Một giờ thực hành sửa chữa điện thoại di động của sinh viên Trường Cao đẳng Nghề công nghiệp Hà Nội. Ảnh: Mai Đan

Bà Nguyễn Thị Hằng, Chủ tịch Hội Dạy nghề Việt Nam cho biết như vậy khi trao đổi với PV về thực tiễn hoạt động đào tạo nghề hiện nay. Bà Hằng đánh giá thời gian vừa qua, mặc dù vấn đề đào tạo nghề vẫn còn nhiều bất cập và chưa phù hợp với thực tiễn, song bước đầu đã gắn kết được một phần đào tạo với nhu cầu của thị trường.

Vấn đề dạy nghề hiện nay đang được đặt ra trong bối cảnh phải nắm được những yêu cầu thực chất về thị trường lao động, từ cơ cấu ngành nghề đến chất lượng của người lao động. Trong bối cảnh này, đòi hỏi người lao động không chỉ có kỹ năng thực hành tốt mà luôn cần sáng tạo để theo kịp những thay đổi của thị trường, đặc biệt trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

Theo bà Hằng, để dạy nghề đạt hiệu quả cần làm tốt công tác phân luồng học sinh ngay từ bậc trung học, việc phân luồng này không thể “nói theo kiểu hành chính” nữa mà phải làm thực chất, phải đưa ra những giải pháp cụ thể, đó là tập trung vào những ngành nghề đào tạo mà thị trường cần, để sinh viên tốt nghiệp ra trường có việc làm và sống được với nghề.

Đặc biệt, bà Hằng gợi mở vấn đề tiền công, tiền lương lao động qua đào tạo nghề cần phải thay đổi, phải trả theo giờ, theo sản phẩm chứ không nên cứng nhắc trả lương theo tháng như hiện nay. “Tiền lương là động lực làm việc để người lao động phấn đấu, làm sao sống được bằng lương. Để sống được bằng lương ngoài năng lực làm việc thì cần có cơ chế khuyến khích người lao động sáng tạo, tạo ra nhiều sản phẩm trong một giờ, một ngày. Hiện nay lương cho người lao động đã qua đào tạo nghề vẫn trả theo tháng, tôi thấy không phù hợp”, bà Hằng nói.

Bà Hằng thừa nhận có những nghề có thể trả lương theo tháng được nhưng trong những nghề cung cấp dịch vụ, đặc biệt là những nghề nặng nhọc, độc hại, khối sản xuất trực tiếp thì phải trả lương theo sản phẩm và theo giờ thì mới khuyến khích người lao động phấn đấu vươn lên. Dẫn chứng từ hoạt động của hệ thống dịch vụ du lịch của Việt Nam so với các nước khác là chưa theo kịp và chưa đáp ứng được yêu cầu, bà Hằng cho rằng vấn đề này một mặt là do hệ thống đào tạo của chúng ta không theo chuẩn quốc tế, nhưng mặt khác chính là nằm ở cơ chế về tiền lương, tiền công.

Cũng theo bà Hằng, thực tế nhận thức của xã hội đối với vấn đề học nghề còn chưa công bằng với các hệ thống đào tạo khác, thậm chí là có sự phân biệt và chưa ưu ái thực sự. “Tôi nghĩ là phải công bằng, phải coi trọng như nhau cả ba hệ thống đào tạo là trung học, đại học và dạy nghề thì hoạt động dạy nghề mới thực sự hiệu quả”, bà Hằng cho biết./.

Mai Đan