Hội nghị quốc tế diễn ra sáng 15/3 với sự chủ trì của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam. Ảnh: H.Y

Năm 2017: Cải thiện nhiều nhất nhưng vẫn chưa đạt mục tiêu

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Văn Trung cho biết, những năm gần đây, các nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh đã đem lại kết quả đáng ghi nhận. 4 năm qua, thứ hạng môi trường kinh doanh liên tục được cải thiện, trong đó năm 2017 tăng 4 bậc, là mức cải thiện nhiều nhất kể từ năm 2008.

Tuy vậy, tốc độ triển khai thực hiện chưa đồng đều, một số nơi còn rất chậm. Do đó, nhiều chỉ tiêu chưa đạt được mục tiêu đề ra; chưa thu hẹp được khoảng cách về chất lượng môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh so với các quốc gia trong khu vực.

Sang năm 2018, Chính phủ vẫn tiếp tục đặt mục tiêu cao hơn, toàn diện hơn. Dự thảo Nghị quyết 19 năm 2018 duy trì mục tiêu về cải thiện môi trường kinh doanh, nhấn mạnh cải cách điều kiện kinh doanh và quản lý chuyên ngành; bổ sung thêm mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh ngành logistic và ngành du lịch để hỗ trợ tái cơ cấu kinh tế nói chung và cơ cấu ngành nói riêng; thúc đẩy tăng năng suất lao động, sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Tại hội nghị, các đại biểu đã nghe đánh giá về kết quả cải thiện môi trường kinh doanh 2014 - 2017 và nghe giới thiệu những nội dung, nhiệm vụ năm 2018 và các năm tiếp theo; chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh; thảo luận về kết quả cải cách, những vấn đề còn tồn tại và tìm kiếm các giải pháp cải thiện môi trường kinh doanh cho doanh nghiệp (DN).

Theo TS. Nguyễn Đình Cung - Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), kể từ khi được ban hành đều đặn từ năm 2014, Nghị quyết 19 đã đạt một số kết quả đáng ghi nhận. Nhiều chỉ số cải thiện vượt bậc như chỉ số về nộp thuế, tiếp cận điện năng, bảo hiểm xã hội, bảo vệ nhà đầu tư.

Nhưng cũng có những chỉ số gần như không thay đổi trong 4 năm là đăng ký kinh doanh, thực thi hợp đồng, phá sản DN, sở hữu tài sản. Mặc dù các chỉ số đo lường khả năng cạnh tranh ở nhiều khía cạnh đều được cải thiện, tuy nhiên mức độ không đồng đều.

Kết quả cải cách điều kiện kinh doanh có chuyển biến tích cực nhưng không đồng đều về quy mô và tính quyết liệt. Mặc dù mục tiêu đặt ra là giảm một nửa hoặc giảm 1/3 điều kiện hiện hành nhưng đến nay, chỉ có một số bộ như Bộ Công thương, Bộ Xây dựng đạt mục tiêu này. Các bộ khác phần lớn mới chỉ rà soát, chưa có phương án thay đổi. “Có bộ đã hoàn thành, về đến "ga cuối", trong khi có bộ còn chưa xuất phát” - ông Nguyễn Đình Cung nhận xét.

Vẫn tình trạng "trên nóng dưới lạnh"

Đánh giá chung về kết quả năm 2017, TS. Nguyễn Đình Cung cho rằng, Chính phủ đã đặt mục tiêu cao, khả thi, đo lường được, có giải pháp cụ thể, trách nhiệm rõ ràng. Từ đó có tác động thực sự đến môi trường kinh doanh ở Việt Nam. Niềm tin của DN và thị trường tăng lên, kết quả kinh doanh của DN tốt hơn, góp phần đáng kể vào tăng trưởng kinh tế và giảm nghèo của năm 2017.

Tuy vậy, các kết quả đạt được còn khá xa mục tiêu, chưa đạt mức trung bình ASEAN 4 về môi trường kinh doanh. Số điều kiện kinh doanh bãi bỏ, số hàng hoá thuộc diện kiểm tra chuyên ngành chưa đạt mục tiêu đề ra; có sự chênh lệch lớn về chỉ số giữa các bộ, ngành, địa phương.

“Ở những địa phương, bộ, ngành mà bộ trưởng, lãnh đạo vào cuộc ngay từ đầu, sát sao, theo đúng tinh thần nghị quyết thì kết quả đạt được như mục tiêu đề ra. Đơn cử như: Bộ Tài chính trong chỉ đạo thực hiện chỉ tiêu về nộp thuế, bảo hiểm xã hội, cải cách thủ tục hải quan; Bộ Công thương cắt giảm điều kiện kinh doanh; Bộ Y tế ban hành Nghị định 15; hay các tỉnh Quảng Ninh, Đồng Tháp…” - ông Nguyễn Đình Cung đánh giá.

Một hạn chế nữa trong việc triển khai Nghị quyết 19 là tình trạng "trên nóng, dưới lạnh" vẫn còn. “Thủ tướng, Phó Thủ tướng nóng nhưng một số bộ trưởng lạnh, một số lãnh đạo địa phương chưa nóng. Bộ trưởng nóng nhưng nhiều cục trưởng, vụ trưởng chưa nóng, nhiều chuyên viên còn lạnh. Một số hiệp hội chưa tích cực, chủ động đóng góp chung vào cải thiện môi trường kinh doanh.” - ông Nguyễn Đình Cung nhận xét.

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và gợi ý cho Việt Nam, bà Catherine Kadennyeka Masinde - Trưởng nhóm tư vấn toàn cầu về các quy định kinh doanh của Ngân hàng Thế giới cho rằng, để cải cách thành công, Việt Nam có thể xem xét 4 vấn đề chính:

Thứ nhất là tầm nhìn ở cấp cao phải biến thành các mục tiêu hoạt động và kế hoạch hành động chi tiết tại tất cả các cấp.

Thứ hai là thể chế hoá sự chỉ đạo bằng việc có một hệ thống tương tác minh bạch và hiệu quả giữa các cơ quan chính phủ trung ương và địa phương, báo cáo thường kỳ, có cơ chế báo cáo lên trên, hoà giải tại các cấp để hỗ trợ thực hiện.

Vấn đề thứ ba là áp dụng ưu đãi, học hỏi lẫn nhau, ưu đãi tài chính, khen thưởng, kết quả hoạt động khu vực công, quyết tâm của công chúng, báo cáo kết quả hàng năm/hai năm.

Vấn đề thứ tư là chú trọng đến khách hàng cuối cùng, với sự tham gia của khu vực tư vào xây dựng chương trình, xác định ưu tiên, cơ chế lấy ý kiến các luật mới, phản hồi, khảo sát người dùng./.

Hoàng Yến