Ông Vũ Đại Thắng, Thứ trưởng Bộ KH&ĐT phát biểu khai mạc sự kiện. Ảnh: LV

Trong khuôn khổ Diễn đàn kinh tế Việt Nam năm 2019, Ban Kinh tế Trung ương phối hợp với Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) tổ chức hội thảo “Quản trị, huy động vốn và phát triển cơ sở hạ tầng - Kinh nghiệm quốc tế và khuyến nghị chính sách cho Việt Nam” trong 2 ngày 16-17/1/2019.

Đã thu hút 150 dự án PPP về hạ tầng từ tư nhân

Tại hội thảo, ông Vũ Đại Thắng, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) cho biết, trong thời gian qua kết cấu hạ tầng của Việt Nam đã từng bước được quan tâm, từng bước được hoàn thiện theo hướng đồng bộ hiện đại và cơ bản đáp ứng các yêu cầu của phát triển kinh tế xã hội. Trong đó có bốn trọng tâm về hạ tầng: hạ tầng giao thông thông, điện, thuỷ lợi ứng phó với biến đổi khí hậu, hạ tầng đô thị.

Về hạ tầng giao thông vận tải quy mô lớn, đã đầu tư nâng cấp đảm bảo cân đối giữa các vùng miền trong cả nước như: nâng cấp mở rộng Quốc lộ 1 từ Thanh Hóa đến Cần Thơ, đường Hồ Chí Minh đoạn qua Tây Nguyên, hoàn thành và đưa vào khai thác sử dụng trên 1.000km đường cao tốc, các công trình đường hàng không quan trọng như: Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Đà Nẵng, Cần Thơ, Phú Quốc, các cảng biển quốc tế quan trọng như Cái Mép, Thị Vải...

Hạ tầng năng lượng cũng đã được đầu tư cơ bản đáp ứng được yêu cầu phát triển và bảo đảm an ninh năng lượng cho quốc gia. Nhiều công trình lớn đã được hoàn thành và đang được triển khai xây dựng như: Thủy điện Sơn La, Lai Châu, Nhiệt điện Duyên Hải, Mông Dương 1, Vũng Áng 2 , Vĩnh Tân 2.., đã tăng thêm 18.000 MW công suất vượt nguồn và 7,6 ngàn Km đường truyền tải các loại từ 500 kV cũng như khoảng 3.000 đến 7.000 MW công suất các trạm biến áp...

Hạ tầng đô thị các đô thị lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh rất được chú trọng đầu tư. Nhiều công trình hạ tầng kĩ thuật đô thị như các trục giao thông hướng đông, các đường vành đai, tuyến tránh đô thị, đặc biệt là các tuyến vành đai, tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh cũng đã được mở rộng nhanh chóng…

Về nguồn lực đầu tư, ông Thắng cho biết, bên cạnh việc ưu tiên sử dụng nguồn ngân sách nhà nước thì Chính phủ đã quan tâm thúc đẩy và thu hút nguồn vốn đầu tư tư nhân đặc biệt là thông qua phương thức đầu tư hợp tác công tư (PPP).

Theo số liệu thống kê của Bộ KH&ĐT, đến nay Việt Nam đã thu hút được khoảng 150 dự án đầu tư theo hình thức PPP, không tính các công trình đầu tư theo hình thức BT (hợp đồng xây dựng - chuyển giao), với tổng mức đầu tư trên 1 triệu tỷ đồng (khoảng 50 tỷ USD).

Theo ông Thắng, những dự án với nguồn lực đầu tư từ khu vực tư nhân quan trọng này đã góp phần cải thiện rõ rệt chất lượng cơ sở hạ tầng ở Việt Nam, đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế xã hội trong thời gian qua.

Nhiều thách thức khi huy động vốn và quản trị tư nhân

Bên cạnh những kết quả đạt được, phát triển kết cấu hạ tầng của Việt Nam trong thời gian vừa qua vẫn còn những tồn tại thách thức nhất định.

Một số hạn chế được ông Thắng nêu ra như sau: quy mô nền kinh tế còn chưa lớn, khả năng tích lũy hạn chế dẫn đến việc duy trì đầu tư ở mức độ cao cho kết cấu hạ tầng ảnh hưởng đến bảo đảm cân đối vĩ mô, đến phát triển chung của toàn nền kinh tế. Đồng thời, việc đầu tư lớn cho kết cấu hạ tầng dẫn đến gây áp lực đối với trần nợ công cao; việc tiếp cận các nguồn vốn vay giá rẻ như ODA giảm cũng gây áp lực lên vấn đề nợ công.

Do đó, việc cải cách thủ tục hành chính để cải thiện môi trường đầu tư, thu hút nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng vẫn đang là một thách thức lớn đối với các cơ quan Chính phủ.

Bên cạnh đó, các điều kiện cần thiết để thu hút nguồn đầu tư từ khu vực tư nhân cho hệ thống kết cấu hạ tầng thông qua hình thức PPP vẫn còn hạn chế. Theo ông Thắng, điều này có một số nguyên nhân như: Nhà nước chưa có đủ nguồn lực tham gia cùng với các nhà đầu tư tư nhân, đặc biệt là với các doanh nghiệp FDI, cơ chế chính sách chưa đồng bộ, chưa đủ mạnh và còn thiếu những cơ chế đảm bảo bảo lãnh và chia sẻ rủi ro với các nhà đầu tư như rủi ro về doanh thu, chuyển đổi ngoại tệ... Đi cùng với đó là việc thực thi chưa đảm bảo yêu cầu về tính chuyên nghiệp, cũng như tính minh bạch của thị trường.

Ngoài ra, thị trường vốn của Việt Nam còn chưa phát triển, các ngân hàng thương mại còn rất hạn chế trong việc cấp tín dụng dài hạn cho đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng. Công tác quản lý nhà nước về đầu tư còn hạn chế, bao gồm cả việc quản lý vốn đầu tư, kiểm tra giám sát cũng như những cơ chế phối hợp giữa các bộ các ngành và các địa phương.

Vì vậy, việc đề xuất những giải pháp toàn diện trong đó có những giải pháp về cơ chế chính sách để quản trị và huy động nguồn vốn đầu tư là một vấn đề rất cấp thiết đối với Việt Nam trong giai đoạn tới./.

Thảo Miên