Ngày 27/11, Trường Bồi dưỡng cán bộ tài chính, Bộ Tài chính phối hợp với Viện Tài chính (IFT) và phát triển châu Á - Thái Bình Dương (AFDI), Bộ Tài chính Trung Quốc đồng tổ chức hội thảo quốc tế “Chính sách tài chính hỗ trợ các hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp siêu nhỏ”.

Vai trò không thể thay thế

Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Hoàng Trần Hậu - Giám đốc Trường Bồi dưỡng cán bộ tài chính cho biết, DN siêu nhỏ là DN có quy mô nhỏ bé về mặt vốn, lao động hay doanh thu. Theo thống kê, tại Việt Nam ngoại trừ những DN siêu nhỏ, không thể không nhắc đến hơn 5,5 triệu hộ kinh doanh cá thể. Trong đó có 3,5 triệu hộ được cấp mã số thuế và có hơn 2 triệu hộ đang sản xuất nhỏ lẻ; giải quyết việc làm thường xuyên cho khoảng 10 triệu lao động.

Trong nhiều năm tới, theo PGS. TS Hoàng Trần Hậu, khối DN siêu nhỏ và hộ kinh doanh cá thể vẫn là một trong những động cơ chính cho nền kinh tế Việt Nam.

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: DT

Tham luận tại hội nghị, bà Trần Kiều - Vụ Xây dựng kinh tế Bộ Tài chính Trung Quốc cũng cho rằng, DN nhỏ và siêu nhỏ là lực lượng mới trong phát triển kinh tế xã hội, với vai trò không thể thay thế. Hiện nay số DN này đang chiếm tới hơn 50% doanh thu thuế, hơn 60% GDP và hơn 90% số DN tại Trung Quốc.

TS. Võ Trí Thành - nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương cho biết thêm, theo số liệu thống kê từ tổng điều tra kinh tế – xã hội năm 2017, số DN siêu nhỏ trong năm vừa qua tăng 65,5% so với năm trước đó, chiếm 74% tổng số DN ở Việt Nam. Riêng quý I/2018, cả nước có 26.785 DN thành lập mới với tổng số vốn đăng ký 278.489 tỷ đồng. Số DN đăng ký thành lập mới phần lớn là những DN có quy mô vốn đăng ký dưới 10 tỷ đồng, chiếm 90% trên tổng số DN đăng ký mới.

Thực tế cho thấy, quy mô của DN tư nhân còn nhỏ (98,6% số DN tư nhân có quy mô nhỏ và vừa, trong đó chủ yếu là DN nhỏ và siêu nhỏ; đặc biệt, các DN tư nhân có quy mô siêu nhỏ chiếm tới gần 70%); tỷ lệ DN quy mô vừa chỉ chiếm 1,6%. Do quy mô nhỏ, nên số lượng lao động trong mỗi DN cũng khá nhỏ, trung bình là 18 lao động. Ngoài ra, năng suất lao động ở khu vực kinh tế tư nhân tương đối thấp nếu không muốn nói là thấp nhất so với các khu vực kinh tế khác.

Tại hội thảo, nhiều ý kiến cũng đồng thuận cho rằng, DN nhỏ và siêu nhỏ hiện gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận vốn, các chính sách hỗ trợ và sẽ còn khó hơn trong bối cảnh hội nhập quốc tế như hiện nay.

“Phải thừa nhận một thực tế là, khối DN này cũng chỉ phát triển mạnh trong những lĩnh vực có tỷ suất lợi nhuận khiêm tốn, công nghệ thấp. Các DN siêu nhỏ và hộ kinh doanh cá thể vẫn phải tự vận động và liên kết để hợp tác kinh doanh mà thiếu vắng vai trò rõ nét của chính sách nhà nước” - ông Hoàng Trần Hậu cho hay.

Cần chính sách hỗ trợ sát thực

Theo bà Trần Kiều, các DN nhỏ thường khó tiếp cận các nguồn tài chính, cũng như chất lượng điều phối và tài nguyên dịch vụ còn kém.

TS Võ Trí Thành cũng cho rằng, về mặt chính sách, Việt Nam thời gian qua đã có chuyển biến tích cực, nhất là trong việc thay đổi nhận thức và phát triển kinh tế thị trường. Đây là điều tốt nhất mà Việt Nam làm được để hỗ trợ và thúc đẩy DN nhỏ, siêu nhỏ phát triển. Tuy nhiên trên thực tế, chính sách thì có, nhưng tính thiết thực còn chưa cao.

Chính vì vậy, chuyên gia Võ Trí Thành đề nghị cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, nhất là việc hỗ trợ các DN gia nhập thị trường. Bên cạnh sự hỗ trợ của Nhà nước thông qua chính sách, các DN nhỏ cần sự dẫn dắt từ các thành phần DN khác, để vừa học hỏi lẫn nhau, vừa hỗ trợ phát triển.

Chia sẻ về thực tiễn ở Trung Quốc, bà Trần Kiều cho hay, chính phủ đã phân bổ kinh phí, xây dựng chính sách ưu đãi để thu hút các DN tư nhân; nhà nước, tổ chức tài chính, chính quyền địa phương,… cùng nhau tài trợ và thành lập các quỹ để khuyến khích các DN nhỏ thành lập và phát triển.

Cũng tại hội thảo, bà Wang Lei đến từ AFDI cho hay, cần phải đưa ra các tiêu chuẩn để hỗ trợ cho các DN và không thể thiếu vai trò của nhà nước. Tuy nhiên, nếu mỗi chính phủ thì không thể đủ nguồn lực, mà chỉ nên đứng ở vai trò dẫn dắt và cần sự cộng tác của nhiều thành phần và các DN khác./.

Duy Thái