Các diễn giả tham gia phiên thảo luận tại Hội thảo. Ảnh: PV

Đây là một trong những thông tin được nêu tại hội thảo khoa học quốc gia: "Chính sách vượt qua tác động của Covid-19 để phục hồi và phát triển kinh tế" do Trường Đại học Kinh tế Quốc dân phối hợp với Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, Ban Kinh tế Trung ương, Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA), Ngân hàng phát triển châu Á (ADB) phối hợp tổ chức, sáng 15/10.

Gói hỗ trợ lần 1 không đạt kỳ vọng

Mục tiêu của hội thảo là đánh giá tác động của Covid-19 đến nền kinh tế, đánh giá các chính sách thuộc gói hỗ trợ lần 1, từ đó đưa ra các khuyến nghị cho những giải pháp chính sách tiếp theo nhằm hỗ trợ nền kinh tế vượt qua khó khăn, duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp (DN) và người dân; đồng thời chuẩn bị những điều kiện cơ bản để phục hồi sau đại dịch.

Tại hội thảo, ông Bùi Đức Thọ - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, đã công bố một số kết quả từ cuộc khảo sát mới nhất thực hiện từ giữa tháng 9 đến giữa tháng 10/2020, với khoảng 500 DN ở các tỉnh, thành lớn. Theo kết quả khảo sát, có 30% DN phải cắt giảm quy mô sản xuất và gần 10% DN phải tạm dừng hoạt động, trong đó nặng nề nhất là ngành du lịch, lưu trú và ăn uống. Tác động của dịch với các DN quy mô nhỏ là nặng nề nhất, tuy nhiên tỷ lệ DN lớn nhận được gói hỗ trợ nhiều hơn so với DN nhỏ.

Đáng chú ý, có khoảng 80% DN được hỏi không nhận được gói hỗ trợ của Chính phủ. Điều này không tương xứng với tỷ trọng DN phải cắt giảm quy mô, tạm ngừng sản xuất kinh doanh, cắt giảm lao động. Lý do chủ yếu dẫn đến việc các DN không nhận được hỗ trợ là không đáp ứng điều kiện, không có thông tin về chính sách.

Nhìn chung, mặc dù DN và các chuyên gia đánh giá cao việc Chính phủ đã nhanh chóng đưa ra gói giải pháp lần thứ nhất đúng và trúng, nhưng hiệu quả lại không cao trên thực tế. Đơn cử như gói 16.000 tỷ đồng cho vay hỗ trợ DN trả lương cho người lao động đến nay vẫn chưa giải ngân được đồng nào.

TS. Võ Trí Thành - thành viên Tổ tư vấn Kinh tế của Thủ tướng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh, cũng bày tỏ sự đáng tiếc khi hiệu quả của gói hỗ trợ lần thứ nhất thấp, mặc dù Chính phủ đã rất nỗ lực, chính sách được chủ động ban hành kịp thời và quyết liệt với sự lắng nghe ý kiến DN. Đồng thời đã xây dựng các kịch bản khác nhau để có phương án xử lý thích hợp nhất. "Khuyến nghị làm sao để thực hiện chính sách tốt còn quan trọng hơn nghĩ ra chính sách tốt" - ông Võ Trí Thành nhận xét.

Hỗ trợ DN phải nhanh, quyết liệt như trong thời chiến

Chính vì vậy, với gói hỗ trợ lần 2, TS. Võ Trí Thành đề nghị phải đảm bảo được một số nguyên tắc. Thứ nhất, xác định mục tiêu cao nhất là chống dịch, bởi không chống dịch thì kinh tế không thể phục hồi. Thứ hai là hỗ trợ DN nhưng không tất tay một lần vì phía trước còn nhiều khó khăn. Nguyên tắc thứ ba là dù chính sách gì cũng phải giữ cho được ổn định kinh tế vĩ mô, tránh lặp lại bài học đau xót của năm 2009 khi chúng ta chi 8 tỷ USD vào nền kinh tế và kéo theo đó là bất ổn vĩ mô suốt một thời gian dài. Cuối cùng, nguyên tắc quan trọng là phải tiến hành như trong thời chiến, phải nhanh, quyết liệt, đồng bộ.

"Tiếc là chúng ta mới chỉ làm được nguyên tắc này trong chống dịch, còn trong phát triển kinh tế vẫn theo cách truyền thống, vẫn theo quy trình, thiếu quyết liệt… Gói hỗ trợ lần 1 không đạt kỳ vọng. Gói hỗ trợ lần 2 lẽ ra tháng 9 phải có, mà đến giờ vẫn chưa xong" - ông Võ Trí Thành nói.

Bên cạnh đó, TS. Võ Trí Thành cũng lưu ý các gói hỗ trợ phải tính đến tình hình kinh tế chưa thể phục hồi sớm. Tốc độ tăng trưởng năm nay cao nhất chỉ có thể là 3%, năm tới Chính phủ đặt mục tiêu 6,3 - 6,5%. "5 năm trở lại đây, tình hình chính trị trên thế giới chi phối kinh tế rất nhiều, mà chính trị có tính nhiệm kỳ. Do đó, bên cạnh tính toán hiệu quả kinh tế thì cũng phải chú ý đến các rủi ro chính trị. Đây là những yếu tố mới tác động đến tình hình kinh tế" - ông Võ Trí Thành nhận định.

Phát biểu tại phiên thảo luận của hội thảo, PGS.TS Nguyễn Văn Thạo - Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận trung ương cho rằng, cần đánh giá kỹ hơn tác động của đại dịch Covid-19 gây ra đối với nền kinh tế. Con số 80% DN không tiếp cận được với các chính sách hỗ trợ đang đặt ra nhiều vấn đề, phải chăng vì chính sách không phù hợp, thiếu thực tế?

Từ thực tế vừa qua, PGS.TS Nguyễn Văn Thạo nhấn mạnh giai đoạn tới, gói cứu trợ cần tập trung vào mục tiêu chính là phục hồi và phát triển kinh tế về lâu dài, chứ không phải chỉ dừng lại ở cứu trợ, hay cầm cự. "Đây là tình huống đặc biệt nên phải làm nhanh, hiệu quả, chứ kéo dài thì mất hết cơ hội" - PGS.TS Nguyễn Văn Thạo đề nghị và cũng lưu ý phải tránh tình trạng xin cho, thất thoát.

Hoàng Yến