Ngày 6/12, Kiểm toán Nhà nước (KTNN) đã tổ chức Hội thảo: “Kiểm toán công tác quản lý đất đai, tài nguyên khoáng sản, môi trường và những vấn đề đặt ra”. Tại đây, các diễn giả đã phân tích sâu sắc những hạn chế, chỉ ra những nguyên nhân và đề xuất giải pháp để tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai, khoáng sản, môi trường.

Lãng phí, thất thoát nguồn lực đất nước

Phát biểu khai mạc hội thảo, Tổng KTNN Hồ Đức Phớc cho rằng, hoạt động quản lý, khai thác đất đai, tài nguyên khoáng sản và bảo vệ môi trường thời gian qua có một số hạn chế, làm ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội, lãng phí, thất thoát nguồn lực của đất nước, gây bức xúc trong xã hội.

Theo Tổng KTNN, theo quy định có 5 phương pháp xác định giá đất, nhưng quy định lại không bắt buộc áp dụng phương pháp nào. Các phương pháp khác nhau chênh lệch với nhau hàng chục lần giá trị. Đây là lỗ hổng dễ bị lợi dụng để trục lợi làm thất thoát NSNN.

Vì vậy, “việc hoàn thiện pháp luật về đất đai là hết sức quan trọng, trong đó việc hoàn thiện phương pháp xây dựng giá đất là vấn đề quan trọng, cốt lõi tránh lợi dụng và bịt lỗ hổng thất thoát, lãng phí”, ông Hồ Đức Phớc cho hay.

Toàn cảnh hội thảo.

Bên cạnh đó, người đứng đầu ngành KTNN còn cho rằng, tình trạng khai thác, sử dụng tài nguyên, khoáng sản thô làm cạn kiệt tài nguyên tương lai, lãng phí nguồn lực và chảy máu khoáng sản. Vấn đề kiểm soát ô nhiễm môi trường chưa được quan tâm đúng mức, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích của người dân và xã hội.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cũng chỉ ra rằng, nhiều dự án chuyển đổi mục đích sử dụng đất khi xác định giá đất chưa sát với giá thị trường làm thất thu cho ngân sách nhà nước. Việc xác định giá đất để thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất chủ yếu dựa vào kết quả của doanh nghiệp tư vấn nhưng không đầy đủ và chưa sát với giá thị trường.

Ngoài ra, việc xử lý các vấn đề về tài chính trước và trong quá trình cổ phần hóa; vấn đề kiểm tra, giám sát và nâng cao năng lực và trách nhiệm của các tổ chức tài chính trung gian, các công ty kiểm toán, tư vấn... khi tham gia hoạt động hỗ trợ cho quá trình chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước chưa được triển khai nghiêm túc...

Còn nhiều vấn đề cần được tháo gỡ

Theo Tổng KTNN Hồ Đức Phớc, KTNN đã và đang thực hiện một số cuộc kiểm toán chuyên đề về đất đai, tài nguyên, khoáng sản và kiểm toán môi trường. Trên cơ sở những phát hiện kiểm toán, ngoài kiến nghị xử lý tài chính, truy nộp ngân sách nhiều nghìn tỷ đồng, kiến nghị về quản lý, tuân thủ quy định, thay đổi, sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật trong quản lý và sử dụng đất đai, tài nguyên, khoáng sản, môi trường.

Tuy nhiên, “công tác kiểm toán hoạt động quản lý, sử dụng đất đai, tài nguyên, khoáng sản chưa thường xuyên, số lượng ít, việc kiểm toán mới dừng lại ở việc chú trọng kiểm tra, đánh giá việc thực hiện nghĩa vụ tài chính, nghĩa vụ với ngân sách nhà nước mà chưa đánh giá toàn diện, đánh giá tính kinh tế, tính hiệu quả,...” Tổng KTNN chỉ rõ.

Tại hội thảo, trên cơ sở phân tích những hạn chế, chỉ ra những nguyên nhân là do cơ chế, chính sách chưa đầy đủ, chưa toàn diện, còn chồng chéo hoặc mâu thuẫn... các ý kiến tham gia đã đề xuất, kiến nghị nhiều nhóm giải pháp nhằm tháo gỡ, nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất đai, tài nguyên khoáng sản và môi trường trong thời gian tới.

Theo đó, trong thời gian tới, cần hoàn thiện cơ chế chính sách, pháp luật trong quản lý, sử dụng đất đai, tài nguyên khoáng sản và môi trường; chú trọng nghiên cứu sửa đổi các Luật có liên quan; nghiên cứu, sửa đổi Luật KTNN theo hướng bao quát hết phạm vị, đối tượng được kiểm toán; tăng cường năng lực quản lý nhà nước trong quản lý, sử dụng đất đai, tài nguyên khoáng sản và môi trường …/.

D.T