TP. Hồ Chí Minh: Nửa thế kỷ - dệt giấc mơ Trung tâm tài chính quốc tế

PGS-TS. Trần Hoàng Ngân
Kể từ ngày thống nhất đất nước (1975 - 2025), qua nửa thế kỷ, TP. Hồ Chí Minh đã viết nên một bản hùng ca chuyển mình đầy ý chí và đậm chất Việt. Từ những ngày còn mang tên Sài Gòn - Gia Định, bị ảnh hưởng chiến tranh và đối mặt với nghèo khó, thành phố đã vươn mình mạnh mẽ, trở thành đầu tàu kinh tế của cả nước với ánh đèn đô thị rực rỡ. Giờ đây, mang trong mình khát vọng cháy bỏng, TP. Hồ Chí Minh đang tiến những bước dài đầy tự hào, hướng tới vị thế Trung tâm tài chính quốc tế, nơi bản sắc Việt Nam hòa quyện với nhịp đập toàn cầu.
aa
TP. Hồ Chí Minh: Nửa thế kỷ - dệt giấc mơ Trung tâm tài chính quốc tế
Bưu ảnh chợ Bến Thành năm 1921. Ảnh tư liệu

Từ dấu vết chiến tranh, thành phố vươn mình, định hình một đô thị toàn cầu bản sắc

Năm 1975, khi tiếng súng ngừng vang, thống nhất đất nước, ngày 2/7/1976 TP. Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên mới: TP. Hồ Chí Minh, mở ra một chương sử mới đầy khát vọng.

Dẫu đối mặt với vô vàn thử thách - dấu vết chiến tranh, cơ chế kế hoạch hóa tập trung ngột ngạt, cùng 20 năm cấm vận của Mỹ (1975 - 1994), thế nhưng, trong nghịch cảnh, tinh thần bất khuất của “Hòn ngọc Viễn Đông” vẫn lặng lẽ toả sáng.

Cơ chế bao cấp như gọng kìm làm cản trở sự phát triển của thành phố. Dân số lúc bấy giờ khoảng hơn 3,5 triệu người, phần lớn sống trong cảnh khó khăn, thiếu thốn về lương thực và có nguy cơ bị đói. Các doanh nghiệp (DN) như dệt may, bột giặt, nhu yếu phẩm… không có nguyên vật liệu để sản xuất, dẫn đến hàng loạt lao động thất nghiệp, kinh tế gần như suy thoái.

Giữa lằn ranh ấy, những lãnh đạo như Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh, Thủ tướng Võ Văn Kiệt - khi ấy là Bí Thư Thành ủy và Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh đã đưa ra phương châm “tự cứu lấy mình”, chấp nhận có thể bị ảnh hưởng rủi ro chính trị, nhưng đặt lợi ích của người dân lên trên hết, không để dân đói khổ, thất nghiệp, càng không để thành phố gục ngã. Những chính sách đột phá thời kỳ này được gọi là “xé rào, bung ra” cho thành phố vươn lên.

Một trong những bước đi táo bạo là việc lãnh đạo thành phố trực tiếp đi đến Đồng bằng sông Cửu Long, thu mua lúa gạo với giá cao hơn giá bao cấp, chuyển về thành phố để lo an ninh lương thực cho khoảng hơn 3,5 triệu người dân. Những nỗ lực ấy không chỉ cứu nguy cho thành phố mà còn thắp lên ngọn lửa hy vọng, khẳng định bản lĩnh của một đô thị không bao giờ chịu khuất phục.

TP. Hồ Chí Minh đã hồi sinh bằng ý chí kiên cường, bản sắc độc đáo. Không phải tài nguyên hay công nghệ, mà là ý chí của con người với tinh thần phóng khoáng, sáng tạo - đã trở thành động lực để thành phố đứng dậy.

Dưới bóng bao cấp, TP. Hồ Chí Minh vẫn tìm cách “bung nở”. Thành phố trở thành trung tâm phân phối hàng hóa cho miền Nam, nơi giao thoa của những luồng di cư, mang theo sức sống từ khắp đất nước. Dù bước đi chậm chạp, nhưng cũng đã giữ được linh hồn của mình: Một đô thị dám mơ, luôn vươn mình giữa muôn vàn khó khăn.

Đến năm 1986, chính sách đổi mới như một luồng gió mát lành, thổi bay những ràng buộc của quá khứ và đánh thức tiềm năng của TP. Hồ Chí Minh. Thành phố nhanh chóng vươn lên, trở thành ngọn cờ đầu của Việt Nam trong hành trình hội nhập kinh tế toàn cầu.

Các khu công nghiệp như: Khu Linh Trung, Tân Thuận, Tân Tạo, Tân Bình mọc lên, thu hút dòng vốn từ Nhật Bản, Hàn Quốc, và phương Tây. Những cây cầu như cầu Sài Gòn, hay những đại lộ như Nguyễn Văn Linh được xây dựng, không chỉ kết nối giao thông mà còn nối liền quá khứ với giấc mơ về một tương lai hiện đại.

Từ đầu tàu kinh tế đến trung tâm khu vực

TP. Hồ Chí Minh: Nửa thế kỷ - dệt giấc mơ Trung tâm tài chính quốc tế
TP. Hồ Chí Minh chuyển mình sau nửa thế kỷ.
Bước sang thế kỷ 21, TP. Hồ Chí Minh đã vươn mình mạnh mẽ với tầm nhìn sắc bén, trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa và tài chính tầm cỡ khu vực. Giai đoạn 2000 - 2025 đánh dấu cuộc chuyển mình toàn diện - từ diện mạo đô thị hiện đại, cơ cấu kinh tế đổi mới, đến vị thế ngày càng vững vàng trên trường quốc tế. Như con tàu vững chãi, TP. Hồ Chí Minh kế thừa nền tảng quá khứ, tăng tốc lao về phía tương lai rực rỡ.

Mang trong mình tinh thần năng động, dám nghĩ, dám làm, TP. Hồ Chí Minh xứng danh “anh Hai” của cả nước. Dù chỉ chiếm 9 - 10% dân số và một phần nhỏ diện tích, thành phố đóng góp 25 - 27% ngân sách quốc gia, khẳng định vai trò đầu tàu không thể thay thế.

Diện mạo đô thị tái sinh: Diện mạo của TP. Hồ Chí Minh bứt phá với khu đô thị Phú Mỹ Hưng rực rỡ, lối kiến trúc hiện đại và cộng đồng quốc tế sôi động, trở thành biểu tượng thịnh vượng. Thủ Thiêm - “Phố Đông” của Việt Nam - được quy hoạch thành trung tâm tài chính với những tòa tháp chọc trời như Landmark 81, Bitexco, vẽ nên đường chân trời đầy khát vọng. Hạ tầng giao thông đột phá với metro số 1 (2024-2025), đường vành đai 3, sân bay Long Thành (giai đoạn 1 năm 2025) biến thành phố thành nút giao chiến lược, kết nối Đông Nam Á.

Chuyển đổi kinh tế: Từ nền kinh tế công nghiệp nhẹ, TP. Hồ Chí Minh chuyển dịch sang dịch vụ, tài chính, công nghệ cao. Đến 2025, dịch vụ chiếm 60% GRDP, dẫn đầu bởi ngân hàng, bảo hiểm, fintech với các startup như MoMo, ZaloPay và nền tảng blockchain tiên phong. Khu công nghệ cao và Saigon Silicon City khẳng định tham vọng sánh vai Thung lũng Silicon, nuôi dưỡng hệ sinh thái khởi nghiệp sôi động.

Thành phố thông minh: TP. Hồ Chí Minh còn tiên phong chính phủ điện tử, thanh toán không tiền mặt và ứng dụng AI, TP. Hồ Chí Minh nổi bật trên bản đồ đô thị số hóa châu Á. Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) và chiến lược thành phố thông minh nâng chất lượng sống, tạo nền tảng cho dịch vụ tài chính số hiện đại, từ ngân hàng số đến giao dịch tài sản kỹ thuật số.

Hội nhập quốc tế: Thành phố đã tích cực tham gia ASEAN, APEC, tận dụng CPTPP, RCEP để thu hút đầu tư. Là điểm đến của các sự kiện tầm cỡ như Diễn đàn Kinh tế Thế giới về ASEAN, hội nghị fintech, TP. Hồ Chí Minh khẳng định vị thế trung tâm khu vực.

Năm 2022, Nghị quyết 31-NQ/TW của Bộ Chính trị đã vạch ra tầm nhìn đầy tham vọng, đưa TP. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm tài chính quốc tế, sánh vai cùng Singapore, Hồng Kông, Dubai. Đây không chỉ là một cột mốc kinh tế, mà là đỉnh cao của hành trình nửa thế kỷ, nơi thành phố khẳng định vị thế trên trường quốc tế bằng bản lĩnh và khát vọng.

Nhìn lại 50 năm, TP. Hồ Chí Minh luôn là ngọn lửa tiên phong, vượt qua muôn vàn thách thức bằng sự sáng tạo và tinh thần cống hiến vì lợi ích chung. Với tinh thần “vì cả nước, cùng cả nước,” TP. Hồ Chí Minh không chỉ dẫn dắt, mà còn truyền cảm hứng cho sự phát triển bền vững của toàn quốc.

Dự kiến, tầm nhìn mới mở rộng TP. Hồ Chí Minh không chỉ dừng ở ranh giới hành chính, mà kết nối với Bình Dương - trung tâm công nghiệp sôi động, và Bà Rịa - Vũng Tàu - vùng đất giàu tiềm năng kinh tế biển, dầu khí và du lịch. Cụm liên kết này, tuy chỉ chiếm 2% diện tích và 13,4% dân số cả nước, lại đóng góp đến 1/4 GDP, hơn 1/3 tổng thu ngân sách nhà nước, và hơn 1/5 kim ngạch xuất khẩu. GRDP bình quân đầu người ở đây gấp 1,8 lần mức trung bình cả nước, khẳng định vai trò không thể thay thế của khu vực. “TP. Hồ Chí Minh mới”- không chỉ là đầu tàu kinh tế mà còn là động lực mở ra những không gian phát triển đột phá, khai thác tối đa lợi thế của từng địa phương. Với nền tảng ấy, TP. Hồ Chí Minh mới sẵn sàng vươn tầm, sánh vai cùng các đô thị hàng đầu thế giới, mang lại niềm tự hào và cơ hội cho cả dân tộc.

PGS-TS. Trần Hoàng Ngân

Đọc thêm

Đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công: Không đổ lỗi cho điều kiện khách quan

Đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công: Không đổ lỗi cho điều kiện khách quan

Để đẩy mạnh công tác giải ngân vốn đầu tư công, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Hoàng Giang chỉ đạo các đơn vị tháo gỡ vướng mắc, không đổ lỗi cho điều kiện khách quan.
Kỷ nguyên công nghệ mở cơ hội tái định hình kinh doanh, hút vốn toàn cầu

Kỷ nguyên công nghệ mở cơ hội tái định hình kinh doanh, hút vốn toàn cầu

Các chuyên gia cho rằng, kỷ nguyên công nghệ đang tái định hình mô hình kinh doanh và mở ra cơ hội để Việt Nam thu hút dòng vốn, nhà đầu tư toàn cầu, giúp hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế.
Hoàn thiện pháp luật về kinh tế tư nhân dựa trên “bộ ba” thể chế - hạ tầng - nhân lực

Hoàn thiện pháp luật về kinh tế tư nhân dựa trên “bộ ba” thể chế - hạ tầng - nhân lực

Phát triển kinh tế tư nhân là đòn bẩy cho một Việt Nam thịnh vượng. Quan điểm này của Tổng Bí thư Tô Lâm nhận được nhiều sự đồng thuận từ cấp trung ương đến địa phương, từ lãnh đạo ban, ngành đến các chuyên gia và đặc biệt là các doanh nhân.
Quý IV/2028, hoàn thành các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông mở rộng

Quý IV/2028, hoàn thành các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông mở rộng

Bộ Xây dựng mới có báo cáo Thủ tướng Chính phủ phương án đầu tư mở rộng các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông theo phương thức đối tác công - tư (PPP), trong đó phấn đấu có quyết định đầu tư quý I/2026, khởi công xây dựng quý II/2026 và hoàn thành, đưa vào khai thác trong quý IV/2028
Doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm thúc đẩy phát triển bền vững

Doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm thúc đẩy phát triển bền vững

Ngày 22/8, tại Hà Nội, Diễn đàn Doanh nghiệp Phát triển bền vững Việt Nam (VCSF) lần thứ 12 đã được tổ chức với chủ đề “Phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới: Biến khát vọng vươn mình thành hành động”. Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc tham dự và phát biểu chỉ đạo.
Doanh nghiệp Việt đối mặt thách thức năng lượng tái tạo

Doanh nghiệp Việt đối mặt thách thức năng lượng tái tạo

Tại Hội nghị “Hợp tác phát triển dự án/công trình năng lượng" diễn ra ngày 21/8/2025, các chuyên gia đã chỉ ra những rào cản pháp lý, tài chính và kỹ thuật đang cản bước doanh nghiệp trong ngành năng lượng tái tạo. Trước thực trạng này, các giải pháp như cơ chế hợp đồng mua bán điện trực tiếp (Direct Power Purchase Agreement - DPPA), mua bán và sáp nhập (M&A) và liên doanh sẽ giúp vượt qua thách thức, tận dụng cơ hội đạt mục tiêu Net Zero 2050.
Quảng Trị:  Đôn đốc, đẩy mạnh tiến độ giải ngân đầu tư công

Quảng Trị: Đôn đốc, đẩy mạnh tiến độ giải ngân đầu tư công

Ngày 20/8, Sở Tài chính Quảng Trị cho biết, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Trần Phong vừa có có chỉ đạo đôn đốc, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công năm 2025.
ESG - "la bàn" chỉ hướng cho dòng vốn thông minh

ESG - "la bàn" chỉ hướng cho dòng vốn thông minh

Trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ theo hướng đề cao tính bền vững và minh bạch, ESG (môi trường - xã hội - quản trị) không chỉ là một bộ tiêu chí quản trị tốt, mà còn trở thành điều kiện cần để doanh nghiệp có thể tiếp cận được với các quỹ đầu tư lớn, đặc biệt là dòng vốn quốc tế đang ngày càng khắt khe với các chuẩn mực về phát triển bền vững.