Đến năm 2016 đã có khoảng trên 8.000 dự án đầu tư trong lĩnh vực XHH được cấp giấy phép đầu tư, đi vào hoạt động.

Nhà nước chỉ nên cung ứng những DVC tối cần thiết mà chỉ có Nhà nước mới có đủ cơ sở pháp lý và nguồn lực thực hiện. Những DVC khác nên thực hiện XHH thông qua việc cho phép tư nhân và các tổ chức phi chính phủ đảm nhận.

PV: Thưa ông, được biết ông và các cộng sự vừa hoàn thành đề tài nghiên cứu tổng kết 10 năm (2006 - 2016) việc thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng về tài chính nhằm XHH DVC. Ông có nhận định như thế nào về chính sách tài chính cho XHH DVC ở nước ta hiện nay?

- Ông Phạm Văn Trường: Trong những năm qua, Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương đã tích cực lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức triển khai các chính sách khuyến khích XHH trên phạm vi cả nước. Các nội dung chính bao gồm: hoàn thiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với các đơn vị sự nghiệp công lập (SNCL); hoàn thiện cơ chế, pháp luật và chính sách nhằm đẩy mạnh huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích XHH DVC; hoàn thiện thể chế về cơ cấu và phương thức đầu tư của NSNN cho phát triển DVC; phát triển thị trường DVC; tăng cường vai trò của Nhà nước, hoàn thiện các công cụ quản lý và kiểm tra, giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước. Các chính sách này đã đi vào đời sống và đạt được nhiều kết quả tích cực.

Cụ thể, bước đầu đã thay đổi nhận thức của xã hội trong việc sử dụng các dịch vụ sự nghiệp công (SNC) do đơn vị SNCL cung ứng. Chính sách đã thúc đẩy XHH dịch vụ SNC, thu hút các nguồn lực từ các thành phần kinh tế trong xã hội tham gia phát triển dịch vụ SNC. Nhìn chung các dự án XHH hoàn thành đưa vào sử dụng bảo đảm hoạt động đúng mục tiêu đã cam kết và phát huy hiệu quả, giải quyết việc làm cho người lao động, đảm bảo an sinh xã hội, giảm bớt gánh nặng đầu tư từ ngân sách.

Ông Phạm Văn Trường

Cùng với đó, chính sách đã thu hút được các thành phần kinh tế cùng với NSNN tham gia đầu tư vào các lĩnh vực cung cấp dịch vụ SNC. Đồng thời, mở rộng việc áp dụng kỹ năng quản lý, quản trị tiên tiến của các thành phần kinh tế trong hoạt động cung cấp dịch vụ SNC, góp phần tăng nhanh về quy mô, số lượng, đa dạng hóa các loại hình và nâng cao chất lượng cung cấp các dịch vụ cho xã hội. Theo báo cáo chưa đầy đủ của các địa phương, đến năm 2016 đã có khoảng trên 8.000 dự án đầu tư trong lĩnh vực XHH được cấp giấy phép đầu tư, đi vào hoạt động với tổng số vốn đầu tư đăng ký thực hiện khoảng trên 132.000 tỷ đồng.

PV: Theo phản ánh của các địa phương, việc thực hiện chính sách khuyến khích XHH còn gặp phải nhiều vướng mắc. Ông có ý kiến thế nào về vấn đề này?

- Ông Phạm Văn Trường: Đúng là tại nhiều nơi, việc thực hiện chính sách XHH còn nhiều vướng mắc và cần phải khắc phục trong thời gian tới. Chẳng hạn như hiện nay, các bộ quản lý ngành, lĩnh vực và các địa phương chưa ban hành đầy đủ, đồng bộ các văn bản hướng dẫn triển khai cụ thể về XHH. Các chính sách liên quan đến hỗ trợ giải phóng mặt bằng, giao đất sạch cho chủ đầu tư chưa được thực hiện đầy đủ tại các địa phương.

Bên cạnh đó, hiện đang có nhiều cách hiểu khác nhau về xác định cơ sở XHH, cách thức áp dụng các tiêu chí quy mô, tiêu chuẩn của cơ sở XHH dẫn đến việc thực hiện các chính sách khuyến khích XHH gặp nhiều khó khăn và áp dụng không thống nhất giữa các địa phương, đặc biệt trong việc xác định các chính sách ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp.

Cùng với đó, mức độ phổ cập XHH trong các lĩnh vực dịch vụ SNC là không đồng đều, thường chỉ tập trung ở một số lĩnh vực, loại hình dễ thu lợi nhuận và tập trung ở các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội phát triển.

Đáng lưu ý, công tác báo cáo về tình hình triển khai và kết quả thực hiện còn hạn chế, chưa đạt yêu cầu. Nhiều bộ, ngành, địa phương báo cáo chậm so với thời gian quy định, số liệu báo cáo không đầy đủ.

PV: Ông có đề xuất gì về những giải pháp sẽ thực hiện trong thời gian tới để thúc đẩy XHH DVC?

- Ông Phạm Văn Trường: Cần phân định rõ phạm vi DVC thuộc trách nhiệm Nhà nước phải đầu tư và DVC có thể thực hiện XHH thông qua tái cơ cấu danh mục DVC, trong đó tái cơ cấu DVC phải gắn với yêu cầu đổi mới cơ chế quản lý hoạt động trong các đơn vị SNCL.

Cùng với đó, cần xác định thứ tự ưu tiên đầu tư của NSNN cho từng loại hình DVC thuộc phạm vi quản lý. Việc sắp xếp thứ tự ưu tiên đầu tư của NSNN cho từng loại hình DVC cụ thể là nội dung vô cùng quan trọng trong đổi mới đầu tư từ NSNN. Nhà nước chỉ nên cung ứng những DVC tối cần thiết mà chỉ có Nhà nước mới có đủ cơ sở pháp lý và nguồn lực thực hiện. Những DVC khác nên thực hiện XHH thông qua việc cho phép tư nhân và các tổ chức phi chính phủ đảm nhận.

Ngoài ra, cần đổi mới phương thức đầu tư của NSNN cho DVC thuộc trách nhiệm của Nhà nước. Trong đó, cần tăng dần tỷ trọng chi đầu tư, giảm dần tỷ trọng chi thường xuyên cho cung ứng DVC. Đồng thời, cần thay đổi cơ bản phương thức cấp phát kinh phí NSNN cho DVC. Từng bước chuyển từ việc giao dự toán chi thường xuyên sang hình thức Nhà nước đặt hàng, đấu thầu cung cấp DVC.

PV: Xin cảm ơn ông!

Bùi tư (thực hiện)