Hoàn thiện và tăng cường thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ

Chiều ngày 14/5, tại họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao Việt Nam, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng đã trả lời câu hỏi về những chính sách và khuyến cáo của Việt Nam đối với doanh nghiệp xuất khẩu trong nước liên quan đến những nội dung được đề cập trong Báo cáo đặc biệt 301 năm 2026 của Hoa Kỳ về sở hữu trí tuệ.

Bà Phạm Thu Hằng khẳng định: “Quan điểm của Việt Nam là kiên quyết xử lý nghiêm mọi hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và sẽ tiếp tục tăng cường công tác bảo hộ, thực thi quyền sở hữu trí tuệ”.

Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam cho biết, hệ thống pháp luật liên quan đến sở hữu trí tuệ của Việt Nam đã liên tục được hoàn thiện, đồng bộ hóa. Từ Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 đến các lần sửa đổi, bổ sung Luật, đặc biệt là Luật sửa đổi năm 2025, khung pháp lý ngày càng hoàn thiện, hiện đại, phù hợp với thực tiễn phát triển trong nước cũng như các cam kết trong các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mà Việt Nam đang tham gia.

Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng phát biểu tại họp báo.

Những nỗ lực của Việt Nam trong cải thiện môi trường đổi mới sáng tạo và bảo hộ, thực thi quyền sở hữu trí tuệ đã được ghi nhận bởi Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), với xếp hạng năm 2025 đạt 44/139 quốc gia và nền kinh tế về chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), thuộc nhóm các nước có kết quả tích cực trong ASEAN về lĩnh vực này.

Bên cạnh việc hoàn thiện pháp luật, Chính phủ cũng đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, điều hành nhằm tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ, đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Trong đó, có Chỉ thị số 02/CT-TTg ngày 30/1/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ, Đề án chống hàng giả và bảo vệ người tiêu dùng trong thương mại điện tử đến năm 2025, cùng một loạt chỉ thị, công điện chỉ đạo cao điểm trong năm 2025.

Đặc biệt, vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã có Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ nhằm nỗ lực tạo bước chuyển biến mạnh mẽ, nâng cao hiệu quả thực chất trong lĩnh vực này.

Điều đó thể hiện chủ trương nhất quán của Việt Nam trong việc tăng cường bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ, gắn với yêu cầu phát triển bền vững, xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, an toàn và thực hiện hiệu quả các cam kết quốc tế.

Thời gian qua, các cơ quan chức năng của Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ, các doanh nghiệp cung cấp nền tảng và dịch vụ xuyên biên giới nhằm phát hiện và xử lý nhiều vụ việc liên quan đến sở hữu trí tuệ.

Trên thực tế, năm 2025, các lực lượng chức năng của Việt Nam đã xử lý hàng nghìn vụ việc liên quan đến xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Riêng lực lượng Quản lý thị trường xử lý 3.306 vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên thị trường truyền thống và 599 vụ trên thương mại điện tử, mạng xã hội.

Đồng thời, hơn 1.200 trang web cung cấp, chia sẻ nội dung có dấu hiệu xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan đã bị ngăn chặn. Số vụ án hình sự, truy tố, xét xử về sở hữu trí tuệ tăng so với năm trước. Cơ quan Hải quan cũng phát hiện, xử lý nhiều vụ hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có trị giá lớn.

Doanh nghiệp cần nâng cao ý thức tuân thủ và chủ động bảo vệ tài sản trí tuệ

Bên cạnh những nỗ lực của Chính phủ, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam cũng đề nghị các chủ thể quyền, doanh nghiệp cung cấp nền tảng xuyên biên giới và các bên liên quan cần tăng cường hơn nữa trách nhiệm trong việc rà soát, ngăn chặn, gỡ bỏ và xử lý các nội dung, hàng hóa, dịch vụ có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên nền tảng của mình, cùng nỗ lực phối hợp đấu tranh kiên quyết với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, trong đó có các doanh nghiệp xuất khẩu, cần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật về sở hữu trí tuệ, không sản xuất, kinh doanh, phân phối, tiếp tay cho hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Đồng thời, chủ động bảo vệ tài sản trí tuệ của mình, phối hợp với các cơ quan chức năng và chủ thể quyền trong việc phát hiện, ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đây là trách nhiệm chung nhằm xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch, nâng cao uy tín của doanh nghiệp Việt Nam và hình ảnh của Việt Nam trong hợp tác kinh tế, thương mại quốc tế.

“Việt Nam đề nghị phía Hoa Kỳ có đánh giá khách quan, cân bằng về những nỗ lực và kết quả của Việt Nam trong lĩnh vực bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Đồng thời, chúng tôi cũng sẵn sàng chia sẻ thông tin, làm rõ các chính sách, quy định của Việt Nam với các đối tác quốc tế, trong đó có Hoa Kỳ, để xử lý thỏa đáng những khác biệt, qua đó góp phần xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, lành mạnh tại Việt Nam và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ” - Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng nêu rõ.

Liên quan đến vấn đề này, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cũng đã có những phân tích và khuyến nghị tới doanh nghiệp Việt Nam liên quan đến việc Hoa Kỳ công bố Báo cáo đặc biệt 301 năm 2026 về bảo hộ sở hữu trí tuệ.

Theo VCCI, cùng với nỗ lực của các cơ quan nhà nước trong đối thoại và hoàn thiện chính sách, sự chủ động của doanh nghiệp sẽ là yếu tố quan trọng góp phần bảo vệ lợi ích chính đáng của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời củng cố hình ảnh Việt Nam là đối tác thương mại nghiêm túc, trách nhiệm và ngày càng cải thiện về môi trường pháp lý, kinh doanh./.