Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc. Ảnh T.L

Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc cho biết, trước yêu cầu tiếp tục đổi mới công tác bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp trong những nhiệm kỳ tới thì cần thiết phải nghiên cứu sửa đổi Luật này.

Hiến pháp năm 2013 tiếp tục ghi nhận và phát triển quyền bầu cử, ứng cử với tư cách là quyền chính trị cơ bản của công dân. Do đó, việc hoàn thiện các cơ chế để bảo đảm cho công dân thực hiện quyền này là cần thiết.

Bên cạnh đó, một số luật sắp được Quốc hội xem xét, thông qua, như Luật Tổ chức Quốc hội (sửa đổi), Luật Tổ chức chính quyền địa phương… đặt ra yêu cầu phải sửa đổi, bổ sung các luật về bầu cử hiện hành để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất.

Cũng theo ông Phúc, quy định của Luật Bầu cử hiện hành trong quá trình thực hiện cũng đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập, như quy định về tiêu chuẩn, số lượng đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, hồ sơ của người ứng cử, quy trình hiệp thương, việc vận động bầu cử…

Vì vậy, việc xây dựng và ban hành Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân là cần thiết; góp phần nâng cao chất lượng đại biểu, tiếp tục đổi mới tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp.

Theo Tờ trình, trong quá trình thảo luận về tiêu chuẩn đại biểu, số lượng đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân (Điều 3 và Điều 7) có hai loại ý kiến:

Loại ý kiến thứ nhất, cho rằng, tiêu chuẩn và số lượng đại biểu Quốc hội cũng như tiêu chuẩn và số lượng đại biểu Hội đồng nhân dân là những nội dung quan trọng để cấu thành tổ chức, bộ máy của Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp; vì vậy cần được quy định trong Luật tổ chức Quốc hội và Luật tổ chức chính quyền địa phương. Luật bầu cử chỉ nên quy định về tiêu chuẩn người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân phải đảm bảo đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn đại biểu theo hướng viện dẫn quy định tại Luật tổ chức Quốc hội và Luật tổ chức chính quyền địa phương, làm cơ sở cho việc lựa chọn, giới thiệu nhân sự để bầu cử.

Loại ý kiến thứ hai, đề nghị quy định về tiêu chuẩn, số lượng đại biểu Quốc hội; tiêu chuẩn, số lượng đại biểu Hội đồng nhân dân trong Luật bầu cử để khi bầu cử các tổ chức bầu cử, người ứng cử, cử tri thuận tiện trong việc áp dụng mà không phải tra cứu viện dẫn trong Luật tổ chức Quốc hội, Luật tổ chức chính quyền địa phương; mặt khác trong quá trình triển khai bầu cử cũng không phát sinh thêm chi phí cho việc in ấn phát hành các tài liệu này.

Về vấn đề này, Ủy ban thường vụ Quốc hội tán thành với loại ý kiến thứ nhất và đề nghị quy định về tiêu chuẩn và số lượng đại biểu Quốc hội trong Luật Tổ chức Quốc hội; tiêu chuẩn và số lượng đại biểu Hội đồng nhân dân trong Luật Tổ chức chính quyền địa phương như dự thảo.

Về hồ sơ người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân (Điều 32) có hai loại ý kiến: Loại ý kiến thứ nhất cho rằng, để đảm bảo nâng cao chất lượng đại biểu, Luật cần quy định chặt chẽ hơn về hồ sơ người ứng cử, đồng thời cần bổ sung thêm phiếu lý lịch tư pháp và giấy khám sức khỏe.

Loại ý kiến thứ hai đề nghị không nên quy định phiếu lý lịch tư pháp và giấy khám sức khỏe đối với người ứng cử và cho rằng, người ứng cử phải bảo đảm tính trung thực và phải chịu trách nhiệm về những thông tin trong hồ sơ ứng cử. Mặt khác, hầu hết những người ứng cử đều do các cơ quan, tổ chức có trách nhiệm giới thiệu nên sẽ bảo đảm về lý lịch tư pháp và yêu cầu về sức khỏe.

Hơn nữa tổng số người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp là rất nhiều (bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIII và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2011-2016 là 473.697 người) quy định người ứng cử phải có phiếu lý lịch tư pháp sẽ gây khó khăn cho người ứng cử và cơ quan tư pháp ở các địa phương, nhất là với người ứng cử ở các xã miền núi, hải đảo đi lại khó khăn khi phải lên cơ quan tư pháp cấp tỉnh nơi có thẩm quyền cấp lý lịch tư pháp.

Ủy ban thường vụ Quốc hội tán thành với loại ý kiến thứ hai và đề nghị không bổ sung quy định này vào trong dự thảo Luật.

Báo cáo thẩm tra dự án Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân do Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Phan Trung Lý trình bày khẳng định: Ủy ban Pháp luật tán thành với sự cần thiết, yêu cầu, quan điểm chỉ đạo xây dựng dự án Luật Bầu cử cũng như phạm vi, đối tượng điều chỉnh của Luật như đã được nêu trong Tờ trình của Ủy ban thường vụ Quốc hội. Dự thảo Luật đã bám sát các quy định của Hiến pháp để cụ thể hóa các quyền bầu cử, quyền ứng cử của công dân, các quy định về Hội đồng bầu cử quốc gia./.

Hồng Chi