Từ trái qua phải: Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng, Giám đốc quốc gia WB Victoria Kwakwa tham dự VDBF 2015.

Đây là một trong các vấn đề được nêu ra để thảo luận tại Diễn đàn Đối tác phát triển Việt Nam (VDBF) 2015 với chủ đề “Hướng tới cạnh tranh, tăng trưởng toàn diện và bền vững”, tổ chức ngày 5/12.

Thách thức lớn về năng suất lao động

Phát biểu tại Diễn đàn, bà Victoria Kwakwa, Giám đốc quốc gia Ngân hàng Thế giới đã đưa ra 5 vấn đề chính mà Chính phủ Việt Nam cần lưu tâm hơn trong thời gian tới.

Thứ nhất là thách thức về năng suất lao động. Những năm gần đây, Việt Nam đã phục hồi tăng trưởng khá tốt, nhưng mức tăng năng suất lao động chưa đến 4% và đang có xu thế giảm, đây là điều đáng lo ngại. Tỷ lệ này ở Trung Quốc là trên 7%, Hàn Quốc là trên 5% vào thời điểm các nước này có cùng mức phát triển với Việt Nam hiện nay.

Để đối phó với tình trạng này, bà Kwakwa cho rằng, cần tạo ra một khuôn khổ cho sân chơi bình đẳng cho mọi thành phần kinh tế, khuyến khích cạnh tranh thực chất và bảo vệ quyền sở hữu tài sản. Cải cách thể chế thị trường của Việt Nam cần đẩy mạnh đáng kể hơn. Ngoài ra, việc tiếp cận đất và vốn cần dựa trên thị trường hơn nữa để nguồn lực được phân bổ đúng mục đích, hiệu quả nhất, tiết kiệm nhất. Tạo điều kiện hình thành và vận hành trôi chảy thị trường đất đai. “Nếu làm được điều này, đây sẽ là thành tích đáng kể, mang lại lợi ích to lớn cho người dân”, bà Kwakwa nhấn mạnh.

Vấn đề không kém quan trọng nữa là phân tách rạch ròi giữa hoạt động quản lý và hoạt động thương mại của Nhà nước bằng cách thay đổi vai trò của Nhà nước từ một nhà sản xuất sang vai trò kiến tạo và quản lý. Chính phủ cần rút khỏi các lĩnh vực không cần thiết tham gia, nhằm tạo khoảng trống cho DN tư nhân nhập cuộc.

Toàn cảnh VDBF 2015.

Việt Nam sẽ phải dựa vào nguồn lực trong nước

Vấn đề lớn thứ hai là “dấu chân môi trường trong tăng trưởng của Việt Nam”. Trong 5 năm vừa qua, mức độ phát thải khí nhà kính của Việt Nam đã tăng nhất trong khu vực, trong đó cần lưu ý ngành năng lượng. Cần xây dựng khung ưu đãi đầu tư vào các nguồn năng lượng tái sinh như gió, khí đốt hoặc mặt trời, thực hiện đồng thời với tăng cường tiết kiệm điện.

Lĩnh vực thứ ba là tình trạng nghèo và phúc lợi xã hội. Việt Nam vẫn còn nhiều người nghèo. Cải cách hưu trí ngày càng quan trọng. Tuy đã được cải cách gần đây, nhưng hệ thống hưu trí Việt Nam chưa bền vững về tài chính vì nhiều lý do, trong đó có lý do tuổi về hưu thấp.

Cuối cùng là năng lực và trách nhiệm giải trình của Chính phủ. Vấn đề mấu chốt là phải có một bộ máy hành chính công chuyên nghiệp. Quá trình cải cách hành chính công đến nay vẫn chưa có kết quả rõ nét, đòi hỏi có sự quyết tâm hơn. Việc cho phép người dân phản hồi thường xuyên và thực chất trong quá trình hoạch định và theo dõi thực hiện chính sách sẽ giúp tăng cường trách nhiệm giải trình của Chính phủ.

Ngoài ra, một câu hỏi lớn được nêu ra tại Diễn đàn là Việt Nam lấy đâu ra nguồn để tài trợ cho chương trình phát triển đầy tham vọng trong 5 năm tới. Hiện nay, khi các nguồn vốn ưu đãi đã hẹp, rõ ràng Việt Nam sẽ phải dựa trên nguồn thu trong nước là chính. Tăng cường huy động nguồn thu nội địa, tiết kiệm chi tiêu sẽ là yếu tố quan trọng giúp hoàn thành các mục tiêu phát triển mà không chịu rủi ro mất bền vững nợ.

Hoàn thiện thể chế thị trường để tận dụng nguồn nội lực

Sau khi nghe các phần thảo luận tại Diễn đàn, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã dành một thời gian để trao đổi nhiều thông tin về tình hình Việt Nam, thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế, và đưa ra thông điệp về định hướng, giải pháp phát triển của Việt Nam trong 5 năm tới, có sự đóng góp từ những ý kiến tham gia thiết thực tại Diễn đàn.

Theo Thủ tướng, mục tiêu 5 năm tới Việt Nam đưa ra là phải phát triển nhanh hơn, bền vững hơn, tăng trưởng bình quân phải từ 6,5 – 7%/năm, trên nền vĩ mô ổn định. Để thực hiện mục tiêu tham vọng này, Việt Nam sẽ tiếp tục nhất quán thực hiện hiệu quả 3 đột phá chiến lược, trong đó có hoàn thiện thể chế, đặc biệt là thể chế kinh tế thị trường, xây dựng Nhà nước pháp quyền, do dân, vì dân, của dân, mọi quyền lực thuộc về nhân dân.

Thủ tướng nêu ra các nhóm giải pháp, trong đó bao gồm tạo lập và phát triển các định chế kinh tế thị trường vận hành đồng bộ và hiệu quả. Ví dụ như các chính sách với thị trường đất đai để thị trường này dễ tiếp cận, sử dụng hiệu quả, công khai, minh bạch hơn, hay chính sách cho thị trường vốn, thị trường khoa học công nghệ…

Đây cũng là cách để giải quyết câu hỏi về vốn đã được nêu ra. Theo Thủ tướng, không còn cách nào khác, để phát triển nhanh và bền vững, Việt Nam phải thực hiện đầy đủ thể chế kinh tế thị trường, huy động được mọi nguồn lực để phát triển, đó là nguồn nội lực của 90 triệu người dân trong nước, 4,5 triệu kiều bào nước ngoài… “Nếu hoàn thiện tốt thể chế kinh tế thị trường hiện đại, Việt Nam sẽ có nguồn lực để phát triển nhanh và bền vững”, Thủ tướng khẳng định./.

H.Y