Biến động giá dầu tác động một số lĩnh vực

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông gia tăng, đặc biệt liên quan đến nguy cơ gián đoạn vận tải năng lượng qua eo biển Hormuz, một số nhóm ngành trên thị trường chứng khoán Việt Nam được dự báo có thể chịu tác động nhất định. Theo phân tích của Công ty Chứng khoán BIDV (BSC), ảnh hưởng chủ yếu truyền dẫn thông qua biến động giá năng lượng, chi phí vận tải và chuỗi cung ứng.

Đối với ngành dầu khí, BSC cho rằng nếu chiến sự leo thang và việc phong tỏa eo biển Hormuz xảy ra, nguồn cung dầu có thể bị gián đoạn trong ngắn hạn. Hoạt động vận chuyển dầu thô có thể chậm lại, trong khi một số nhà máy buộc phải điều chỉnh sản xuất.

Dự phóng nhóm các cổ phiếu ngành dầu khí, phân bón, vận tải biển, điện trong năm 2026. Nguồn: BCS.

Trong kịch bản giá dầu tăng, cổ phiếu ngành dầu khí có thể được hỗ trợ cả về định giá và hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, BSC cũng lưu ý rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng có thể ảnh hưởng đến một số hoạt động xuất nhập khẩu năng lượng. Ngoài ra, việc thiếu hụt nguồn dầu thô đầu vào cũng có thể gây khó khăn cho các nhà máy lọc dầu trong việc duy trì công suất.

Đối với ngành vận tải biển, tác động chủ yếu liên quan đến thị trường vận chuyển năng lượng. Theo BSC, khoảng 38% lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu đi qua eo biển Hormuz, tương đương gần 20% nguồn cung dầu thế giới. Tuyến vận tải này cũng chiếm tỷ trọng đáng kể trong lưu chuyển LPG, LNG và các sản phẩm dầu.

Khi căng thẳng leo thang, các nhà nhập khẩu năng lượng có thể tìm kiếm nguồn cung từ những khu vực khác, kéo theo quãng đường vận chuyển dài hơn và thời gian quay vòng tàu tăng. Điều này có thể ảnh hưởng đến cung - cầu tàu vận tải và khiến giá cước vận chuyển biến động.

Với ngành điện, BSC đánh giá tác động sẽ khác nhau giữa các loại hình phát điện. Trong ngắn hạn, các nhà máy nhiệt điện được giao sản lượng hợp đồng cho 6 tháng đầu năm nên mức độ ảnh hưởng được xem là không lớn. Trong trường hợp không được huy động đủ theo kế hoạch, các nhà máy vẫn có thể nhận khoản bồi thường theo cơ chế hợp đồng. Tuy nhiên, nếu giá dầu tăng mạnh trong thời gian dài, chi phí nhiên liệu đầu vào của các nhà máy nhiệt điện khí có thể tăng, do giá khí nội địa và LNG nhập khẩu thường biến động cùng chiều với giá dầu Brent.

Trong khi đó, các nhà máy thủy điện có thể được huy động thêm trong trường hợp hệ thống cần bù đắp sản lượng từ các nguồn nhiệt điện. BSC cho rằng doanh nghiệp thủy điện có thể hưởng lợi khi giá điện trên thị trường phát điện cạnh tranh tăng. Tuy nhiên, sản lượng phát điện của nhóm này vẫn phụ thuộc nhiều vào điều kiện thủy văn và lượng nước về hồ.

Nhiều ngành vẫn duy trì ổn định

Đối với ngành hóa chất, BSC nhận định tác động trong ngắn hạn sẽ không đáng kể nếu căng thẳng sớm hạ nhiệt. Chuỗi cung ứng của nhiều doanh nghiệp vẫn duy trì ổn định nhờ lượng tồn kho và các hợp đồng cung ứng đã ký trước đó. Trong trường hợp chiến sự kéo dài, ngành hóa chất có thể xuất hiện sự phân hóa. Những doanh nghiệp có khả năng tự chủ nguồn nguyên liệu đầu vào có thể duy trì biên lợi nhuận tốt hơn so với các doanh nghiệp phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.

Dự phóng nhóm các cổ phiếu ngành hoá chất, săm lốp, hàng không và tiêu dùng - bán lẻ trong năm 2026. Nguồn: BCS.

Nhóm săm lốp được đánh giá chịu tác động trực tiếp không lớn trong ngắn hạn nhờ độ trễ của tồn kho nguyên liệu và các hợp đồng vận chuyển đã ký trước đó. Tuy nhiên, BSC lưu ý giá dầu tăng có thể kéo theo chi phí nguyên liệu đầu vào như cao su tổng hợp hoặc muội than tăng theo. Bên cạnh đó, chi phí vận chuyển quốc tế tăng cũng có thể ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của một số doanh nghiệp.

Đối với các ngành xuất khẩu, BSC cho rằng mức độ ảnh hưởng hiện chưa lớn do thị trường Trung Đông chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong cơ cấu xuất khẩu của nhiều doanh nghiệp niêm yết. Trong trường hợp giá cước vận tải tăng, một số nhà nhập khẩu có thể đề nghị chia sẻ chi phí vận chuyển. Tuy nhiên, tác động được đánh giá là không đáng kể trong bối cảnh hiện nay.

Ngành hàng không có thể chịu tác động rõ hơn do chi phí nhiên liệu chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí vận hành. Theo BSC, nhiên liệu thường chiếm khoảng 30 - 40% chi phí khai thác của các hãng hàng không. Khi giá dầu tăng, chi phí vận hành có thể gia tăng tương ứng. Tuy nhiên, các chuyến bay liên quan trực tiếp đến khu vực Trung Đông chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong mạng bay của các hãng hàng không Việt Nam nên mức độ ảnh hưởng tổng thể được đánh giá không lớn.

Ở nhóm tiêu dùng và bán lẻ, tác động trực tiếp từ xung đột được đánh giá ở mức hạn chế do hoạt động kinh doanh chủ yếu tập trung tại thị trường nội địa. Trong ngắn hạn, một số doanh nghiệp bán lẻ có thể ghi nhận nhu cầu tích trữ tăng đối với một số mặt hàng. Tuy nhiên, nếu giá năng lượng và chi phí đầu vào tăng trong thời gian dài, sức mua của người tiêu dùng có thể chịu áp lực nhất định.