Doanh nghiệp làm thủ tục thông quan tại cảng Cát Lái. Ảnh Đỗ Doãn

Vì sao lượng hàng tồn cảng tăng đột biến?

Tin từ Tổng công ty Tân cảng Sài Gòn (đơn vị vận hành cảng Cát Lái) cho hay, do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid 19, đặc biệt việc giãn cách xã hội từ làn sóng dịch lan rộng thứ 4, thực hiện công tác chống dịch theo Chỉ thị 15, rồi đến Chỉ thị 16, đơn vị và cơ quan Hải quan đã chủ động triển khai ngay các phương án điều hành sản xuất linh hoạt, hiệu quả và phối hợp rất chặt chẽ với các lực lượng phòng chống dịch của địa phương để triển khai nhịp nhàng các phương án phòng chống dịch, nhất là kế hoạch tiêm vắc xin trên diện rộng cho người lao động, công nhân, công chức hải quan, hãng tàu làm việc thường xuyên tại cảng.

Nhờ vậy mà hoạt động sản xuất kinh doanh tại các cảng biển vẫn đảm bảo thông suốt, an toàn. Tuy nhiên, sau 3 tuần thực hiện giãn cách theo Chỉ thị 16, sản lượng container xuất nhập tàu, sản lượng conatiner giao nhận bãi, số lượt xe ra, vào cảng giao nhận container liên tục giảm so với cùng kỳ khi chưa giãn cách, kéo theo dung lượng tồn bãi tại cảng Cát Lái tăng rất cao.

Cụ thể, tính đến sáng ngày 2/8, tổng số lượng container tồn đã lên đến 106.717 teu (1 teu = 1 container 20’, bình quân trọng lượng khoảng 15 tấn), chiếm 86% dung lượng bãi. Trong đó, hàng nhập tồn 50.872 teu, chiếm 95% dung lượng thiết kế, đặc biệt có 6.544 teu hàng tồn trên 90 ngày đã được cảng xin cơ chế chuyển đi lưu trữ ở các cơ sở khác nhưng chưa được cơ quan hải quan đồng ý.

Dự kiến trong hai tuần tới, tổng tồn bãi tăng khoảng 5% lên mức 115.000 teu, tức chiếm khoảng 91% dung lượng thiết kế, trong đó sản lượng nhập tồn bãi sẽ tăng khoảng 5% lên mức 53.500 teu, tương đương 100% dung lượng thiết kế hàng nhập, còn hàng xuất sẽ vẫn duy trì ở mức 76% dung lượng thiết kế.

Trên thực tế, nguyên nhân dẫn đến tình trạng này chủ yếu do nhiều doanh nghiệp (DN) không hoạt động sản xuất được và đã tạm dừng hoạt động do không thể thực hiện được 3 tại chỗ theo quy định của UBND một số tỉnh, thành phố phía Nam như Đồng Nai, Bình Dương, TP. Hồ Chí Minh... dẫn đến tình trạng hàng hóa tồn đọng tại một số cảng biển. Trong khi đó, việc lưu thông hàng hóa tại cảng Cát Lái lại giảm mạnh, khiến lượng hàng tồn tại cảng tăng cao.

Do ảnh hưởng của dịch Covid-19, lượng container tồn bãi tại cảng Cát Lái đang tăng rất cao. Ảnh Đỗ Doãn

Ba giải pháp tháo gỡ hàng hóa ách tắc

Trước thực trạng này, lãnh đạo Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh đã có ý kiến đề xuất vận chuyển hàng hóa có cảng đích là Cát Lái về các địa điểm thông quan trung gian trước khi làm thủ tục thông quan, được thực hiện bằng hình thức vận chuyển độc lập hoặc bằng biên bản bàn giao giấy giữa các cục hải quan.

Tuy nhiên, do việc triển khai nảy sinh một số vướng mắc khách quan như các điểm thông quan trung gian không thể hiện trên vận đơn nên không có cơ sở để vận chuyển hàng hóa chưa làm thủ tục hải quan từ cảng Cát Lái về các địa điểm trung gian theo đề nghị của DN.

Hoặc DN kiến nghị sử dụng biên bản bàn giao giấy để chuyển hàng hóa về các địa điểm trung gian sẽ gây khó cho công tác kiểm soát chống buôn lậu, không đảm bảo công tác giám sát và phát sinh nhiều vướng mắc về quy trình sẽ đi ngược với mục tiêu đơn giản hóa thủ tục theo Nghị quyết của Chính phủ…

Trước mắt, để tháo gỡ ách tắc và tạo thuận lợi cho DN trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 đang diễn biến phức tạp, Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh đã đề xuất Tổng cục Hải quan kiến nghị cơ quan có thẩm quyền cho phép Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn được vận chuyển hàng tồn đọng quá 90 ngày từ cảng Cát Lái về cảng Tân Cảng, Hiệp Phước để lưu giữ và chờ làm thủ tục để giảm tải cho cảng Cát Lái.

Đồng thời, được thuê các cảng thuộc địa bàn TP. Hồ Chí Minh (cảng SP-ITC, cảng Vict, cảng Lotus, cảng Tân Thuận...) để lưu giữ hàng hóa nhằm giảm tải cho cảng Cát Lái và được lưu giữ tạm thời hàng hóa nhập khẩu tại cảng dỡ hàng là cảng Cái Mép để chờ làm thủ tục vận chuyển độc lập về cảng Cát Lái mà không xử phạt vi phạm hành chính quá thời hạn làm thủ tục hải quan khi DN đăng ký tờ khai.

“Hiện tại, Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh đã chỉ đạo triển khai thực hiện thủ tục hải quan 24/7 tại cảng Cát Lái, bảo đảm hàng hoá được làm thủ tục thông quan cả ngày lẫn đêm, đồng thời thống nhất với các cơ quan chuyên ngành cho phép DN nộp bản chứng thư scan bằng đường điện tử trong thời gian áp dụng Chỉ thị 16 (bản gốc bổ sung sau) để hạn chế người đến cảng làm thủ tục…” – lãnh đạo Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh cho biết./.

Đỗ Doãn