Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Quốc Khánh.

Đây là đánh giá của Bộ Công thương về thách thức với ngân sách Nhà nước (NHNN) khi Việt Nam gia nhập Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP).

Sẽ đấu thầu quốc tế rộng rãi trong mua sắm Chính phủ

Tại buổi họp báo chiều 9/10, Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Quốc Khánh cho biết, khi xóa bỏ thuế nhập khẩu theo lộ trình, thu từ thuế nhập khẩu có thể giảm nhưng bù lại, số thu từ các sắc thuế khác sẽ tăng lên do sản xuất, kinh doanh phát triển, không những đủ để bù đắp số giảm thu từ thuế nhập khẩu mà còn bổ sung thêm cho NSNN.

Vì vậy, việc tính toán tác động của Hiệp định TPP lên nguồn thu ngân sách từ hàng nhập khẩu cần được nhìn theo cả 2 hướng. Thực tiễn cho thấy việc giảm thuế nhập khẩu theo cam kết WTO và theo 8 FTA đã có hiệu lực không ảnh hưởng tiêu cực tới thu ngân sách. Tổng thu từ hàng nhập khẩu vẫn tăng đều hàng năm kể từ năm 2006.

Về thu thuế xuất khẩu, do chúng ta giữ lại thuế xuất khẩu đối với một số mặt hàng quan trọng nhất như dầu thô, than đá, một số loại khoáng sản kim loại nên dự kiến tác động đến thu ngân sách sẽ không đáng kể.

Đối với lĩnh vực mua sắm của các cơ quan Chính phủ, các nước TPP thống nhất đưa ra một bộ quy tắc khá toàn diện. Về cơ bản sẽ sử dụng hình thức đấu thầu quốc tế rộng rãi để lựa chọn nhà thầu từ các nước TPP. Không áp dụng các điều kiện dự thầu mang tính ưu tiên đối với nhà thầu cũng như hàng hóa và dịch vụ trong nước, trừ các trường hợp được bảo lưu. Minh bạch thông tin và thủ tục tại tất cả các khâu. Có quy định để bảo đảm liêm chính trong quá trình đấu thầu và xây dựng quy trình xem xét khiếu nại của nhà thầu.

Các quy tắc này không áp dụng với các gói thầu vì mục đích an ninh-quốc phòng, các gói thầu có giá trị dưới một mức nhất định và các trường hợp khác mà ta bảo lưu trong đàm phán. TPP không yêu cầu mở cửa thị trường mua sắm của chính quyền địa phương (tỉnh, thành phố) và cũng không yêu cầu mở cửa thị trường mua sắm phục vụ an ninh – quốc phòng.

Theo Thứ trưởng Trần Quốc Khánh, kết quả đàm phán mà Việt Nam đạt được trong lĩnh vực mua sắm của các cơ quan Chính phủ là cân bằng và phù hợp với trình độ phát triển của Việt Nam.

Không trợ cấp DNNN làm ảnh hưởng lợi ích của nước khác

Bên cạnh các cam kết về cắt giảm thuế xuất nhập khẩu, mở cửa các ngành dịch vụ và đầu tư, một trong các nội dung đáng chú ý của TPP là chương về doanh nghiệp nhà nước (DNNN).

Các nghĩa vụ chính về DNNN được cam kết trong Hiệp định gồm: các DNNN phải hoạt động theo cơ chế thị trường; các DNNN không được có hành vi phản cạnh tranh khi có vị trí độc quyền, gây ảnh hưởng đến thương mại và đầu tư; minh bạch hóa một số thông tin như tỷ lệ sở hữu của Nhà nước, báo cáo tài chính đã được kiểm toán và được phép công bố; Nhà nước không trợ cấp quá mức, gây ảnh hưởng lớn đến lợi ích của nước khác…

Các nghĩa vụ của Hiệp định được áp dụng đối với các DNNN mà tại đó Nhà nước nắm giữ hơn 50% vốn điều lệ. Tuy nhiên, chỉ khi các DNNN này có doanh thu vượt quá một ngưỡng nhất định thì mới chịu sự điều chỉnh của Hiệp định.

Về phía mình, Việt Nam bảo lưu loại trừ tất cả các DN có hoạt động liên quan tới quốc phòng - an ninh. Với các DNNN khác, Việt Nam chấp nhận cạnh tranh bình đẳng trên thị trường. Nhà nước sẽ vẫn hỗ trợ các DNNN nhưng mức hỗ trợ sẽ không tới mức gây bất bình đẳng lớn và ảnh hưởng tiêu cực tới thương mại, đầu tư giữa các nước TPP. Việt Nam cũng đồng ý minh bạch thông tin về DNNN khi có yêu cầu, trừ các thông tin ảnh hưởng tới quốc phòng - an ninh hoặc thuộc phạm vi bí mật kinh doanh của DN.

H.Y