Nghị định 112 tạo cú hích cho kinh tế carbon thấp

Ngày 19/5/2026, Nghị định 112/2026/NĐ-CP về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hình thành thị trường carbon tại Việt Nam.

Nghị định 112/2026/NĐ-CP được đánh giá là “mảnh ghép” quan trọng trong quá trình hoàn thiện hành lang pháp lý cho thị trường carbon Việt Nam. Lần đầu tiên, cơ chế trao đổi quốc tế kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon được quy định tương đối đầy đủ, tạo nền tảng để Việt Nam kết nối với thị trường carbon toàn cầu.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nghị định được xây dựng nhằm nội luật hóa Điều 6 của Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu, đồng thời bảo đảm lợi ích quốc gia trong quá trình thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050.

Một trong những điểm đáng chú ý là quy định rõ nguyên tắc điều chỉnh tương ứng nhằm tránh tính trùng phát thải; cơ chế quản lý hạn ngạch phát thải khí nhà kính; quản lý tín chỉ carbon và việc chuyển giao quốc tế kết quả giảm phát thải.

Theo ông Nguyễn Tuấn Quang - Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Việt Nam hiện đã từng bước hình thành hệ thống nền tảng cho thị trường carbon, từ kiểm kê khí nhà kính, phân bổ hạn ngạch phát thải cho tới xây dựng hệ thống đăng ký quốc gia về tín chỉ carbon. Đây là cơ sở quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế carbon thấp trong thời gian tới.

Việt Nam chính thức kích hoạt thị trường tín chỉ carbon quốc tế. Ảnh minh họa

Trong bối cảnh thế giới đẩy mạnh “xanh hóa” thương mại, tín chỉ carbon không còn đơn thuần là câu chuyện môi trường mà đang trở thành một loại “tài sản xanh” mới của doanh nghiệp. Những doanh nghiệp giảm phát thải tốt có thể được cấp tín chỉ carbon để giao dịch, chuyển nhượng hoặc tham gia trao đổi quốc tế, qua đó tạo thêm nguồn thu và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Các chuyên gia nhận định, khi nhiều thị trường lớn như Liên minh châu Âu, Mỹ, Nhật Bản ngày càng siết tiêu chuẩn phát thải, doanh nghiệp muốn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu buộc phải thay đổi mô hình sản xuất.

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU đang tạo áp lực lớn đối với nhiều ngành xuất khẩu của Việt Nam như thép, xi măng, nhôm, dệt may, logistics hay sản xuất công nghiệp. Nếu không giảm phát thải và minh bạch dữ liệu carbon, doanh nghiệp có nguy cơ mất lợi thế cạnh tranh ngay tại các thị trường truyền thống.

Cơ hội để Hà Nội tăng tốc chuyển đổi xanh

Tại Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ TP. Hà Nội đã xác định rõ định hướng phát triển “kinh tế nhanh, bền vững gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển kinh tế tuần hoàn”, đồng thời xây dựng Thủ đô trở thành “đại đô thị xanh, thông minh, kết nối toàn cầu”.

Trong bối cảnh đó, thị trường tín chỉ carbon được xem là một trong những công cụ quan trọng giúp Hà Nội hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh và phát triển carbon thấp.

Thực tế cho thấy, Hà Nội là địa phương chịu áp lực lớn về giảm phát thải khi tập trung nhiều lĩnh vực phát sinh khí nhà kính như giao thông, xây dựng, bất động sản, sản xuất công nghiệp, logistics và tiêu thụ năng lượng.

Khi thị trường carbon từng bước vận hành, yêu cầu kiểm kê khí nhà kính, minh bạch dữ liệu phát thải và giảm phát thải sẽ ngày càng rõ nét đối với doanh nghiệp. Tuy nhiên, áp lực cũng đồng thời mở ra cơ hội mới cho các doanh nghiệp chuyển đổi sớm.

Những doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch, sử dụng năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng hoặc phát triển mô hình sản xuất carbon thấp có thể tham gia thị trường tín chỉ carbon, tạo thêm nguồn thu từ giảm phát thải.

Đối với Hà Nội, quá trình chuyển đổi xanh đang được cụ thể hóa bằng nhiều chính sách mạnh mẽ. Cuối năm 2025, HĐND thành phố đã ban hành Nghị quyết số 57/2025/NQ-HĐND về thực hiện vùng phát thải thấp trên địa bàn.

Nghị quyết đặt mục tiêu kiểm soát khí thải phương tiện giao thông, cải thiện chất lượng không khí và thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh tại khu vực trung tâm đô thị.

Tiếp đó, UBND TP. Hà Nội ban hành Văn bản số 34/UBND-NNMT ngày 5/1/2026 về kiểm soát phát thải, thúc đẩy chuyển đổi xanh phương tiện giao thông và phát triển hạ tầng trạm sạc xe điện.

Theo lộ trình, Hà Nội sẽ từng bước triển khai vùng phát thải thấp tại khu vực trung tâm nhằm hạn chế phương tiện phát thải cao, khuyến khích sử dụng phương tiện xanh và phát triển giao thông carbon thấp.

Song song với đó, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 có 80% số ngày trong năm chất lượng không khí ở mức tốt và trung bình. Đây được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược xây dựng đô thị xanh và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Đối với Hà Nội, quá trình chuyển đổi xanh đang được cụ thể hóa bằng nhiều chính sách mạnh mẽ. Ảnh minh họa

Giới chuyên gia nhận định, trong xu hướng toàn cầu hướng tới phát triển carbon thấp, tín chỉ carbon sẽ trở thành một loại “vàng xanh” mới của nền kinh tế.

Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu cạnh tranh bằng chi phí sản xuất và giá thành, thì trong tương lai gần, khả năng giảm phát thải, đáp ứng tiêu chuẩn môi trường và minh bạch chuỗi cung ứng sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với Hà Nội - trung tâm kinh tế lớn của cả nước với hàng trăm nghìn doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, thương mại, dịch vụ và logistics.

Các chuyên gia cho rằng, để tận dụng cơ hội từ thị trường carbon, Hà Nội cần tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi năng lượng sạch, phát triển giao thông xanh, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong các tòa nhà, khu công nghiệp và đẩy mạnh kinh tế tuần hoàn.

Cùng với đó là xây dựng hệ thống kiểm kê phát thải minh bạch, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tài chính xanh và nâng cao năng lực tham gia thị trường tín chỉ carbon.