Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật Phan Trung Lý phát biểu tại phiên họp.
Đây là một trong những nội dung được nêu ra tại báo cáo công tác nhiệm kỳ Quốc hội khoá XIII của Kiểm toán Nhà nước (KTNN), được thảo luận, cho ý kiến tại phiên họp sáng 24/2 của UBTVQH.
Kiểm toán trên 50% tổng thu – chi ngân sách
Theo báo cáo do Tổng KTNN Nguyễn Hữu Vạn trình bày, trong giai đoạn 2011-2015, hoạt động kiểm toán đã từng bước được đổi mới về nội dung, phương pháp, ngày càng có hiệu lực, hiệu quả, chất lượng được nâng cao trong tất cả các khâu, giai đoạn của quá trình kiểm toán.
Trong giai đoạn này, KTNN đã hoàn thành kế hoạch kiểm toán tại 865 lượt đơn vị, đầu mối đảm bảo chất lượng, tiến độ đề ra. Hầu hết các bộ, cơ quan trung ương, các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, các tập đoàn kinh tế nhà nước đều được kiểm toán ít nhất 2 năm một lần, trong đó một số tỉnh, thành phố có quy mô ngân sách lớn được kiểm toán hàng năm, qua đó quy mô kiểm toán hàng năm đã được trên 50% tổng thu - chi NSNN.
Tổng hợp kết quả kiểm toán trong nhiệm kỳ, KTNN đã kiến nghị xử lý tài chính 101.037 tỷ đồng (chiếm hơn một nửa số kiến nghị xử lý tài chính trong 21 năm hoạt động của KTNN); kiến nghị sửa đổi bổ sung, thay thế, hủy bỏ 360 văn bản. Trong đó, qua đối chiếu việc thực hiện nghĩa vụ với NSNN tại 5.390 doanh nghiệp ngoài quốc doanh, KTNN đã kiến nghị tăng thu NSNN 3.381 tỷ đồng. Kiểm toán 106 lượt tập đoàn, tổng công ty, KTNN đã kiến nghị tăng thu NSNN 9.843 tỷ đồng. Kiểm toán 5.285 lượt dự án, KTNN đã kiến nghị xử lý tài chính 12.990 tỷ đồng.
Cùng với sự phối hợp của Bộ Tài chính để đôn đốc, thực hiện kiến nghị kiểm toán, từ năm 2011 đến năm 2014 các đơn vị được kiểm toán đã thực hiện 51.625 tỷ đồng về kiến nghị xử lý tài chính, bằng 65% kiến nghị hợp lý. Trong 3 năm gần đây số liệu kiến nghị thực tăng thu, giảm chi NSNN tăng cao gần hai lần so với các năm trước.
Tăng quy mô kiểm toán nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu
Thẩm tra sơ bộ về báo cáo của Tổng KTNN, Thường trực Uỷ ban Tài chính ngân sách (TCNS) cho rằng, báo cáo đã phản ánh khá đầy đủ, toàn diện về kết quả hoạt động của KTNN trong giai đoạn 2011-2015. Tuy nhiên, báo cáo còn chưa làm rõ một số kết quả nổi bật và hạn chế chính trong nhiệm kỳ, cũng như chưa phân tích, so sánh với kết quả KTNN trong những giai đoạn trước để rút ra bài học kinh nghiệm, đưa ra giải pháp thiết thực cho giai đoạn tiếp theo.
Bên cạnh những kết quả tích cực đạt được, Thường trực UBTCNS cũng cho rằng, công tác của KTNN nhiệm kỳ 2011-2015 vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như việc đổi mới công tác xây dựng kế hoạch kiểm toán chuyển biến chưa nhiều, một số trọng tâm, mục tiêu, nội dung kiểm toán trong kế hoạch kiểm toán chưa phù hợp với thực tế, việc khắc phục chồng chéo, trùng lắp trong thực hiện kế hoạch kiểm toán với kế hoạch thanh tra, kiểm tra của các cơ quan chức năng khác chưa được triệt để.
Quy mô kiểm toán hàng năm tăng lên nhưng việc kiểm toán vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu kiểm toán thường xuyên hàng năm các đơn vị dự toán cấp I trực thuộc ngân sách trung ương và các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Thời gian tiến hành kiểm toán mặc dù đúng quy định của Luật song việc ứng dụng CNTT, thu thập, phân tích dữ liệu trước khi kiểm toán của một số cuộc kiểm toán còn hạn chế, nên thời gian kiểm toán còn dài, chưa rút ngắn được thời hạn kiểm toán.
Chất lượng Báo cáo kiểm toán của một số cuộc kiểm toán còn hạn chế, tỷ lệ thực hiện kiến nghị của KTNN hàng năm chưa cao, một số kết luận còn chưa sát với thực tế, thiếu bằng chứng thuyết phục nên dẫn đến có những kiến nghị của KTNN không được thực hiện do các đơn vị, địa phương được kiểm toán chưa nhất trí với kết quả kiểm toán.
Ít kiến nghị xử lý mang tính hình sự
Cho ý kiến tại phiên họp, Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật (UBPL) Phan Trung Lý cơ bản nhất trí với các nội dung báo cáo và nhận xét hoạt động kiểm toán nhiệm kỳ này đã có nhiều đổi mới, kết quả rõ rệt hơn. Tuy nhiên, cần làm rõ thêm về nội dung kết quả thực hiện kiến nghị xử lý, trách nhiệm của cá nhân, tổ chức trong việc thực hiện kiến nghị xử lý.
“Cơ quan không thực hiện thì trách nhiệm ở đâu? Kết quả kiểm toán xuất toán bao nhiêu, không xuất toán có bị xử lý gì không? Tôi chưa thấy ai bị kỷ luật vì chưa thực hiện, thực hiện chưa nghiêm túc kiến nghị của kiểm toán”, ông Phan Trung Lý nêu câu hỏi. Do vậy, Chủ nhiệm UBPL đề nghị cần tăng cường tiếng nói của kiểm toán, có chế tài buộc phải thực hiện kiến nghị xử lý.
Cùng liên quan đến vấn đề này, Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp Nguyễn Văn Hiện nhận xét, kiểm toán phát hiện nhiều nhưng chủ yếu xử lý hành chính. Nhiều vụ vi phạm nghiêm trọng, mang tính hình sự nhưng kiến nghị xử lý nghiêm, mang tính hình sự còn hạn chế.
Sau phiên họp này, các ý kiến đóng góp của các thành viên UBTVQH sẽ được tiếp thu để hoàn thiện báo cáo công tác nhiệm kỳ của KTNN, trình bày tại kỳ họp tháng 3 tới đây của Quốc hội.
H.Y
