Hoạt động bốc xếp hàng nhập khẩu tại cảng biển Hải Phòng. Ảnh: Hải Linh

giúp cho việc giám sát hàng hóa ra vào cảng được chặt chẽ, ngăn ngừa buôn lậu; giảm thời gian làm thủ tục XNK của doanh nghiệp (DN) đáng kể so với trước đây.

Bất cập bởi quản lý thủ công

Cục Hải quan Hải Phòng cho biết, việc triển khai hệ thống quản lý hải quan tự động tại cảng biển đã được đơn vị thực hiện thí điểm từ 15/8/2017 và đưa vào vận hành từ 1/12/2017. Đây là bước đột phá trong cải cách, hiện đại hóa quy trình hoạt động hải quan, khắc phục được những hạn chế, bất cập trong quản lý hàng hóa XNK ra vào cảng.

Thực tế, hệ thống cảng Hải Phòng có chiều dài gần 30 km, với 67 DN kinh doanh cảng, kho, bãi, trong đó chỉ 50 DN có hoạt động thường xuyên. Hầu hết các khu vực cảng được quy hoạch nhỏ lẻ, mỗi cảng có cơ sở hạ tầng, công nghệ, quy trình quản lý, khai thác hàng vào, ra cảng khác nhau. Bởi vậy, việc thực hiện Luật Hải quan của DN kinh doanh cảng, kho, bãi và công tác quản lý của cơ quan hải quan gặp nhiều khó khăn.

Quy trình giám sát hải quan hiện hành mới chỉ quy định việc thực hiện trong nội bộ cơ quan hải quan; chưa theo quy trình, quy định của Luật Hải quan. Do vậy DN kinh doanh cảng, kho, bãi gặp phải những vấn đề phát sinh. Cơ quan hải quan chưa quản lý được toàn bộ diễn biến của hàng hóa từ khi đưa vào, lưu giữ, cho đến khi ra khỏi khu vực giám sát hải quan.

Cơ sở hạ tầng ứng dụng công nghệ thông tin tại các DN kinh doanh cảng, kho, bãi đều không đáp ứng yêu cầu quản lý hàng hóa đang chịu sự giám sát của cơ quan hải quan. Có 43/50 DN không có hệ thống trao đổi dữ liệu phục vụ công tác quản lý với cơ quan hải quan. Người khai hải quan phải đi lại nhiều lần giữa cơ quan hải quan và DN cảng, kho, bãi để làm thủ tục lấy hàng.

Công chức hải quan phải đối chiếu sổ theo dõi, quản lý hàng hóa của DN kinh doanh cảng, kho, bãi để xác định vị trí lưu giữ hàng hóa, gây khó khăn cho việc theo dõi, giám sát hàng tại khu vực cảng, kho, bãi...

Nhằm khắc phục bất cập, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định 1593/QĐ-BTC chỉ đạo Tổng cục Hải quan triển khai hệ thống quản lý hải quan tự động tại cảng biển Hải Phòng và đã được Cục Hải quan Hải Phòng tiến hành thí điểm từ 15/8/2017.

Thời gian làm thủ tục rút ngắn từ 5 đến 7 lần

Sau một thời gian thí điểm, đại diện Cục Hải quan Hải Phòng cho biết, kết quả khảo sát cho thấy, hệ thống này bước đầu đã được vận hành thông suốt, đã kết nối được dữ liệu phục vụ công tác quản lý giữa cơ quan hải quan và DN kinh doanh cảng, kho, bãi để quản lý chính xác toàn bộ diễn biến của hàng hóa tại khu vực; giải quyết thủ tục nhanh chóng, giảm thời gian thông quan, giao nhận hàng hóa cho DN.

Đối với cơ quan hải quan, việc không phải kiểm tra, xác nhận chứng từ giấy tại khu vực giám sát giúp giảm khoảng 2 phút/tờ khai. Bình quân 1 ngày có 7.592 tờ khai hải quan qua cảng Hải Phòng. Như vậy, tổng thời gian giải quyết đưa hàng hóa qua khu vực giám sát giảm/1 ngày là 15.184 phút (tương đương 253 giờ công lao động). Theo đó, gần 32 công chức giám sát có thể cắt giảm để phân công, bố trí thực hiện nhiệm vụ tại các vị trí công tác cần bổ sung nhân sự.

Các DN kinh doanh cảng, kho, bãi là được cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin về tình trạng cấp phép thông quan (từ cơ quan hải quan) đối với từng lô hàng, từng container để thực hiện thủ tục giao, nhận hàng theo quy định của pháp luật, giảm thiểu rủi ro trong việc thực hiện bằng chứng từ giấy, tăng khả năng tiếp nhận, khai thác hàng hóa, nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh và năng lực cạnh tranh.

Đặc biệt, hệ thống quản lý tự động tại cảng Hải Phòng qua thời gian thí điểm đã mang lại lợi ích rõ ràng cho DN XNK. Cụ thể, DN không phải xuất trình chứng từ giấy để cơ quan hải quan kiểm tra, xác nhận hàng đủ điều kiện qua khu vực giám sát hải quan, qua đó giảm chi phí in ấn, văn phòng phẩm. Thời gian làm thủ tục giao nhận hàng được rút ngắn từ 5 đến 7 lần so với trước đây, do không phải đi lại nhiều lần giữa DN kinh doanh cảng, kho, bãi và cơ quan hải quan.

Để làm thủ tục lấy hàng DN chỉ mất 1 - 2 phút đối với 1 lô hàng thông thường (trước đây ít nhất là từ 7 - 10 phút, riêng thời gian phải di chuyển giữa các bộ phận mất đến 10 - 15 phút). Thời gian bình quân cho một lượt xe chở hàng qua khu vực cảng chỉ còn 10 - 12 phút (trước đây là 25 - 30 phút). Tiết kiệm giờ công lao động, chi phí đi lại để giải quyết thủ tục đưa hàng ra, vào khu vực cảng.

Hải Anh