Vì sao thu ngân sách năm 2022 tăng cao?

Năm 2022, ngành Tài chính đã hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước. Đáng chú ý, tốc độ tăng thu ngân sách khá tương đồng so với tốc độ tăng trưởng GDP. Qua đó có thể thấy, việc thu ngân sách nhà nước vượt khá cao so với dự toán xuất phát từ những nỗ lực rất cao của ngành Tài chính trong quản lý thu, chống thất thu thuế và tăng trưởng kinh tế cao hơn dự báo cuối năm trước.
aa

Tốc độ tăng thu ngân sách tương đồng với tăng trưởng GDP

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tính đến ngày 15/12/2022, tổng thu ngân sách nhà nước (NSNN) đạt 1.691,8 nghìn tỷ đồng, vượt 19,8% dự toán, tăng 8,06% so với năm 2021. Về cơ cấu thu NSNN: Thu nội địa ước đạt 1.387,2 nghìn tỷ đồng, tăng 6,6%; thu thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu đạt khoảng 231,7 nghìn tỷ đồng...

Xét tổng thể, tất cả các lĩnh vực thu lớn đều tăng so với dự toán và so với năm 2021. Tốc độ tăng thu ngân sách cũng khá tương đồng so với tốc độ tăng trưởng GDP.

Cụ thể, tăng trưởng kinh tế năm 2022 ước đạt 8%, vượt xa kỳ vọng đầu năm. Điều này xuất phát từ cả những nguyên nhân khách quan và chủ quan như: Dịch Covid-19 cơ bản đã được khống chế và nền kinh tế chuyển sang trạng thái bình thường mới trong khoảng 6 tháng cuối năm.

Cùng với đó, các chính sách điều hành kinh tế vĩ mô hợp lý nên đã giảm được ảnh hưởng xấu của các yếu tố bất ổn về kinh tế - chính trị thế giới và phát huy các lợi thế kinh tế của Việt Nam, đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô và môi trường đầu tư, kinh doanh ổn định, thuận lợi…

Chuyển đổi số, chống thất thu, góp phần tăng thu ngân sách

Trong tổng thể kết quả thu nêu trên, không thể phủ nhận những nỗ lực rất lớn của các cơ quan hành thu, từ quản lý thu đến chống thất thu. Điều này có thể thấy được qua việc cơ quan thuế các cấp đã áp dụng nhiều biện pháp đồng bộ để nâng cao tính tuân thủ của người nộp thuế, nâng cao hiệu quả quản lý thuế đi đôi với cắt giảm thủ tục hành chính thuế để tạo môi trường đầu tư và kinh doanh thuận lợi hơn.

Nguồn: Bộ Tài chính. Đồ họa: Văn Chung
Nguồn: Bộ Tài chính. Đồ họa: Văn Chung

Cùng với đó, cơ quan thuế đã tiếp tục đẩy mạnh cải cách, ứng dụng công nghệ thông tin, triển khai trong toàn ngành ứng dụng hỗ trợ kê khai thuế, dịch vụ thuế điện tử theo kiến trúc và công nghệ mới, với nhiều tiện ích, hỗ trợ người nộp thuế thực hiện khai thuế thuận lợi, chính xác. Đồng thời, Tổng cục Thuế đã chính thức khai trương cổng thông tin điện tử dành cho nhà cung cấp nước ngoài kê khai và nộp thuế tại Việt Nam; triển khai thành công hóa đơn điện tử trên toàn quốc đúng theo đúng lộ trình quy định, áp dụng thống nhất từ ngày 1/7/2022.

Đặc biệt, cơ quan thuế đã đẩy mạnh ứng dụng kê khai, nộp thuế, hoàn thuế điện tử để tạo thuận lợi cho người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ thuế. Đến cuối năm 2022, đã có 99,5% doanh nghiệp tham gia sử dụng dịch vụ khai thuế điện tử; 98,93% doanh nghiệp đăng ký dịch vụ nộp thuế điện tử; tổng số doanh nghiệp tham gia hoàn thuế điện tử là 7.938 trên tổng số 8.016 doanh nghiệp hoàn thuế, đạt tỷ lệ 99%.

Ngành Thuế tiếp tục làm tốt công tác thanh tra, kiểm tra thuế để vừa cảnh báo, ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật thuế, vừa chống thất thu thuế kịp thời và hiệu quả. Kết quả, tính đến ngày 15/12/2022, toàn ngành Thuế đã thực hiện được 64.289 cuộc thanh tra, kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế. Tổng số tiền kiến nghị xử lý qua thanh tra, kiểm tra là 59.530 tỷ đồng, tăng 44,7% so với cùng kỳ năm 2021, trong đó, tổng số thuế tăng thu qua thanh tra, kiểm tra là 13.882 tỷ đồng; giảm khấu trừ là 2.192 tỷ đồng; giảm lỗ là 43.455 tỷ đồng.

Đồng hành cùng doanh nghiệp, tăng thu bền vững cho ngân sách

Song song với nhiệm vụ thu, cơ quan thuế, hải quan tập trung triển khai các chính sách hỗ trợ trong Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội; tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh được thụ hưởng đầy đủ, kịp thời chính sách. Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, tránh việc lợi dụng chính sách để trục lợi. Tính đến ngày 15/12/2022, đã thực hiện miễn, giảm, giãn khoảng 193,4 nghìn tỷ đồng tiền thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất để hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh, người dân vượt qua khó khăn, phục hồi và phát triển các hoạt động sản xuất kinh doanh.

Cùng với đó, cơ quan thuế các cấp tổ chức theo dõi, giám sát tình hình nợ thuế để đôn đốc nộp kịp thời vào NSNN. Với việc triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, ước tính năm 2022, cơ quan thuế các cấp thu hồi khoảng 296.842 tỷ đồng tiền thuế mà người nộp thuế nộp sau khi đã hết thời hạn nộp thuế, chiếm 20,3% tổng số thu ngành Thuế quản lý năm 2022.

Cải cách, tạo thuận lợi đã đem lại giá trị lớn cho nền kinh tế

Cùng với ngành Thuế, ngành Hải quan cũng đạt nhiều kết quả nổi bật trong công tác thu ngân sách, tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại, đem lại giá trị lớn cho nền kinh tế, phát triển ổn định.

Trong đó, cơ quan hải quan các cấp đã thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ để vừa đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho giao thương hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, vừa đảm bảo hiệu quả hoạt động chống buôn lậu, gian lận thương mại và chống thất thu thuế.

Cụ thể, cơ quan hải quan các cấp đã triển khai có hiệu quả chủ trương hải quan điện tử, hướng đến mục tiêu hải quan số, kết nối thông tin điện tử với cơ quan hải quan các nước. Tính đến nay, 100% các quy trình thủ tục hải quan cơ bản đã được tự động hóa trên phạm vi toàn quốc với 100% cục hải quan và 100% chi cục hải quan thông qua hệ thống VNACSS/VCIS. Tổng cục Hải quan đã triển khai cổng thanh toán điện tử tại tất cả các cục hải quan; triển khai hệ thống tiếp nhận, xử lý thông tin khai hàng hóa điện tử (e-Manifest) tại các cảng biển...

59.530 tỷ đồng xử lý qua thanh tra, kiểm tra thuế

Ngành Thuế tiếp tục làm tốt công tác thanh tra, kiểm tra thuế để vừa cảnh báo, ngăn ngừa các hành vi vi phạm pháp luật thuế, vừa chống thất thu thuế kịp thời và hiệu quả. Tính đến ngày 15/12/2022, ngành Thuế đã thực hiện được 64.289 cuộc thanh tra, kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế. Tổng số tiền kiến nghị xử lý qua thanh tra, kiểm tra là 59.530 tỷ đồng, tăng 44,7% so với cùng kỳ năm 2021, trong đó, tổng số thuế tăng thu qua thanh tra, kiểm tra là 13.882 tỷ đồng; giảm khấu trừ là 2.192 tỷ đồng; giảm lỗ là 43.455 tỷ đồng.

Tổng cục Hải quan đã cung cấp 215/237 dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4 (xấp xỉ 91% tổng số thủ tục hành chính do cơ quan hải quan thực hiện), trong đó có 209 thủ tục hành chính được cung cấp dịch vụ công trực tuyến ở mức độ 4 (đạt tỷ lệ 88%), đặc biệt trong bối cảnh phòng chống dịch Covid-19 đang diễn ra căng thẳng.

Ngành Hải quan đã tăng cường áp dụng quản lý rủi ro đối với các hoạt động nghiệp vụ hải quan để đẩy nhanh thời gian thông quan mà vẫn đảm bảo thực hiện tốt nhiệm vụ kiểm tra, giám sát hải quan và quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Ngoài ra, Tổng cục Hải quan tiếp tục triển khai mở rộng hệ thống seal định vị điện tử GPS phục vụ giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu vận chuyển bằng container, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

PGS.TS Lê Xuân Trường (Học viện Tài chính)

Đọc thêm

Ưu tiên đầu tư vốn ODA cho dự án trọng điểm có tác động lan tỏa, tạo đột phá

Ưu tiên đầu tư vốn ODA cho dự án trọng điểm có tác động lan tỏa, tạo đột phá

Đây là một trong những định hướng quan trọng được nêu trong Kế hoạch thực hiện Định hướng thu hút, quản lý và sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài giai đoạn 2026 - 2030 vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 441/QĐ-TTg.
Cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng kinh phí quản lý hành chính

Cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng kinh phí quản lý hành chính

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 75/2026/NĐ-CP ngày 16/3/2026 quy định chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về quản lý, sử dụng kinh phí quản lý hành chính. Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/5/2026.

Kho bạc Nhà nước triển khai đồng bộ Nghị quyết Đại hội XIV trong toàn hệ thống

Thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, hệ thống Kho bạc Nhà nước đang tích cực triển khai các nhiệm vụ, giải pháp nhằm cụ thể hóa các mục tiêu, yêu cầu đặt ra đối với lĩnh vực tài chính - ngân sách trong giai đoạn phát triển mới.
Bộ Tài chính nêu tên nhiều đơn vị chậm kiểm kê tài sản công

Bộ Tài chính nêu tên nhiều đơn vị chậm kiểm kê tài sản công

Bộ Tài chính vừa có Công văn số 3156/BTC-QLCS gửi các bộ, cơ quan trung ương và địa phương về việc tiếp tục đôn đốc thực hiện tổng kiểm kê tài sản công thời điểm 0h ngày 1/1/2026.
Dự trữ quốc gia cần hướng tới nguồn lực chiến lược bảo đảm an ninh kinh tế

Dự trữ quốc gia cần hướng tới nguồn lực chiến lược bảo đảm an ninh kinh tế

Hệ thống dự trữ quốc gia đang đứng trước yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng tốt hơn nhiệm vụ bảo đảm an ninh kinh tế - xã hội trong bối cảnh mới. Việc sửa đổi, bổ sung Chiến lược Phát triển dự trữ quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 được đặt ra nhằm xây dựng hệ thống dự trữ theo hướng chủ động, linh hoạt và ứng phó kịp thời với các tình huống đột xuất, cấp bách.
TP. Hồ Chí Minh dùng công cụ tài chính để hướng dòng kiều hối đầu tư vào khoa học công nghệ

TP. Hồ Chí Minh dùng công cụ tài chính để hướng dòng kiều hối đầu tư vào khoa học công nghệ

TP. Hồ Chí Minh sẽ triển khai đồng bộ các công cụ tài chính để chuyển dịch dòng kiều hối từ tiêu dùng sang đầu tư sản xuất, ưu tiên các lĩnh vực khoa học - công nghệ, công nghiệp chế biến - chế tạo, đổi mới sáng tạo, năng lượng xanh và chuyển đổi số.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng tiếp Tổng Giám đốc Ngân hàng ICBC Lưu Tuấn

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng tiếp Tổng Giám đốc Ngân hàng ICBC Lưu Tuấn

Ngày 17/3/2026, Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng tiếp Đoàn công tác Ngân hàng Công Thương Trung Quốc (ICBC), do ông Liu Jun (Lưu Tuấn), Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc ICBC làm trưởng đoàn.
Bổ nhiệm ông Tạ Anh Tuấn giữ chức Thứ trưởng Bộ Tài chính

Bổ nhiệm ông Tạ Anh Tuấn giữ chức Thứ trưởng Bộ Tài chính

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Quyết định số 450/QĐ-TTg ngày 17/3/2026 về việc điều động, bổ nhiệm ông Tạ Anh Tuấn - Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk nhiệm kỳ 2021 - 2026 giữ chức Thứ trưởng Bộ Tài chính.
Xem thêm