PV: Gần đây, USD liên tục tăng giá cao trên cả thị trường trong nước và thị trường quốc tế. Xin bà cho biết, việc đồng USD tăng giá sẽ tác động thế nào tới các doanh nghiệp Việt về giá trị khi xuất khẩu sang Mỹ?

Ths. Phan Minh Hòa

Ths. Phan Minh Hòa: Tác động trước mắt là khi đồng USD tăng giá, doanh thu xuất khẩu quy đổi từ USD sang đồng Việt Nam (VND) sẽ tăng, giúp cho doanh nghiệp xuất khẩu hưởng lợi, gia tăng doanh thu và lợi nhuận tính bằng VND.

USD tăng giá cũng khiến hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam trở nên có tính cạnh tranh hơn trên thị trường Mỹ, khiến lượng hàng hóa bán ra được nhiều hơn. Tuy nhiên, không chỉ VND, các đồng tiền khác cũng đều yếu đi so với USD. Đồng USD chỉ tăng giá so với VND khoảng 2% trong 6 tháng qua, trong khi đồng USD tăng giá so với các đồng tiền khác tới 9 - 10%, nên xuất khẩu sang Mỹ cũng không được lợi quá nhiều.

PV: Đối với thị trường xuất khẩu của Việt Nam ngoài Mỹ thì sao thưa bà? Liệu việc đồng USD tăng giá có ảnh hưởng tới tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam sang các thị trường này? Theo quan điểm của bà, trong trường hợp này thì Việt Nam được hay mất nhiều hơn?

Ths. Phan Minh Hòa: Trong khi USD tăng giá mạnh (chỉ số DXY tăng khoảng 10% từ đầu năm 2022), các đồng tiền của các nền kinh tế lớn khác đã yếu đi, như đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc, đồng Yên Nhật, Won Hàn Quốc... Đặc biệt, đồng Euro (EUR) đã trượt dốc gần 20% so với USD trong 14 tháng qua. VND mất giá nhẹ 2,5% so với USD, nhưng tăng giá 8% so với EUR. Như vậy, doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu bằng đồng EUR sẽ bị thiệt, còn nhập khẩu bằng đồng EUR sẽ được lợi. Với các thị trường khác, chúng ta cũng có thể so sánh tính mức độ tăng giảm giá của VND so với đồng nội tệ của họ trong trường hợp đó là đồng tiền thanh toán, nếu VND yếu đi thì xuất khẩu được lợi, nhập khẩu sẽ thiệt và ngược lại.

Ảnh TL minh họa

Nhìn chung, thực chất đồng USD vẫn là đồng tiền thanh toán chính cho phần lớn (60 - 70%) các hợp đồng xuất nhập khẩu của Việt Nam, nên ảnh hưởng từ sự biến động của VND so với các đồng tiền khác là ít hơn. Chẳng hạn, theo một lãnh đạo của Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex), các giao dịch mua bán của các doanh nghiệp thuộc tập đoàn này sang EU chủ yếu là bằng đồng USD, nên đồng EUR yếu đi không ảnh hưởng nhiều đến xuất khẩu. Những giao dịch bằng đồng EUR là mua máy móc thiết bị, nguyên phụ liệu cao cấp lại được lợi từ tỷ giá.

Ngoài ra, có một điểm cần lưu ý là với một số mặt hàng, để xuất khẩu, doanh nghiệp cần nhập khẩu nhiều nguyên phụ liệu. Vì vậy, nếu USD tăng giá, khiến cho doanh thu xuất khẩu bằng USD được lợi thì chi phí nhập khẩu, chi phí vận tải, logistics, kho bãi, vay nợ bằng USD cũng tăng. Vì vậy, việc đánh giá được mất sẽ tùy thuộc vào tình hình cụ thể của mỗi doanh nghiệp.

Nhìn rộng ra, tôi cho rằng bên cạnh tỷ giá, điều đáng ngại hơn cho xuất khẩu là triển vọng không mấy sáng sủa của kinh tế thế giới, với việc lạm phát gia tăng, nguy cơ suy thoái và người tiêu dùng các nước buộc phải thắt dần chi tiêu.

PV: Xuất khẩu là một trong những động lực tăng trưởng của kinh tế Việt Nam. Theo bà, về phía các nhà hoạch định chính sách, cần phải có những hành động gì để giảm tác động tiêu cực từ việc USD tăng giá cao tới tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam?

Ths. Phan Minh Hòa: Với việc dự báo triển vọng của nền kinh tế thế giới vẫn chưa khả quan và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục tăng lãi suất, đà tăng của USD sẽ còn tiếp tục, trong bối cảnh đó, các nhà hoạch định chính sách cần theo dõi sát sao các biến động. Ngoài tác động đến xuất nhập khẩu, USD tăng giá còn gây áp lực lên lạm phát (tăng giá hàng hóa nhập khẩu), lên thị trường tài chính (Fed tăng lãi suất và đồng USD tăng giá khiến các nhà đầu tư rút vốn ra khỏi thị trường mới nổi) và cũng làm gánh nặng nợ tăng lên.

Vì vậy, các nhà hoạch định chính sách cần đảm bảo sự cân đối giữa các mục tiêu tăng trưởng kinh tế và kiểm soát lạm phát. Nếu đồng Việt Nam mất giá quá nhanh, chi phí nhập khẩu nguyên vật liệu bị lên cao ảnh hưởng đến sản xuất, lạm phát sẽ gia tăng trong bối cảnh đã có rất nhiều sức ép, ngoài ra còn tăng gánh nợ nước ngoài và dễ rủi ro bị Mỹ xem xét thao túng tiền tệ. Ngược lại, nếu tỷ giá bị kiềm chế quá mức, trong khi những đồng tiền khác đã mất giá, hàng hóa xuất khẩu lại sẽ mất sức cạnh tranh. Đây là những điều cần hết sức lưu ý đòi hỏi sự điều hành chính sách một cách linh hoạt, hợp lý, đảm bảo sự ổn định của tỷ giá.

PV: Xin cảm ơn bà!