Chỉ thị của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đưa ra đã phần nào “hâm nóng” mối quan tâm của dư luận về Chương trình hỗ trợ lãi suất 2% trị giá 40.000 tỷ đồng từ nguồn ngân sách nhà nước, theo Nghị định 31/2022/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư 03/2022/TT-NHNN của NHNN.
Về tình hình thực tế việc triển khai gói 2% lãi suất thời gian qua, kết quả cho thấy việc giải ngân có phần khá chậm. Số liệu báo cáo nhanh từ các ngân hàng thương mại (NHTM), doanh số cho vay được hỗ trợ lãi suất đạt gần 4.100 tỷ đồng, đối với gần 550 khách hàng. Số tiền lãi đã hỗ trợ cho khách hàng đạt khoảng 1,02 tỷ đồng.
 |
| Nguồn: Ngân hàng Nhà nước. |
Qua ghi nhận sơ bộ từ báo cáo của các NHTM, một số nguyên nhân, khó khăn dẫn tới chính sách chậm triển khai, trong đó, một trong các khó khăn là xác định đối tượng được hỗ trợ lãi suất. Chẳng hạn với khách hàng vay, nhiều hộ gia đình sản xuất kinh doanh vay vốn tại các NHTM nhưng không có đăng ký hộ kinh doanh nên không thuộc đối tượng được hỗ trợ. Ngoài ra với đối tượng vay xây dựng nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng đã công bố 4 dự án với tổng nhu cầu 1.751 tỷ đồng, tuy nhiên đến nay chưa phát sinh dư nợ đối với chủ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân, cải tạo chung cư cũ do số lượng dự án còn ít và mới được công bố.
Trong khi đó về phía các ngân hàng, ngoài tâm lý e ngại vẫn còn ở một số ngân hàng, các NHTM cũng mất nhiều thời gian chuẩn bị, xây dựng hệ thống tự động để theo dõi, hạch toán, quản lý dữ liệu báo cáo nhằm đảm bảo tính chính xác của dữ liệu để chuẩn bị cho công tác thanh, quyết toán, kiểm toán.
Chỉ thị mới ban hành của NHNN đã đưa thông điệp đốc thúc đến toàn bộ hệ thống, bao gồm từ các cục, vụ ở NHNN trung ương, đến các chi nhánh NHNN tại các địa phương và cụ thể đến các NHTM.
Theo đó, Thống đốc yêu cầu các đơn vị tại NHNN trung ương phải tích cực triển khai, phối hợp chặt chẽ với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Kiểm toán Nhà nước để kịp thời giải đáp vướng mắc của các NHTM; thực hiện việc thông báo hạn mức hỗ trợ lãi suất, thanh, quyết toán hỗ trợ lãi suất nhanh chóng, tạo thuận lợi tối đa cho các NHTM. Các đơn vị cũng phải theo dõi chặt chẽ kết quả hỗ trợ lãi suất của các NHTM; báo cáo thường xuyên ban lãnh đạo NHNN nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành về tiến độ, kết quả giải ngân, khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai hỗ trợ lãi suất.
Đối với chi nhánh NHNN các tỉnh, thành phố: nắm bắt rõ, đầy đủ các nội dung, quy định của Nghị định 31/2022/NĐ-CP và Thông tư 03/2022/TT-NHNN để theo dõi, chỉ đạo các chi nhánh NHTM trên địa bàn đẩy mạnh triển khai chính sách cho vay hỗ trợ lãi suất theo quy định.
Chủ động tiếp cận khách hàng, nhưng đề phòng trục lợi chính sáchNgân hàng Nhà nước (NHNN) yêu cầu các Ngân hàng thương mại phải chủ động tiếp cận khách hàng, đồng hành, hướng dẫn khách hàng, giúp khách hàng hiểu đúng về chính sách để hạn chế tối đa các kiến nghị, khiếu nại của khách hàng. Với các khách hàng đủ điều kiện, ngân hàng phải giải ngân kịp thời nguồn kinh phí hỗ trợ lãi suất; đảm bảo thực hiện hỗ trợ lãi suất công khai, minh bạch, đúng quy định, đúng đối tượng, đúng mục đích; nhưng cũng phải ngăn ngừa các rủi ro, trục lợi chính sách. NHNN cũng nghiêm cấm các hành vi gây khó khăn, phiền hà, ban hành thêm điều kiện, thủ tục khác với quy định tại nghị định của Chính phủ và thông tư của NHNN để hạn chế đối tượng được hỗ trợ lãi suất, các trường hợp khách hàng đúng đối tượng, đáp ứng đủ điều kiện mà không được hỗ trợ lãi suất. |
Đồng thời, NHNN cũng yêu cầu các NHTM nghiêm túc triển khai có hiệu quả các chỉ đạo của Thống đốc NHNN về tổ chức thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm của ngành Ngân hàng, trong đó công tác tín dụng cần gắn với triển khai chương trình hỗ trợ lãi suất 2%. Các NHTM phải khẩn trương ban hành văn bản nội bộ hướng dẫn thực hiện hỗ trợ lãi suất; chủ động tiếp cận khách hàng, đồng hành, hướng dẫn khách hàng, giúp khách hàng hiểu đúng về chính sách để hạn chế tối đa các kiến nghị, khiếu nại của khách hàng.
Quan điểm thúc đẩy gói hỗ trợ lãi suất của NHNN cũng được một số chuyên gia đồng tình. Theo TS. Châu Đình Linh - Giảng viên Học viện Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh, việc đẩy nhanh gói hỗ trợ lãi suất là việc cần thực hiện để giảm áp lực chi phí tài chính cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, các ngân hàng khi triển khai cũng không cần phải nôn nóng hạ chuẩn vay, mà vẫn thực hiện cấp tín dụng theo đúng các nguyên tắc thẩm định tín dụng và về lâu dài, chính sách cũng sẽ dần dần ngấm vào nền kinh tế, phát huy tác dụng của nó.
Trong chỉ thị đưa ra với các NHTM, NHNN cũng cho biết, các ngân hàng phải đảm bảo hài hòa giữa việc triển khai cho vay hỗ trợ lãi suất 2% và cho vay đối với các đối tượng khác, phù hợp với chiến lược kinh doanh và chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng của ngân hàng. Bên cạnh việc triển khai cho vay hỗ trợ lãi suất 2%, các ngân hàng tiếp tục thực hiện có hiệu quả các giải pháp hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho khách hàng theo chỉ đạo của NHNN.
