Tái hiện Lễ tế cờ hoa của Hoàng Hoa Thám và nghĩa quân của ông trước khi ra trận tại Lễ hội Yên Thế.

Hoàng Hoa Thám tên thật là Trương Văn Nghĩa, sinh năm 1858, quê ở làng Dị Chế, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. Tên tuổi của ông gắn với Cuộc khởi nghĩa Yên Thế đã viết lên trang sử hào hùng về truyền thống chống giặc ngoại xâm của dân tộc, đóng góp nhiều kinh nghiệm quý vào kho tàng lịch sử quân sự Việt Nam.

Để đánh giá đúng tầm vóc lịch sử của cuộc khởi nghĩa Yên Thế và đáp ứng nhu cầu văn hóa, tinh thần của nhân dân, ngày 10/5/2012, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 548/QĐ-TTg xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt đối với “Những địa điểm khởi nghĩa Yên Thế”.

Bày tỏ lòng tôn kính và tưởng nhớ công lao to lớn của người Anh hùng dân tộc Hoàng Hoa Thám cùng nghĩa quân Yên Thế năm xưa, ngày 16/3/1984 (dương lịch), nhân dịp kỷ niệm 100 năm cuộc khởi nghĩa Yên Thế, lần đầu tiên Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc huyện Yên Thế long trọng tổ chức Lễ hội Yên Thế.

Từ đó đến nay, Lễ hội Yên Thế được tổ chức thường niên trong 3 ngày, từ 15-17/3 dương lịch hàng năm với những nghi lễ trang nghiêm và nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao cùng với những trò chơi dân gian phong phú, hấp dẫn, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương về dự.

Thông qua Lễ hội đã thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, sự tri ân của thế hệ hôm nay với trời đất, thần linh, các anh hùng nghĩa sĩ, nghĩa binh, dân binh, những người hy sinh cho đất nước và dân tộc đã một lòng trung thành, sống chết dưới cờ nghĩa của người Anh hùng dân tộc Hoàng Hoa Thám; đồng thời phát huy truyền thống đoàn kết, tinh thần yêu nước, độc lập tự cường và khơi dậy lòng tự hào dân tộc.

Lễ hội cũng là nơi hội tụ các giá trị văn hóa truyền thống và hiện đại với những sắc màu văn hóa phong phú và riêng biệt, khẳng định bản sắc văn hóa của nhân dân các dân tộc huyện Yên Thế nói riêng, tỉnh Bắc Giang nói chung trên đà hội nhập và phát triển, góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của Lễ hội, ngày 27/12/2012, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ký Quyết định số 5079/QĐ-BVHTTDL công nhận Lễ hội Yên Thế là “Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia”.

Năm 2022, thực hiện chỉ đạo của T.Ư và tỉnh, kỷ niệm 138 năm cuộc khởi nghĩa Yên Thế (1884 - 2022), huyện Yên Thế chỉ tổ chức phần nghi lễ, không tổ chức phần hội để bảo đảm an toàn cho công tác phòng, chống dịch Covid-19, bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Theo đó, các nghi lễ (Lễ Tế, Lễ Dâng hương, Lễ Phóng sinh) được tổ chức vào chiều 15/3/2022 (dương lịch) tại khu di tích lịch sử Hoàng Hoa Thám (thị trấn Phồn Xương, huyện Yên Thế).

Để tổ chức các nghi lễ thành công, UBND huyện đã ban hành kế hoạch; xây dựng phương án cụ thể về việc tổ chức Lễ hội; đồng thời thành lập Ban Tổ chức Lễ hội Yên Thế năm 2022 và phân công nhiệm vụ cho các ngành thành viên.

Cụ thể, Phòng Văn hóa - Thông tin tham mưu UBND huyện ban hành văn bản chỉ đạo các xã, thị trấn tổ chức bảo đảm trang trọng và đúng nghi thức, nghi lễ các lễ hội ở địa phương, chỉ tổ chức phần nghi lễ không tổ chức phần hội và thực hiện tốt công tác phòng, chống dịch Covid-19.

Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Thể thao huyện ban hành hướng dẫn các xã, thị trấn tổ chức tuyên truyền trên hệ thống đài truyền thanh cơ sở và tổ chức trang trí khánh tiết tại các lễ hội ở địa phương trang trọng, đúng nghi lễ; mở chuyên mục tuyên truyền kỷ niệm 138 năm Cuộc khởi nghĩa Yên Thế (1884 - 2022) trên sóng truyền thanh huyện; phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng của tỉnh tuyên truyền về ý nghĩa và tầm vóc của cuộc khởi nghĩa.

Băng rôn tuyên truyền về Lễ hội Yên Thế năm 2022 tại thị trấn Phồn Xương.

Tại thị trấn Phồn Xương - địa bàn diễn ra Lễ hội, UBND thị trấn đã tập trung chỉnh trang đô thị; tuyên truyền vận động nhân dân nâng cao ý thức gìn giữ và phát huy giá trị của di tích; phối hợp với Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Thể thao, Phòng Kinh tế - Hạ tầng huyện sửa chữa cơ sở vật chất. Công an huyện xây dựng và triển khai kế hoạch bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông...