Chủ nhiệm UBPLQH Phan Trung Lý trình bày báo cáo thẩm tra Dự luật trưng cầu ý dân.

Không quy định cụ thể vấn đề nào đưa ra TCYD

Giới thiệu nội dung của Dự thảo Luật TCYD trước Quốc hội sáng ngày 28/5, ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam (đơn vị được ủy quyền soạn thảo) cho biết, hiện đang có hai dòng ý kiến về chủ thể có quyền đề nghị trưng cầu ý dân.

Đa số ý kiến đề nghị, chỉ nên quy định khái quát về những vấn đề được đề nghị Quốc hội quyết định đưa ra TCYD. Bởi vì, vấn đề đưa ra trưng cầu là những vấn đề quan trọng của đất nước và việc đưa vấn đề nào TCYD thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội, nếu quy định quá cụ thể sẽ không bao quát hết được.

Một số ý kiến khác lại đề nghị, cần phải quy định rõ những vấn đề nào được đưa ra TCYD, nhưng quy định theo cách: trong những vấn đề đó, tùy thuộc Quốc hội xem xét có thể đưa vấn đề nào ra trưng cầu. Theo quan điểm này, cần phải liệt kê những vấn đề cần đưa ra TCYD.

Ông Quyền cho biết, tham khảo nhiều nước trên thế giới, không thấy quy định vấn đề đưa ra TCYD là vấn đề nào (cái đó tùy thuộc vào kiến nghị trưng cầu của các chủ thể đưa ra kiến nghị, miễn là đáp ứng được những quy định của pháp luật). Một số nước chỉ quy định TCYD bắt buộc đối với Hiến pháp. Một số nước khác thì quy định cụ thể những vấn đề phải TCYD.

Ban soạn thảo cho rằng, nếu quy định cụ thể sẽ không bao quát hết các vấn đề cần đưa ra TCYD. Do đó, dự thảo chỉ quy định khái quát những vấn đề có thể được đưa ra TCYD.

Phải có điều kiện và tiêu chí rõ ràng

Thẩm tra dự án Luật TCYD, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Quốc hội (UBPLQH) Phan Trung Lý cho biết, UBPLQH tán thành với sự cần thiết ban hành Luật TCYD nhằm kịp thời cụ thể hóa quy định của Hiến pháp năm 2013; tạo cơ sở pháp lý cho người dân tham gia, trực tiếp thể hiện quyền làm chủ của mình đối với các vấn đề quan trọng của đất nước.

Về quy định những vấn đề nào đề nghị Quốc hội quyết định TCYD như tờ trình dự thảo Luật, UBPLQH thấy rằng, nội dung đưa ra TCYD phải thật sự quan trọng, liên quan và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền dân chủ trực tiếp của người dân trong tham gia vào các công việc của Nhà nước.

Tuy nhiên, việc xác định cụ thể những vấn đề nào phải đưa ra TCYD phụ thuộc vào yêu cầu và điều kiện hoàn cảnh tại từng thời điểm nhất định. Vì vậy, khó có thể quy định cụ thể trong luật. Do đó, trong luật nên quy định một cách khái quát, mang tính nguyên tắc những vấn đề có thể được đề nghị đưa ra TCYD, như đã thể hiện tại Điều 6 của dự thảo luật.

Theo đó, những vấn đề đề nghị Quốc hội quyết định TCYD là những vấn đề về Hiến pháp và những vấn đề quan trọng khác thuộc thẩm quyền của mình, nhưng Quốc hội tôn trọng dân quyết định.

Đồng thời, để có cơ sở cho các chủ thể đề nghị và Quốc hội quyết định TCYD, đề nghị dự thảo luật cần bổ sung các điều kiện và tiêu chí đối với vấn đề được đề nghị TCYD.

UBPLQH cũng đề nghị có quy định riêng về việc đại biểu Quốc hội thực hiện quyền kiến nghị TCYD cho phù hợp với quy định của Luật Tổ chức Quốc hội...

Những vấn đề về dự án Luật Trưng cầu ý dân sẽ được các đại biểu Quốc hội thảo luận trong những ngày tới của kỳ họp này./.

Hạnh Thảo