Cần có những chính sách để tạo cơ hội, hỗ trợ cho các DN trong nước tham gia mạnh mẽ hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đây là chia sẻ của chuyên gia kinh tế Lê Duy Bình – Giám đốc điều hành Economica Vietnam với phóng viên TBTCVN.

* PV: Thưa ông, 1 trong 5 “mũi đột phá” để khôi phục và thúc đẩy phát triển kinh tế sau đại dịch Covid-19 được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xác định là đẩy mạnh thu hút ĐTTN trong nước. Ông đánh giá như thế nào về vai trò của mũi đột phá này?

- Ông Lê Duy Bình: Trước hết có thể thấy, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đưa ra 5 mũi đột phá để thúc đẩy tăng trưởng, phát triển kinh tế, vượt qua khó khăn của đại dịch Covid-19 đó là thu hút đầu tư nước ngoài (FDI), đẩy mạnh xuất khẩu, đẩy mạnh đầu tư công, thu hút ĐTTN và đẩy mạnh tiêu dùng nội địa. Tôi cho rằng, 5 trụ cột, mũi nhọn này đều có ý nghĩa, vai trò lớn và có mối liên kết, tương hỗ nhau để làm cho nền kinh tế Việt Nam hậu dịch Covid-19 có thể “bung ra như chiếc lò xo bị nén”.

Đánh giá về vai trò của mũi giáp công thu hút ĐTTN có thể thấy, trong những năm gần đây, khu vực kinh tế tư nhân (KTTN) trong nước là nhân tố đóng góp quan trọng cho tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Hiện khu vực KTTN (cả doanh nghiệp (DN) tư nhân và hộ kinh doanh cá thể) đóng góp gần 40% GDP, là mức đóng góp cao nhất trong các thành phần kinh tế đối với tăng trưởng GDP của đất nước. Theo tính toán của một số đơn vị nghiên cứu, nếu ĐTTN (chưa tính đến hộ kinh doanh cá thể) tăng 1%, thì sẽ giúp GDP của Việt Nam năm 2020 tăng trưởng thêm khoảng trên 0,15 điểm %, như vậy có thể thấy, đây là một động lực tăng trưởng quan trọng góp phần khôi phục kinh tế sau đại dịch.

Ông Lê Duy Bình

* PV: Trong bối cảnh hiện nay, nhìn từ góc độ thị trường, theo ông, đâu là những rào cản chính đang ảnh hưởng đến quá trình đầu tư của khu vực KTTN?

- Ông Lê Duy Bình: Tôi cho rằng có một số yếu tố về môi trường kinh doanh (MTKD) đang là những lực cản đối với sự đầu tư của khu vực KTTN. Trước hết, mức độ dễ dàng trong kinh doanh vẫn còn là điều đáng quan ngại, cũng như chi phí của MTKD vẫn còn cao và đắt đỏ. Biểu hiện là, các thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động đầu tư, kinh doanh của DN vẫn còn rườm rà, phức tạp, khiến DN mất nhiều thời gian và tốn kém chi phí tuân thủ quy định pháp luật, thủ tục hành chính.

Bên cạnh đó, chi phí không chính thức cũng đang là một vấn đề nghiêm trọng mà tất cả các khu vực DN, đặc biệt là các DN thuộc khu vực KTTN đang gặp phải. Đơn cử, theo kết quả khảo sát Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2019 (PCI 2019) được công bố mới đây cho thấy, vẫn có đến hơn 50% DN phải trả chi phí không chính thức. Điều đó hàm ý rằng, các khoản chi phí không chính thức vẫn đang “ăn mòn” một phần nhất định vào doanh thu của DN, là một gánh nặng tài chính đáng kể đối với bất kỳ một DN nào.

Ngoài ra, thực tế cho thấy, vẫn còn tồn tại một sự phân biệt đối xử nhất định giữa các DN tư nhân và DN nhà nước, giữa DN tư nhân trong nước và DN FDI. Biểu hiện là, nhiều chính quyền địa phương dường như còn có những biểu hiện ưu ái các DN nhà nước hơn trong các vấn đề như tiếp cận các nguồn lực về đất đai, cơ hội nhận các hợp đồng từ các dự án đầu tư công…, hay ưu tiên việc thu hút vốn đầu tư từ khu vực DN FDI hơn là nguồn vốn đầu tư từ khu vực DN tư nhân trong nước… Những rào cản, hạn chế trên của MTKD đang làm cản trở, thậm chí làm nhụt chí đầu tư, kinh doanh của nhiều DN tư nhân trong nước.

* PV: Vậy, để có thể đẩy mạnh thu hút ĐTTN nhằm góp phần khôi phục, phát triển kinh tế sau đại dịch, theo ông, cần những giải pháp như thế nào?

- Ông Lê Duy Bình: Thủ tướng Chính phủ đã đề nghị phấn đấu năm 2020 đạt mức tăng trưởng kinh tế trên 5%. Đây là một mục tiêu đầy thách thức, nhất là trong bối cảnh nhiều tổ chức quốc tế dự báo kinh tế Việt Nam năm nay có thể chỉ tăng trưởng khoảng 2,7% – 3%, hoặc khả quan nhất là khoảng 4%. Bởi vậy, để có thể hiện thực hóa mục tiêu rất thách thức đó, cần có nhiều giải pháp đồng bộ để thực hiện hiệu quả cả 5 mũi đột phá, trong đó có mũi nhọn đẩy mạnh thu hút ĐTTN.

Để có thể đẩy mạnh thu hút ĐTTN, tôi cho rằng, trước hết, những rào cản xuất phát từ MTKD như đã phân tích ở trên cần phải tiếp tục được tháo gỡ kịp thời. Theo đó, cần đẩy mạnh quá trình cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nhằm cắt giảm tối đa chi phí cho DN, trong bối cảnh phần lớn DN đang gặp rất nhiều khó khăn, thậm chí nhiều DN còn lâm vào tình cảnh kiệt quệ trong giai đoạn đại dịch Covid-19 vừa qua. Đặc biệt, cần triệt để ngăn chặn cũng như xử lý nghiêm những cán bộ, công chức có biểu hiện vòi vĩnh, “hành” DN… Có như vậy mới gia tăng niềm tin của DN vào MTKD, từ đó tạo động lực để DN đẩy mạnh đầu tư, phát triển hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Thứ hai, cùng với định hướng tăng cường thu hút đầu tư FDI, tôi cho rằng, chính quyền các địa phương cũng cần tạo dư địa, cơ hội để khu vực KTTN trong nước có thể gia tăng đầu tư vào nhiều lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế. Nghiên cứu số liệu của Tổng cục Thống kê (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) về tình hình thu hút FDI 4 tháng đầu năm nay cho thấy, quy mô trung bình của một dự án FDI trong 4 tháng qua chỉ vào khoảng hơn 2 triệu USD/dự án (tức chỉ khoảng 50 – 60 tỷ đồng/dự án), khá nhỏ so với trước đây. Như vậy có thể thấy, trong khoảng hơn 700.000 DN Việt đang hoạt động thì có đến vài chục nghìn DN có khả năng đầu tư những dự án với quy mô 2 triệu USD. Do đó, chính quyền các địa phương cần có định hướng, chính sách tạo điều kiện thuận lợi cho các DN trong nước có khả năng thực hiện những dự án như vậy tham gia, thay vì phải tìm đến thu hút nguồn vốn đầu tư từ các DN FDI. Song song với đó, trong bối cảnh hiện nay dự báo quá trình dịch chuyển đầu tư của nhiều tập đoàn lớn trên thế giới từ Trung Quốc sang một số nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam sẽ gia tăng, thì Chính phủ cũng cần có những chính sách để tạo cơ hội, hỗ trợ cho các DN trong nước tham gia mạnh mẽ hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu…

Thứ ba, cần quyết liệt đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, bởi nguồn vốn đầu tư công có vai trò là “vốn mồi” kích thích thu hút các nguồn vốn đầu tư khác trong xã hội, trong đó có nguồn vốn đầu tư của khu vực KTTN. Đặc biệt, tôi cho rằng, trong tổng lượng vốn đầu tư công theo kế hoạch năm nay vào khoảng 700.000 tỷ đồng mà có khoảng 20 – 30% được giải ngân qua khu vực DN nhỏ và vừa thì sẽ tạo ra sức lan tỏa rất lớn, là động lực kích thích nhiều DN tư nhân trong nước gia tăng các dự án đầu tư góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội đất nước.

Ngoài ra, để hỗ trợ khu vực KTTN vực dậy, phát triển sau giai đoạn khó khăn vừa qua, Chính phủ, các bộ, ngành chức năng cũng cần có những giải pháp hỗ trợ DN trong các vấn đề như kết nối cung – cầu thị trường, xúc tiến các hoạt động thương mại, tìm kiếm các thị trường xuất khẩu mới…, qua đó sẽ kích thích khu vực KTTN tăng cường đầu tư, đẩy mạnh hoạt động sản xuất kinh doanh…

* PV: Xin cảm ơn ông!

Diệu Thiện (thực hiện)