Cán bộ Hải quan Bà Rịa - Vũng Tàu hướng dẫn DN mở tờ khai XNK. Ảnh: Hải Anh
Ở góc độ cơ quan quản lý về xuất nhập khẩu (XNK), Phó Cục trưởng Cục Giám sát quản lý hải quan, Tổng cục Hải quan
Âu Anh Tuấn đã có cuộc trao đổi với phóng viên TBTCVN.
PV: Tham gia TPP sẽ có tác động như thế nào đến lĩnh vực hải quan, thưa ông?
- Ông Âu Anh Tuấn: Thực hiện TPP về cơ bản kim ngạch hàng hóa XNK sẽ tăng lên, thông qua cam kết về cắt giảm thuế quan đã được các nước thống nhất. Mặt hàng sẽ chịu ảnh hưởng lớn nhất là dệt may.
TPP có hẳn một chương về thủ tục hải quan, cốt lõi của chương này là cam kết về đơn giản hóa thủ tục hải quan, tạo thuận lợi cho DN XNK theo thông lệ quốc tế.
Cải cách đáng lưu ý thứ nhất là liên quan đến quy định cho phép người khai hải quan yêu cầu cơ quan hải quan xác định trước mã số, xuất xứ và trị giá hàng hóa, giúp cho DN chủ động xác định mặt hàng sản xuất, kinh doanh XNK dựa trên quyết định của cơ quan hải quan ban hành. Việc này cũng phù hợp với các cam kết trong các hiệp định thương mại mà chúng ta đã ký kết tham gia trong khu vực ASEAN và WTO.
Cải cách thứ hai là thủ tục hải quan đối với hàng hóa chuyển phát nhanh được đơn giản hóa theo đúng cam kết TPP theo hướng rút ngắn thời gian thông quan, nâng mức miễn thuế, trị giá tối thiểu cho các lô hàng.
Cải cách thứ ba là liên quan đến hoạt động xuất xứ hàng hóa hiện tại cơ quan hải quan đang phải kiểm soát.
Cụ thể, TPP đưa ra cơ chế DN tự xác nhận xuất xứ hàng hóa XNK. Như vậy, khi thực hiện TPP thay bằng việc cơ quan hải quan sẽ kiểm tra giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (do tổ chức chính phủ hoặc một tổ chức được Chính phủ của nước xuất khẩu chỉ định…), cơ quan hải quan sẽ kiểm tra xuất xứ dựa trên cam kết tự chứng nhận của người khai XNK… Đây là thách thức rất lớn đối với cơ quan hải quan. Như vậy, cơ quan hải quan sẽ phải nắm vững các quy định liên quan đến xuất xứ hàng hóa, thực hiện kiểm tra dựa trên thông tin người XNK cung cấp, không còn được xác minh xuất xứ tại cơ quan chính phủ nữa…
| ||||||||||||||||
PV: TPP tạo ra cơ hội nhưng cũng đặt ra những thách thức với cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng DN, ông có thể cho biết cụ thể hơn về vấn đề này?
- Ông Âu Anh Tuấn: TPP mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra hàng loạt thách thức với DN và cả cơ quan quản lý nhà nước.
TPP là cơ hội cho DN Việt Nam tăng cường xuất khẩu các mặt hàng có thế mạnh như dệt may, thủy sản vào các thị trường tiềm năng như Mỹ. Bên cạnh đó, DN Việt Nam cũng phải chịu sức ép về cạnh tranh lớn từ các nước thành viên TPP và quy định chặt chẽ về xuất xứ hàng hóa…
Ví dụ, thời gian qua dư luận đề cập đến sản phẩm thịt gà giá rẻ từ Mỹ vào Việt Nam, đã tạo ra áp lực cho DN trong nước. Hàng nông sản như hoa quả, sữa của nhiều nước thành viên TPP có lợi thế rất nhiều so với Việt Nam như Mỹ, Austraylia sẽ tác động không nhỏ đến thị trường Việt Nam…
Về xuất xứ hàng hóa, TPP đặt ra yêu cầu rất chặt chẽ, đặc biệt là hàng dệt may. Khi đó, Chính phủ nước xuất khẩu và DN xuất khẩu phải chứng minh và cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến cơ sở sản xuất, năng lực sản xuất, thông tin về các nhà cung ứng nguyên liệu, số lượng nhân công, số lượng sản phẩm…Đây là thách thức lớn với DN dệt may Việt Nam khi nguồn cung ứng nguyên liệu nhập khẩu phụ thuộc vào quốc gia ngoài TPP.
Đối với cơ quan hải quan sẽ chịu thách thức hơn nữa với việc phải kiểm soát luồng hàng hóa không nhỏ để tránh những đối tác, quốc gia không phải là thành viên TPP lợi dụng đưa hàng hóa vào Việt Nam chuyển tải bất hợp pháp cũng như gian lận xuất xứ hàng hóa để hưởng ưu đãi.
PV: Ở góc độ cơ quan quản lý XNK, ngành Hải quan đã và đang có sự tiếp cận TPP như thế nào, thưa ông?
- Ông Âu Anh Tuấn: Từ năm 2013, khi xây dựng dự thảo sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan 2014 (đã có hiệu lực từ 1/1/2015), Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan đã chủ động nội luật hóa các quy định cam kết TPP. Cụ thể, hồ sơ hải quan đã giảm rất nhiều, chỉ còn 2 giờ, thời gian kiểm tra thực tế hàng hóa không quá 4 giờ.
Trong lĩnh vực hải quan, hiện nay chúng tôi đang xây dựng thông tư liên quan đến hàng chuyển phát nhanh theo đúng cam kết TPP. Bộ Tài chính cũng đã trình Chính phủ dự án Luật Xuất khẩu, nhập khẩu sửa đổi, bổ sung có đưa nhiều điều khoản cam kết TPP vào nội luật. Trong đó, quan tâm đến các quy định về điều chỉnh định mức tối thiểu miễn thuế đối với hàng chuyển phát nhanh; xác định trước mã số thuế, trị giá hàng hóa; nguyên tắc về chấp nhận chứng nhận xuất xứ hàng hóa…
PV: Xin cảm ơn ông!
Bảo Châu - Phúc Hải
