PGS.TS Đinh Văn Nhã, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Tài chính ngân sách của Quốc hội. Ảnh: Báo Đại biểu nhân dân.

Đây là đánh giá của các chuyên gia, đại biểu Quốc hội tại buổi Tọa đàm trực tuyến với chủ đề “Ngăn chặn thất thoát, lãng phí trong công tác quản lý tài sản công”, do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức ngày 13/5.

Hiện chỉ quản lý được 1/10 nguồn lực tài sản công

Tại buổi toạ đàm, đánh giá về thực trạng quản lý tài sản công thời gian qua, ông Nguyễn Tân Thịnh- Phó cục trưởng Cục Quản lý công sản - Bộ Tài chính cho biết, từ khi có Luật Quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước năm 2008 đến nay, chúng ta đã có một hệ thống pháp luật tương đối đầy đủ về việc quản lý, sử dụng tài sản công. Nhà nước đã hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn định mức quản lý, sử dụng tài sản công trong các cơ quan, đơn vị.

Trên cơ sở hệ thống pháp luật mới và hệ thống tiêu chuẩn định mức, chúng ta đã tổ chức rà soát, sắp xếp lại việc quản lý, sử dụng tài sản công, đặc biệt đối với nhà đất và xe ô tô đã được làm tương đối quyết liệt. Về nhà đất, chúng ta đã rà soát khoảng 80% khối lượng, đối với xe ô tô theo Quyết định số 32/2015/QĐ-TTg của Chính phủ.

Theo đó, công tác quản lý, sử dụng tài sản công thời gian vừa qua đã dần đi vào nề nếp. Các hoạt động mua sắm, sử dụng, xử lý tài sản đã thực hiện theo quy định của pháp luật, việc quản lý đã tốt hơn rất nhiều so với trước đây.

Về một số giải pháp đã được thực hiện để nâng cao việc quản lý, sử dụng tài sản công, PGS. TS Đinh Văn Nhã- Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính và Ngân sách của Quốc hội nêu ra một số thí điểm quan trọng, như: khoán xe công, mua sắm công tập trung một số các mặt hàng hay thí điểm quản lý ngân sách nhà nước (NSNN) hàng năm theo phương pháp quản lý kết quả đầu ra ở 5 địa phương, 5 bộ và đã đạt được nhiều kết quả quan trọng.

Mặc dù những phương pháp quản lý tài sản công hiện đại đã ghi nhận được những kết quả quan trọng, nhưng PGS.TS Đinh Văn Nhã cũng “tiếc” rằng những phương pháp đó được luật hóa còn muộn, áp dụng trong phạm vi quá hẹp nên thành tựu chưa lớn, tác động ảnh hưởng chưa rộng.

Nhìn từ góc độ luật pháp, đây chính là lỗ hổng của pháp luật. “Pháp luật của chúng ta về quản lý, sử dụng tài sản công chưa tiến nhanh phù hợp với pháp luật về quản lý ngân sách, tức là gắn quản lý tài sản công theo hiện vật, gắn với yêu cầu là quản lý theo giá trị”- ông Đinh Văn Nhã nói.

Một điểm hạn chế lớn nữa được TS Lưu Bình Nhưỡng- Ủy viên Thường trực Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội chỉ ra, nhiều loại tài sản còn chưa đưa vào hệ thống quản lý. Luật năm 2008 chỉ có 4 nhóm tài sản, còn lại rất nhiều tài sản để bên ngoài. Mà “để bên ngoài” có nghĩa là buông lỏng quản lý, từ đó sinh ra nhiều tiêu cực khác.

“Đây là vấn đề rất nguy hiểm, khi có đến 10 triệu tỷ đồng tài sản khác đang nằm rải rác ở khắp nơi mà chúng ta mới quản lý được hơn 1 triệu tỷ, tức là chỉ bằng 1/10 số tài sản trên thực tế.”- TS Lưu Bình Nhưỡng bình luận.

Tập trung nguồn lực để quản lý minh bạch, hiệu quả hơn

Để khắc phục những tồn tại, bất cập này, dự án Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước (sửa đổi) đã được xây dựng, đặt ra nhiều mục tiêu tại các điều khoản được trình, dự kiến được thông qua tại kỳ họp này.

Theo PGS.TS Đinh Văn Nhã, trước hết để giải quyết một trong những tồn tại hiện nay là quản lý tài sản công còn phân tán, dự luật lần này đã đưa khái niệm về tài sản công bao quát, đầy đủ, là bước cụ thể hóa khái niệm tài sản công theo Hiến pháp 2013.

Tiếp theo, dự án luật lần này khác so với luật hiện hành là đã chỉ ra 6 nguyên tắc cơ bản, bao quát nhất tất cả các tài sản công khác hiện nay đang được điều chỉnh theo các luật chuyên ngành. Sau này, việc điều chỉnh, sửa đổi đều phải căn cứ vào 6 nguyên tắc cơ bản của dự luật lần này, như vậy sẽ bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất.

Đồng thời, dự án luật mới xử lý được tồn tại rất lớn là nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng tài sản; hay nói cách khác là có thể khai thác được nhiều nguồn lực tài chính trong quá trình quản lý và sử dụng tài sản công sắp tới, khi dự luật đưa ra hệ thống các chính sách, đặc biệt quy định luật hóa cụ thể, các hình thức khai thác tài sản đa dạng, phong phú, phù hợp thông lệ quốc tế, cơ chế thị trường.

Lâu nay nguồn lực tài sản công của chúng ta đã ít nhưng lại không được tập trung vào NSNN mà một tỉ lệ lớn để lại tỷ lệ chi tiêu, bù đắp chi phí hoạt động cho các khu vực hành chính công. Tuy nhiên, dự án luật mới đã bảo đảm tính thống nhất với Luật NSNN có hiệu lực từ tháng 1/2017 vừa qua. Đó là tất cả các khoản, nguồn lực phát sinh khi các đơn vị thực hiện nghĩa vụ nộp thuế cho nhà nước thì cơ bản được nộp vào NSNN. Khi nguồn lực được tập trung, việc quản lý và phân bổ nguồn lực sẽ dễ dàng và minh bạch hơn.

“Luật ra đời sẽ từng bước, không thể ngày một ngày hai nhưng sau 5- 10 năm nữa, trên bàn của lãnh đạo Quốc hội, Chính phủ chỉ cần một bản nhỏ là biết từng khu vực tài sản bao nhiêu, giá trị như thế nào. Đây là tín hiệu mừng để nâng cao việc quản lý, sử dụng tài sản và đặc biệt là thị trường dịch vụ cho tài sản công phát triển”- ông Đinh Văn Nhã nói.

H.Y