sách trong đó cải thiện hiệu suất, hiệu quả của chi tiêu ngân sách và đồng thời đảm bảm giảm tăng trưởng chi tiêu để giảm bớt thâm hụt ngân sách, đặc biệt là chi thường xuyên.

Thảo Miên