Bộ trưởng Bộ Tài chính phát biểu tại hội thảo. Ảnh: T.T

Sáng 23/8, tại Ninh Bình, Ủy ban Tài chính – Ngân sách (TCNS) của Quốc hội phối hợp với Bộ Tài chính tổ chức hội thảo về dự thảo nghị quyết của QH về xử lý tiền thuế nợ đối với NNT không còn khả năng nộp ngân sách nhà nước (NSNN).

Tới dự và đồng chủ trì hội thảo có: Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng; Phó Chủ nhiệm Ủy ban TCNS Nguyễn Hữu Quang; Phó Chủ nhiệm Ủy ban TCNS Bùi Đặng Dũng; Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Xuân Hà.

Về phía tỉnh Ninh Bình, tới dự có ông Trần Hồng Quảng - Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Ninh Bình.

Tiền thuế nợ tăng cao do "nợ ảo"

Trình bày báo cáo về xây dựng nghị quyết của QH về xử lý tiền thuế nợ đối với NNT không còn khả năng nộp NSNN, ông Nguyễn Thế Mạnh – Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế cho biết, thực hiện quy định của Luật Quản lý thuế năm 2006 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý thuế, Bộ Tài chính đã tổ chức bộ phận quản lý nợ thuế và cưỡng chế nợ thuế từ trung ương đến địa phương; cơ quan quản lý thuế đã triển khai đồng bộ, quyết liệt các biện pháp thu hồi nợ đọng thuế.

Theo đó số thu hồi nợ đọng tăng dần qua các năm, năm sau luôn cao hơn năm trước, bình quân từ năm 2015 - 2018 thu đạt 80% số nợ có khả năng thu hồi, tốc độ tăng bình quân 14,4%/năm. Tỷ trọng tổng nợ trên tổng thu nội địa đã giảm mạnh từ 12,2% năm 2014, xuống ở mức 7,6% năm 2017 và tính đến cuối năm 2018 giảm xuống chỉ còn 6,7%.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Thế Mạnh, tình hình nợ đọng thuế vẫn còn cao, tổng số tiền thuế nợ tính đến ngày 31/12/2018 là 81.618 tỷ đồng, tăng 4% so với thời điểm 31/12/2017, trong đó tiền thuế nợ không có khả năng thu ngân sách là 41.387 tỷ đồng, chiếm 50,7% tổng số tiền thuế nợ.

Theo nhận định của Bộ Tài chính, sở dĩ số tiền thuế nợ tăng cao có nhiều nguyên nhân. Theo đó, có 731.696 NNT (trong đó: 197.336 doanh nghiệp (DN), 534.360 hộ gia đình và cá nhân) bỏ địa chỉ kinh doanh không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký kinh doanh, địa chỉ liên lạc đã đăng ký với cơ quan quản lý thuế; cơ quan quản lý thuế có văn bản đề nghị cơ quan có thẩm quyền hoặc đã bị cơ quan có thẩm quyền thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh với số tiền thuế nợ là 23.889 tỷ đồng, trong đó tiền phạt chậm nộp, tiền chậm nộp là 9.360 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, tiền thuế nợ cao là do tiền phạt chậm nộp phát sinh hàng năm. Luật Quản lý thuế quy định tiền chậm nộp là 0,03%/ngày tính trên số tiền thuế chậm nộp, quy định này là chế tài xử lý cần thiết. Tuy nhiên, do NNT đã chết, mất tích hoặc tự giải thể, phá sản, thực tế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký kinh doanh, địa chỉ liên lạc đã đăng ký với cơ quan quản lý thuế, không còn khả năng nộp thuế nên số tiền chậm nộp ngày càng tăng theo thời gian (đây có thể gọi là nợ ảo).

Tổng số tiền phạt chậm nộp, tiền chậm nộp cơ quan quản lý thuế đã tính và quản lý của các đối tượng nêu trên đến ngày 31/12/2018 lên đến 11.896 tỷ đồng, song thực tế không có khả năng thu hồi …

Do đó, để giải quyết nợ đọng thuế không còn khả năng nộp ngân sách, Chính phủ thấy cần thiết phải xây dựng nghị quyết của Quốc hội về xử lý tiền thuế nợ của NNT không còn khả năng nộp NSNN.

Cần thiết phải xóa nợ, không để dây dưa kéo dài

Phát biểu khai mạc hội thảo, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cho biết, những năm qua QH đã sửa đổi, bổ sung và ban hành các luật về thuế và Luật Quản lý thuế. Tuy nhiên, vẫn chưa có quy định cụ thể để xử lý, giải quyết có hiệu quả nợ đọng thuế không có khả năng thu hồi được trong thời gian qua.

Hàng năm, bên cạnh việc có nhiều DN, tổ chức, cá nhân đăng kỳ thành lập mới, khởi nghiệp tham gia sản xuất kinh doanh, thì cũng có nhiều DN, tổ chức, cá nhân chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân sự, mất khả năng thanh toán, phá sản, giải thể, chấm dứt hoạt động sản xuất kinh doanh, rời bỏ thị trường, nhưng chưa được xử lý tiền nợ thuế do không đảm bảo các điều kiện theo quy định của Luật Quản lý thuế.

Theo Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng, nợ đọng thuế của các DN, tổ chức, cá nhân đã chấm dứt sản xuất kinh doanh, không còn đối tượng để thu, tồn tại kéo dài qua nhiều năm, tiền phạt chậm nộp và tiền chậm nộp ngày càng tăng lên, tính đến cuối năm 2018 đã chiếm 50,7% tổng số tiền thuế nợ.

“Việc trình QH ban hành nghị quyết về xử lý tiền thuế nợ đối với NNT không còn khả năng nộp NSNN là nhằm thể chế hóa kịp thời chủ trương, quan điểm của QH và Chính phủ đối với pháp luật quản lý thuế nói chung và pháp luật về quản lý nợ thuế nói riêng; xử lý và khắc phục triệt để số nợ đọng không còn khả năng nộp NSNN đã tồn tại qua nhiều năm, không để dây dưa kéo dài. Đồng thời, đây là biện pháp tháo gỡ khó khăn cho những NNT có phát sinh tiền phạt chậm nộp, tiền chậm nộp do gặp thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, hoả hoạn, tai nạn bất ngờ hoặc trường hợp bất khả kháng khác” - Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng nói.

Dự thảo nghị quyết của QH về xử lý tiền thuế nợ đối với NNT không còn khả năng nộp NSNN đã được Ủy ban Thường vụ QH đưa ra thảo luận, cho ý kiến hồi đầu năm. Tại lần thảo luận, cho ý kiến đó, Ủy ban Thường vụ QH đã thống nhất về sự cần thiết của việc ban hành nghị quyết của QH về xử lý tiền thuế nợ không còn khả năng nộp NSNN.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Hữu Quang – Phó Chủ nhiệm Ủy ban TCNS cho rằng, thời gian qua, QH đã sửa đổi, bổ sung và ban hành nhiều luật về thuế và Luật Quản lý thuế, tuy nhiên, chưa có văn bản xử lý nợ trong một thời gian dài do những nguyên nhân khách quan mang lại.

Mục tiêu của của QH ban hành nghị quyết về xóa nợ thuế nhằm thể chế hóa chủ trương quan điểm của QH, Chính phủ đối với pháp luật về quản lý thuế nói chung và pháp luật quản lý nợ thuế nói riêng, xử lý tiền chậm nộp, tiền phạt chậm nộp nhằm tháo gỡ khó khăn về tài chính cho một số đối tượng DN.

Đó là DN có phát sinh nợ thuế do gặp nguyên nhân bất khả kháng; xóa nợ đối với khoản nợ thuế, tiền phạt, tiền phạt chậm nộp, tiền chậm nộp tồn tại lâu năm không có khả năng thu hồi ngân sách do NNT đã phá sản nhưng không thực hiện thủ tục phá sản theo quy định của pháp luật; NNT ngừng kinh doanh và cơ quan thuế xác minh những trường hợp này không còn khả năng nộp ngân sách, nên việc xóa nợ là cần thiết.

"Tuy nhiên, đây là chính sách lớn, nhiều nội dung nằm ngoài quy định của Luật Quản lý thuế hiện hành, có thể tác động đến số thu NSNN, liên quan đến ý thức tuân thủ pháp luật về thuế cũng như đảm bảo sự công bằng giữa NNT. Do đó, cơ quan thẩm tra và cơ quan soạn thảo mong nhận được ý kiến đóng góp để tiếp tục hoàn thiện dự thảo nghị quyết trình QH xem xét, thông qua, đảm bảo công bằng, minh bạch, không làm thất thu NSNN” - ông Nguyễn Hữu Quang nói./.

Minh Anh