>> Nhớ anh Hoàng Trần Cương

>> Người về với đất

>> Những kỷ niệm với Hoàng Trần Cương

>> Hoàng Trần Cương và những vần thơ tài chính

>> Hoàng Trần Cương đã nhập vào Trầm tích

>> Vĩnh biệt Nhà thơ, Nhà báo Hoàng Trần Cương

Cùng làm báo, làm thơ, cùng người Miền Trung, khi tôi gặp Hoàng Trần Cương, anh quý tôi ngay! Anh nói: “Tau đọc thơ mi rồi. Được! Chơi được!”.

Thế là từ đó (khoảng năm 1995) đến khi anh về hưu, tôi hay được anh “triệu tập” đi uống. Nhóm chơi thân hay uống hồi đó có: Nguyễn Trọng Tạo, Nguyễn Thụy Kha, Nguyễn Quang Lập, Phạm Ngọc Tiến, tôi, và thỉnh thoảng có Hoàng Cát, Lê Thị Mỹ Ý… Địa điểm hay tụ tập là Quán Xanh (rạp xiếc) và quán bia 2B Hoa Lư. Hoàng Trần Cương, thuộc gu bia. Anh bảo: “Tau đi lính, bị thương sọ não, là thương binh, không uống rượu mạnh được”. Nghe mọi người bảo, anh là lính trận thực thụ, đã từng đánh nhau ở mặt trận Trị Thiên và bên nước bạn Lào. Huân huy chương đưởng tặng thưởng đầy một hộp.

Ngồi với nhau, anh Hoàng Trần Cương chỉ uống bia. Một là anh thích uống, hai là chiều Nguyễn Trọng Tạo, Thụy Kha và chúng tôi. Nhiều lúc, anh Tạo uống ngà ngà hay đòi rượu. Hoàng Trần Cương chiều ngay! Uống ngả nghiêng. Mâm bia rượu của chúng tôi trở thành tâm điểm của quán. Bởi vì, một khoảng không oang oang tiếng trọ trẹ, tiếng đọc thơ cứ nghe “như đấm vào mặt”.

Tôi luôn luôn được anh ưu ái. Khi nào anh triệu tập ra quán, anh bảo tôi ngồi cạnh anh, một bên là Mỹ Ý. Mỹ Ý ngồi cạnh là để làm thư ký cho anh. Uống bia khi hứng, anh ứng tác thơ. Mỹ Ý ghi lại, hôm sau đưa cho anh. Nhiều bài thơ hay của anh ra đời như thế. Anh bảo:” Tau quý người Quảng Bình”. Khi bắt đầu ngà ngà, anh đọc thơ. Bài cũ có, bài mới có. Tất nhiên đã thành lệ, ai đọc thơ cứ bỏ vào mũ từ 50 ngàn trở lên. Anh mần một lúc 3 bài. Vô tư bỏ tiền vô mũ.

Khi cớ người nói chuyện riêng, anh nói: “Tau cóc đọc cho bọn nó nghe nữa. Phải phạt bọn không nghe thơ, mất trật tự”. Rồi như chưa đã cơn thèm đọc, anh quay sang tôi: “Tau mới mần được mấy bài hay lắm. Mi im mồm, tau đấm vào mặt mi mấy bài nhé!”. Thế là anh đọc. Lúc đầu đọc nhỏ cho tôi nghe. Nhưng hứng lên, anh đọc oang oang, làm mọi người chú ý. Thế là phải bỏ tiền vô mũ. Có hôm, đọc xong một bài thơ, anh quay sang tôi nói nhỏ: “Tau quên mất ví ở nhà. Mi cho tau mượn ít tiền để tau đọc tiếp”. Thế là tôi lục túi lấy tiền, đưa tay xuống gầm bàn cho anh nhận. Anh lại đọc thơ hùng hồn.

Hôm nào trong túi có tiền, anh “phát chẩn” cho bọn tôi. Mệnh giá thì tùy "vốn" nhưng thường là mỗi người mỗi tờ 500 ngàn. Tôi còn nhớ, có lần Nguyễn Quang Vinh (em bọ Lập) ở Quảng Bình ra, anh phát cho Vinh những mấy tờ. Có người tị. Anh bảo: “Vinh vợ ốm nặng, đang khó khăn. Im mồm!”. Anh làm tài chính mà không quý tiền bạc lắm. Anh là người miền Trung mà không ki bo như Bọ. Hào phóng, ngang tàng, cho đi là niềm vui của anh.

Nhưng đừng nói anh không tinh. Anh cho tiền, ai ăn gian nhận hai lần, anh biết và cảnh cáo ngay. Chính cái chất đó giúp đã làm nhiều người nể phục anh cả ở trong công việc.

Họ nể phục anh còn ở chỗ, anh trông bề ngoài dữ dằn, nói năng như đấm vào mặt lính tráng, nhưng tấm lòng rất yêu thương, nồng hậu với con người. Đối với công việc, anh quyết liệt đến cùng. Làm ra làm. Làm có kết quả tốt nhất. Còn khi xong việc, chơi vô tư, lãnh đạo và nhân viên bình đẳng.

Tờ Thời báo Tài chính Việt Nam do anh làm Tổng Biên tập và tập thể lãnh đạo hồi anh còn đương chức là một tờ báo được đồng nghiệp nể phục bởi chất nghề và chất nhân văn của tờ báo. Với một lĩnh vực khô khan là tài chính, nhưng tờ báo của anh rất dễ đọc, dễ lôi cuốn. Số báo Tết nào của báo Tài chính cũng dày dặn, bài vở hấp dẫn, trình bày đẹp. Là nhà thơ, anh huy động được đội ngũ nhà văn nhà thơ và nhiều nhà khoa học cộng tác cho báo, nên tờ báo có uy tín cao trong lòng độc giả.

Còn về thơ, phải nói, thơ Hoàng Trần Cương hay. Đương nhiên! Nhưng tôi nói: Thơ Hoàng Trần Cương hay một cách độc đáo, khác lạ. Không ai làm được thế, dù họ là người miền Trung. Cũng Nghệ An, nhưng thơ anh Tạo mềm mỏng, uyển chuển, ma mị. Còn thơ anh Cương bỏng rát gió Lào. Những động từ, tính từ anh dùng rất đặc biệt; toàn những động tự, tính từ mạnh, lồng trong xúc cảm và được thăng hoa, bởi anh biết ghép chúng lại với nhau hợp lý, tự nhiên, để tạo nên những liên tưởng cho người đọc, khắc vào tâm khảm họ để nó nhói lên một điều sâu sắc nào đấy.

Ví dụ như thi ảnh: “Miền Trung mỏng và sắc như cật nứa/Rút ruột mình thành dải lụa sông Lam”. Hay khi buồn ngơ ngác, anh viết: “Có những chiều bặt gió/Ai rung lá rụng đâgy/ Đi qua em có thấy/Nỗi buồn còn run cây”. “Sắc như cật nứa" gợi sự liên tưởng mạnh, người đọc cảm nhận ngay một miền Trung sắc cạnh, bạo liệt. Nhưng trong người Miền Trung còn có “dải lụa tình cảm” như dòng Lam xanh biếc, luôn ắp đầy tình thương yêu. Hay anh dùng chữ “bặt” trong câu thơ “Có những chiều bặt gió” cũng rất đắt. Nó đắc địa và rất Miền Trung. Anh diễn tả tâm trạng nhớ quê thế này thì ai đọc chả thấy lạ, chả thấy xốn xang: “Xa nhà đến cả gió/ Cũng lần hồi lang thang/ Xa nhà anh như gió/ Cứ lần hồi lang thang…”.

Có nhà thơ nói: Chữ bầu nên nhà thơ. Tôi nói: Miền Trung sinh ra Hoàng Trần Cương và chính anh đã đưa Miền Trung vào thơ mình, để dựng nên một Miền Trung đích thực. Bởi ông đưa chất liệu Miền Trung vào thơ mình, ông dựng nên một Miền Trung sừng sững trong thơ như tượng đài mà không một nhà thơ nào làm đầy ắp và có hệ thống như vậy! Vì vậy, đối với văn chương, anh đã ẵm những giải cao nhất, là Trạng Nguyên của làng Văn: Giải nhất cuộc thi thơ Báo Văn nghệ, 2 lần đoạt giải thưởng Hội Nhà Văn Việt Nam. Đó là những giải thưởng mà người cầm bút sáng tác văn chương nào cũng ao ước.

Giờ anh đã mất. Rất buồn nhớ anh. Đã lâu không gặp anh. Giờ anh ra đi vào mùa dịch cũng không được đưa tiễn. Tôi ngồi nhớ lại những ngày xưa thân ái khi anh còn sống. Khi Nguyễn Trọng Tạo đòi uống rượu. Nguyễn Thụy Kha bắt đầu uống nước khoáng cho trôi mùi rượu để về nhà vợ khỏi la, vang lên giọng anh nặng và sắc chém vào chiều tóe lửa…

Làm sao quên được! Trước mắt tôi vẫn hiện ra anh: Gương mặt góc cạnh. Lông mày rậm và sắc. Cái miệng rộng, môi dày, khi đọc thơ anh hay ngước mặt lên tạo bức tượng tạc... Và, uống xong, anh về. Dù say bao nhiêu anh đi không xiêu vẹo. Đôi chân anh cắm phập xuống đât khi đi, như mẹ ở quê cắm dảnh mạ xuống bùn…

Vĩnh biệt anh! Cầu chúc anh an giấc ngàn thu./.

Trần Quang Đạo