Các đại biểu bấm nút thông qua Nghị quyết

Chiều 27/11, với đa số đại biểu tán thành, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về tổ chức mô hình chính quyền đô thị tại thành phố Hà Nội.

Theo nghị quyết này, chính quyền địa phương ở TP Hà Nội, huyện, quận, thị xã, xã, thị trấn là cấp chính quyền địa phương gồm có HĐND và UBND. Chính quyền địa phương ở các phường thuộc quận, thị xã tại TP Hà Nội là UBND phường. UBND phường là cơ quan hành chính nhà nước ở phường, thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của nghị quyết này và theo phân cấp, ủy quyền của UBND, Chủ tịch UBND TP Hà Nội, UBND, Chủ tịch UBND quận, thị xã.

UBND phường gồm Chủ tịch, Phó Chủ tịch và các công chức khác của phường. UBND phường loại I và loại II có không quá 2 phó chủ tịch; phường loại III có 1 Phó Chủ tịch UBND. Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND phường là công chức giữ chức danh lãnh đạo, quản lý của UBND phường. UBND phường làm việc theo chế độ thủ trưởng, bảo đảm nguyên tắc tập trung dân chủ.

Hội đồng nhân dân quận, thị xã được quyết định, phân bổ, điều chỉnh dự toán thu, chi ngân sách; phê chuẩn quyết toán thu, chi ngân sách quận, thị xã, trong đó bao gồm ngân sách của các phường trực thuộc, theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước; quyết định chủ trương đầu tư chương trình, dự án nhóm B, nhóm C sử dụng vốn đầu tư công tại các phường trực thuộc theo quy định của Luật Đầu tư công… Giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật và việc thực hiện nghị quyết của HĐND cấp mình ở phường; giám sát hoạt động của UBND, Chủ tịch UBND phường.

Liên quan đến các quyền hạn này, UBND quận, thị xã xây dựng, trình HĐND cùng cấp quyết định các nội dung về ngân sách, đầu tư nêu trên và tổ chức thực hiện các nghị quyết của HĐND. Căn cứ vào nghị quyết của HĐND cùng cấp, quyết định giao và điều chỉnh nhiệm vụ thu, chi ngân sách cho các phường trực thuộc, quyết định các chủ trương, biện pháp triển khai thực hiện ngân sách…

Nghị quyết này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2021. Việc thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị tại thành phố Hà Nội được thực hiện từ ngày 1/7/2021 cho đến khi Quốc hội quyết định chấm dứt việc thực hiện thí điểm.

Chưa mở rộng thí điểm với các thành phố khác

Trước đó, tại báo cáo giải trình, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho biết có ý kiến đại biểu đề nghị mở rộng việc thí điểm tại các tỉnh, thành phố khác như TP.HCM, Đà Nẵng. Về vấn đề này, UBTVQH cho rằng việc thí điểm đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương là vấn đề rất hệ trọng, cần được chuẩn bị kỹ lưỡng, chu đáo. Hiện tại, Chính phủ mới trình Quốc hội cho thực hiện thí điểm ở thành phố Hà Nội. Đối với các địa phương khác đáp ứng đủ điều kiện, được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận chủ trương thí điểm thì đề nghị báo cáo Chính phủ để trình Quốc hội xem xét, quyết định.

Cũng có ý kiến đề nghị chọn khoảng một nửa hoặc 1/3 tổng số phường thuộc TP Hà Nội để thực hiện thí điểm, nếu thí điểm đạt kết quả tốt thì thực hiện ở tất cả các phường khác. Theo UBTVQH, để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất về tổ chức chính quyền địa phương và tạo thuận lợi trong việc ban hành, triển khai thực hiện các quy định, chính sách trên toàn địa bàn thành phố, cần thiết phải thực hiện thí điểm tại tất cả các phường của Hà Nội. Mặt khác, việc thực hiện thí điểm bắt đầu từ đầu nhiệm kỳ 2021 - 2026 nên không ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của HĐND phường nhiệm kỳ 2016 - 2021. Do đó, xin phép Quốc hội cho giữ phạm vi thí điểm tại tất cả 177 phường của Hà Nội.

Liên quan đến vấn đề quyết định ngân sách, có ý kiến cho rằng, theo Tờ trình của Chính phủ thì UBND phường nơi thực hiện thí điểm không còn là một cấp quy hoạch, một cấp ngân sách mà chỉ là một đơn vị dự toán ngân sách thuộc UBND quận, thị xã. Tuy nhiên, dự thảo Nghị quyết do Chính phủ trình lại chưa thể hiện thống nhất các nhiệm vụ về ngân sách và đầu tư công của HĐND và UBND quận cũng như UBND phường.

UBTVQH cho biết, trước đây, khi thực hiện thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường theo Nghị quyết số 26/2008/QH12 của Quốc hội thì UBND nơi thực hiện thí điểm vẫn được giao nhiều nhiệm vụ, quyền hạn như là một cấp quy hoạch, một cấp ngân sách (tương tự như một cấp chính quyền- tuy rằng là cấp không hoàn chỉnh).

Theo Báo cáo tổng kết việc thực hiện thí điểm của Chính phủ, quy định như vậy là chưa phù hợp với Luật Ngân sách nhà nước, việc UBND quyết định những vấn đề liên quan đến phân bổ vốn đầu tư trên địa bàn huyện, quận, phường nơi thực hiện thí điểm mà không có sự giám sát của HĐND cùng cấp dễ dẫn đến thiếu khách quan và thiếu minh bạch. Vì vậy, trên cơ sở tờ trình của Chính phủ, ý kiến của đại biểu Quốc hội, dự thảo nghị quyết đã được tiếp thu, chỉnh lý lại theo hướng UBND phường là một đơn vị dự toán ngân sách trực thuộc UBND quận, thị xã, đồng thời điều chỉnh các nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND, UBND quận, thị xã và UBND phường về ngân sách và đầu tư công cho phù hợp.

H.Y