Khi dòng tiền chưa đi cùng dòng hàng hóa

Sau hơn 5 tháng kể từ khi được thành lập vào cuối năm 2025, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh hiện vẫn trong giai đoạn hoàn thiện quy chế hoạt động để có thể chính thức cấp phép cho các thành viên tham gia.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế TP. Hồ Chí Minh, IFC TP. Hồ Chí Minh được xây dựng dựa trên bốn trụ cột gồm tài chính hàng không, tài chính hàng hải, fintech và thị trường vốn quốc tế. Trong đó, tài chính hàng hải được xem là lĩnh vực có nhiều dư địa phát triển do gắn trực tiếp với lợi thế cảng biển của khu vực TP. Hồ Chí Minh.

Hiện tổng giá trị hàng hóa lưu chuyển qua hệ thống cảng biển khu vực này đã vượt 1.000 tỷ USD mỗi năm, tuy nhiên khoảng 80-90% giao dịch tài chính liên quan vẫn được thực hiện tại Singapore và Hồng Kông. Ông Huân cho rằng, nguyên nhân lớn nhất nằm ở yếu tố pháp lý và cơ chế quản lý dòng vốn khi nhiều doanh nghiệp quốc tế chưa sẵn sàng xử lý tranh chấp theo luật Việt Nam, còn việc luân chuyển vốn hiện vẫn mất nhiều thời gian do phải qua quy trình xin phép.

Vì vậy, IFC TP. Hồ Chí Minh được thiết kế theo hướng cho phép dòng vốn giữa trung tâm và thị trường quốc tế lưu chuyển linh hoạt hơn, các giao dịch chỉ cần báo cáo với cơ quan điều hành thay vì phải xin phép như hiện nay.

Trung tâm tài chính quốc tế TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu kéo 300 tỷ USD giao dịch về Việt Nam. Ảnh minh hoạ.

Theo kế hoạch, ngày 21/5/2026, TP. Hồ Chí Minh sẽ chính thức ra mắt hệ sinh thái tài chính hàng hải với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp logistics, cảng biển và ngân hàng.

“Mục tiêu của chúng tôi là trong vòng 5 năm sẽ kéo khoảng 30% giá trị giao dịch tài chính hàng hải hiện đang thực hiện ở Singapore và Hồng Kông quay trở lại Việt Nam, tương đương khoảng 300 tỷ USD mỗi năm” - ông Huân cho biết.

Ngoài tài chính hàng hải, TP. Hồ Chí Minh hiện cũng đẩy mạnh phát triển tài chính hàng không, fintech và thị trường vốn quốc tế. IFC đã thành lập Aviation Financial Center từ tháng 2 năm nay và hiện huy động khoảng 6,1 tỷ USD vốn cam kết từ Boeing, Airbus cùng một số tổ chức tài chính tại Dubai.

Ở lĩnh vực fintech, Fintech Hub đã được ra mắt với sự tham gia của nhiều tập đoàn lớn như MoMo, NAPAS, Ant International hay Bank of China. Một trong những cơ chế đáng chú ý là sandbox - cơ chế thử nghiệm có kiểm soát dành cho các mô hình tài chính mới, trong đó ưu tiên các lĩnh vực như thanh toán xuyên biên giới và tokenization (mã hóa tài sản).

Song song đó, IFC TP. Hồ Chí Minh cũng đang hướng tới thành lập Sở Giao dịch chứng khoán quốc tế và đã ký hợp tác với Nasdaq và London Stock Exchange nhằm phát triển hệ thống giao dịch và cơ chế niêm yết chéo.

“Mục tiêu của chúng tôi là doanh nghiệp Việt Nam có thể huy động vốn quốc tế ngay tại TP. Hồ Chí Minh, đồng thời nhà đầu tư trong nước cũng có thể giao dịch các cổ phiếu quốc tế như Google, Amazon hay Microsoft” - ông Huân chia sẻ.

Doanh nghiệp Việt phải chuẩn bị để tham gia “cuộc chơi” mới

Theo TS Cấn Văn Lực cho rằng việc xây dựng IFC là yêu cầu cần thiết trong bối cảnh Việt Nam đang cần thêm nguồn lực để duy trì mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới.

Nhưng để đạt mục tiêu tăng trưởng khoảng 10%, Việt Nam cần huy động khoảng 280 tỷ USD vốn đầu tư toàn xã hội mỗi năm. Riêng TP. Hồ Chí Minh cần khoảng 50-60 tỷ USD mỗi năm. Trong khi đó, tín dụng ngân hàng hiện vẫn chiếm hơn 50% tổng vốn của nền kinh tế.

“Thị trường vốn gồm cổ phiếu, trái phiếu và quỹ đầu tư hiện mới chỉ đóng góp khoảng 14-15%. Tỷ trọng này cần tăng gấp đôi trong thời gian tới để giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng” - ông Lực nhận định.

IFC sẽ đặt ra yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp và người lao động. Ảnh minh hoạ

Đáng chú ý, TS Cấn Văn Lực nhấn mạnh xu hướng tokenization - mã hóa tài sản, được xem là một hướng huy động vốn mới trong thời gian tới. Theo đó, các tài sản lớn như bất động sản trị giá 10 tỷ đồng có thể được chia nhỏ thành nhiều phần sở hữu để nhiều nhà đầu tư cùng tham gia.

Tuy nhiên, cùng với cơ hội huy động vốn, IFC cũng sẽ đặt ra yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp và người lao động. Môi trường làm việc tại IFC sẽ đòi hỏi khả năng tiếng Anh, tác phong chuyên nghiệp và hiểu biết về pháp luật quốc tế. Đồng thời, doanh nghiệp cũng phải nâng cao năng lực quản trị và đổi mới sáng tạo trong bối cảnh tỷ lệ doanh nghiệp Việt đầu tư cho nghiên cứu, phát triển sản phẩm mới hiện chỉ khoảng 9%, thấp hơn khá nhiều so với mức bình quân toàn cầu khoảng 28%.

Liên quan tới doanh nghiệp trong nước, ông Nguyễn Ngọc Hòa - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh (HUBA) cho biết HUBA đang xác định hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng cơ hội từ IFC là một trong những nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới.

Ngoài các doanh nghiệp lớn, IFC cũng hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia huy động vốn với quy mô khoảng 20 tỷ đồng mỗi năm. Tuy nhiên, để tham gia được vào cơ chế này, doanh nghiệp phải đáp ứng nhiều tiêu chí về quản trị, minh bạch tài chính và năng lực vận hành.

Theo ông Hòa, nếu cơ chế đã mở ra nhưng doanh nghiệp không có sự chuẩn bị và không đủ năng lực tham gia thì sẽ bỏ lỡ cơ hội lớn trong giai đoạn phát triển mới./.