Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân tham quan gian trưng bày các sản phẩm báo chí ngành Tài chính tại Hội báo toàn quốc 2018.

Cách đây 5 năm, trong bài viết nhan đề “Phát huy hơn nữa vai trò của báo chí trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ đất nước” nhân kỷ niệm 90 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2015), Tổng Bí thư - Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đánh giá: “Báo chí đã đóng góp quan trọng vào công cuộc đổi mới đất nước; đồng thời chính trong quá trình đổi mới đất nước mà báo chí và đội ngũ những người làm báo nước ta không ngừng phát triển và trưởng thành về mọi mặt”.

Lời đánh giá đó là vô cùng chính xác. Quả thật báo chí Việt Nam luôn đồng hành và ghi dấu ở những bước ngoặt của công cuộc đổi mới kinh tế, phát triển đất nước trong hơn 30 năm qua.

Công cuộc đổi mới và vai trò của báo chí

Nhớ lại những năm đầu đất nước bước vào thời kỳ đổi mới sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI năm 1986, báo chí nước ta cũng được tiếp nhận một luồng gió mới. Nội dung thông tin trên các loại hình báo chí có nhiều đổi mới, hấp dẫn sinh động, phong phú, nhanh chóng và kịp thời hơn. Bức tranh hiện thực khách quan, chân thật của đất nước và thế giới được phản ánh khá đầy đủ và toàn diện, nhanh chóng. Nhờ vậy mà người dân Việt Nam có hiểu biết nhiều hơn về tình hình thế giới để tiếp tục giao lưu, hội nhập; bạn bè quốc tế cũng hiểu nhiều và đúng hơn đất nước và con người Việt Nam để thúc đấy hợp tác, đầu tư, đôi bên cùng có lợi.

Thời kỳ này, trên thế giới bắt đầu diễn ra quá trình toàn cầu hoá. Nền kinh tế trí thức, khoa học kỹ thuật, công nghệ thông tin, mạng lnternet phát triển mạnh mẽ đã làm biến đổi nhanh chóng bộ mặt thể giới hiện đại - theo cách nói của Thomas L. Friedman - biến thế giới này trở thành “thế giới phẳng”. Trong bối cảnh đó, báo chí truyền thông của Việt Nam ngày càng hoàn thiện, đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của đất nước và sự nghiệp hoà bình, hợp tác và phát triển của thế giới.

Đặc biệt, trong trào lưu hội nhập quốc tế, báo chí nước ta càng có điều kiện, thời cơ để khai thác, xứ lý và cung cấp thông tin nhanh chóng, kịp thời, đa dạng cho công chúng. Chính điều đó đã giúp công chúng Việt Nam có thêm sự lựa chọn thông tin trong và ngoài nước cho nhu cầu của mình.

Có thể nói, đóng góp của báo chí trong giai đoạn đất nước mở cửa, hội nhập với thế giới đã được thể hiện rất rõ ràng.

Trước hết, đây là thời kỳ công nghệ thông tin bắt đầu bùng nổ. Việt Nam có nhu cầu biết thị trường thế giới đang cần gì; và ngược lại, thế giới cũng muốn biết Việt Nam có những điểm hấp dẫn nào để họ tìm kiếm cơ hội đầu tư. Rõ ràng, chỉ có thể thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng thì mới có thể đáp ứng được những thông tin cần thiết này.

Còn đối với doanh nghiệp (DN), vai trò của báo chí trong thời kỳ ấy đã được ông Hoàng Văn Dũng - Phó Chủ tịch thường trực Phòng Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) lúc ấy, đánh giá: Phần lớn thông tin mà các DN thu được phục vụ cho kinh doanh là lấy từ báo chí. Hơn thế nữa, báo chí đã đóng vai trò là “gạch nối” nối DN của các nước với nhau, để thế giới thực sự trở thành “thế giới phẳng”.

Điều này xuất phát từ nhu cầu thông tin của các DN là một nhu cầu có thật và nhu cầu đó ngày càng tăng lên trong bối cảnh Việt Nam mở rộng hợp tác, hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là khi Việt Nam trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Thử hỏi nếu không có thông tin từ báo chí thì các DN sẽ “bơi” như thế nào trong biển lớn ấy? Mặt khác, mỗi DN, ở những mức độ khác nhau, đều có nhu cầu quảng bá thương hiệu, sản phẩm của mình thông qua báo chí.

Báo chí góp phần tích cực gỡ bỏ những trở ngại, “rào chắn” trong sản xuất, kinh doanh

Với sự ra đời của Luật Doanh nghiệp từ năm 1999 và sau này là Luật Doanh nghiệp 2005, Luật Doanh nghiệp 2014, cùng với sự bùng nổ, phát triển nhanh chóng của khối DN, người ta thấy rõ vai trò không thể thiếu của báo chí trong sự đồng hành, hợp tác và hỗ trợ cho sự phát triển đó.

Thực ra ngay từ khi chuẩn bị cho những bản dự thảo đầu tiên của Luật Doanh nghiệp đã thấy sự tham gia tích cực của báo chí trong việc đưa tin, tuyên truyền, vận động cho sự ra đời của bộ luật đặc biệt quan trọng này. Bởi chính bộ luật này sẽ tạo nên một nền tảng, hàng lang pháp lý có hệ thống, đầy đủ và chặt chẽ nhất từ trước cho đến thời điểm năm 1999 cho DN.

Liên tục nhiều năm sau đó, cho đến Luật Doanh nghiệp năm 2005 và Luật Doanh nghiệp 2014, dư luận đã thấy sự vào cuộc đấu tranh không mệt mỏi của báo chí về việc dỡ bỏ các giấy phép con, cải cách thủ tục hành chính… để tạo điều kiện cho các DN tư nhân dễ dàng ra đời và hoạt động hơn. Và suốt từ đó đến nay, cùng với sự phát triển nhanh chóng của đội ngũ DN với số lượng hiện đã lên đến hơn 600.000 DN (Theo “Sách trắng doanh nghiệp Việt Nam 2020” do Tổng cục Thống kê công bố ngày 28/4/2020), người ta dễ dàng nhận thấy hầu hết các tờ báo về kinh tế - chính trị - xã hội, ở tất cả các loại hình báo chí: báo in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình đã tham gia, dành thời lượng rất lớn, diện tích, vị trí quan trọng trên mặt báo để đưa tin, viết bài về tất cả những vấn đề gì đáng chú ý của DN.

Có thể thấy, mọi vấn đề, mọi khía cạnh, tin tức về đời sống DN đã được phản ánh khá đầy đủ trên báo chí trong những năm qua. Từ những vấn đề như kinh nghiệm thương trường, những mô hình, những thành công của các DN, của những doanh nhân thành công ở khu vực này cho đến những vấn đề như những vướng mắc, khó khăn trong thực tiễn hoạt động sản xuất, kinh doanh của các DN đều được phản ánh khá đậm nét ở hầu hết các tờ báo. Ở bất cứ hội nghị, hội thảo, tọa đàm nào có nội dung về hoạt động, chính sách, môi trường kinh doanh liên quan đến DN đều có sự tham gia tích cực, đông đảo của báo chí. Không có một vấn đề bức xúc nào, ở trong bất cứ thời điểm nào của các DN lại không được phản ánh trên mặt báo.

Qua việc phản ánh, đưa tin về đời sống kinh doanh của các DN, những thành công, thất bại cũng như những vướng mắc, khó khăn của họ, báo chí đã thực hiện được vai trò rất quan trọng là cầu nối giữa DN với Chính phủ và các cơ quan Nhà nước: Những chính sách từ Chính phủ, các Bộ, ngành, địa phương đến DN được phản ánh về cả những tác động tích cực và tiêu cực, đề từ đó Chính phủ cũng như các cơ quan Nhà nước có những điều chỉnh tích cực, hợp lý.

Thực tế là, không có một vấn đề bức xúc nào, ở trong bất cứ thời điểm nào của các DN lại không được phản ánh trên mặt báo. Với những đóng góp giúp nâng cao vị thế DN, hình ảnh của doanh nhân trên thương trường và trong xã hội, báo chí thực sự là người bạn đồng hành của DN, chia sẻ những khó khăn với DN, cổ vũ những sáng tạo, phê phán những trở ngại, “rào chắn” đối với quá trình sản xuất, kinh doanh.

Tóm lại, vai trò của báo chí quả thật rất quan trọng bởi đây là kênh thông tin lớn nhất trong cộng đồng, có sức lan tỏa nhanh và đáng tin cậy. Trong tình hình hiên nay, báo chí cần phải bám sát hơn nữa hiện tình của đất nước, tham gia tích cực vào việc chỉ rõ những yếu kém, nêu giải pháp khắc phục và lối ra cho những vấn đề nổi cộm của tình hình kinh tế - xã hội. Báo chí phải đi đầu trong đấu tranh chống “lợi ích nhóm”, tiêu cực, tham nhũng và lãng phí; thực hiện minh bạch hóa thông tin, đưa ra ánh sáng mọi việc để cho tiêu cực không còn nơi ẩn nấp và hệ thống chính trị sẽ trong sạch, vững mạnh hơn. Báo chí cũng cần chung tay xây dựng ý thức tự cường, khơi dậy niềm tự hào với truyền thống lịch sử vẻ vang của dân tộc, góp phần đẩy lùi những thói hư tật xấu đã và đang làm hạn chế sự phát triển của đất nước./.

Nguyễn Hữu Mão