Uỷ ban Giám sát Tài chính quốc gia (UBGSTCQG) đã đưa ra đánh giá này tại báo cáo tình hình kinh tế 7 tháng đầu năm vừa công bố.
Thu ngân sách tăng mạnh, bội chi giảm thấp
Theo báo cáo, tình hình cân đối ngân sách nhà nước 7 tháng đầu năm tiếp tục diễn biến khá ổn định, bội chi ngân sách nhà nước (NSNN) ở mức thấp, chỉ bằng 34,6% dự toán (cùng kỳ 2016 bằng 41,6% dự toán), chủ yếu do thu NSNN giữ được xu hướng tăng. Tổng thu NSNN tăng 16,7% so với cùng kỳ, đạt mức tăng mạnh nhất trong 3 năm trở lại đây, sự do hỗ trợ của hai yếu tố thu nội địa và thu từ hoạt động xuất nhập khẩu. Bên cạnh đó, sự phục hồi của thu từ dầu thô do diễn biến thuận lợi của giá dầu thế giới cũng góp phần làm tăng tổng thu ngân sách.
Mặc dù vậy, hoạt động ngân sách 7 tháng đầu năm vẫn tồn tại một số điểm cần lưu ý như thu từ khu vực doanh nghiệp nhà nước đạt thấp, giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản vẫn đạt mức dự toán thấp nhất trong vài năm trở lại đây.
Theo báo cáo, hoạt động giải ngân vốn trong tháng 7 đã có dấu hiệu chuyển biến tạo kỳ vọng về công tác giải ngân những tháng cuối năm và hiệu ứng đối với tăng trưởng kinh tế. Ước tính vốn đầu tư thanh toán trong 15 ngày đầu tháng 7/2017 tăng khoảng 2,5 lần so với cùng kỳ tháng 6/2017.
Về vốn trái phiếu, huy động TPCP tiếp tục diễn biến thuận lợi, tuy nhiên giải ngân vốn TPCP chậm gây lãng phí nguồn lực công. Cụ thể, UBGSTCQG cho biết thị trường TPCP tiếp tục diễn biến khả quan với tỷ lệ phát hành đạt 76,9% kế hoạch (tính đến 31/7/2017). Nhu cầu đầu tư TPCP vẫn khá cao, tỷ lệ trúng thầu TPCP bình quân trong tháng 7 đạt 92,5%. Dự báo với tốc độ huy động như hiện nay (trung bình khoảng 20 nghìn tỷ đồng/tháng), Kho bạc Nhà nước sẽ hoàn thành kế hoạch huy động trong khoảng 2 tháng nữa.
Cùng với đó, lãi suất trúng thầu TPCP giảm mạnh, liên tiếp ở tất cả các kỳ hạn (giảm từ 0,39%/năm đến 1,33%/năm so với cuối 6/2017) sau khi Ngân hàng Nhà nước (NHNN) giảm lãi suất. Dự báo, lãi suất TPCP có thể tiếp tục giảm đối với các kỳ hạn trên 10 năm.
Tuy nhiên, đến cuối tháng 6/2017, vốn TPCP mới chỉ giải được 5.200 tỷ đồng, chiếm 10,4% kế hoạch năm 2017. Việc chậm giải ngân nguồn vốn TPCP gây lãng phí và giảm hiệu quả huy động vốn.
Trong khi đó, UBGSTCQG cho biết chỉ số CDS (đánh giá mức độ rủi ro khi nắm giữ trái phiếu) tăng trở lại sau khi giảm mạnh từ đầu năm. Điều này cho thấy các nhà đầu tư đã có những dấu hiệu thận trọng hơn trước, việc nhiều tổ chức quốc tế hạ dự báo tăng trưởng kinh tế của Việt Nam và có thể sẽ ảnh hưởng đến mục tiêu kiểm soát nợ công của quốc gia. Mặc dù vậy, tính từ đầu năm, xu hướng giảm vẫn là chủ đạo cho thấy niềm tin của nhà đầu tư tiếp tục được cải thiện, dòng tiền chảy mạnh vào thị trường và xu hướng mua ròng của khối ngoại vẫn tiếp tục được duy trì.
Nhiều yếu tố thuận lợi để giảm lãi suất
Đối với thị trường tiền tệ, cơ quan giám sát tài chính quốc gia đánh giá thanh khoản của hệ thống ngân hàng trong tháng 7 khá dồi dào. Lãi suất liên ngân hàng các kỳ hạn giảm xuống mức thấp nhất kể từ đầu năm. Giao dịch qua kênh OMO duy trì ở mức thấp, đặc biệt nửa đầu tháng 7 gần như không có giao dịch.
Trong tháng 7, NHNN hút ròng khoảng 37.000 tỷ đồng. Lũy kế từ đầu năm 2017, NHNN đã hút ròng 48.632 tỷ đồng qua kênh OMO. Nguyên nhân thanh khoản khá dồi dào trong thời gian qua là chủ yếu do NHNN mua thêm một lượng ngoại tệ đáng kể để tăng dự trữ ngoại hối, từ đó tăng cung VND ra thị trường.
Trên thị trường 1, lãi suất huy động tương đối ổn định. Lãi suất cho vay có dấu hiệu giảm dần sau khi NHNN hạ lãi suất điều hành và trần lãi suất cho vay ngắn hạn một số lĩnh vực ưu tiên. Cụ thể, lãi suất cho vay 5 lĩnh vực ưu tiên giảm về mức 6,5%/năm, cá biệt đã có NHTM giảm về 6%/năm, thấp hơn trần quy định của NHNN 0,5%.
Trong những tháng cuối năm, UBGSTCQG cho rằng việc giảm lãi suất đang có nhiều yếu tố hỗ trợ từ phía trong nước và quốc tế. Cụ thể là áp lực từ phía tỷ giá không quá lớn. Đồng USD đã giảm hơn 7% so với đầu năm và khả năng Fed tăng lãi suất trong năm nay hiện xuống dưới 50%. Lạm phát nhiều khả năng đạt dưới mục tiêu Quốc hội đề ra (4%). Việc phát hành TPCP 5 tháng còn lại của năm chỉ còn khoảng 25% kế hoạch. Lợi suất TPCP các kỳ hạn cũng đồng loạt giảm 0,2-0,3 điểm % so với thời điểm cuối tháng 6, thấp hơn khoảng 1 điểm % so với cùng kỳ 2016 ở các kỳ hạn, tạo điều kiện hỗ trợ việc giảm lãi suất đối với khu vực ngân hàng.
Đặc biệt, nút thắt về xử lý nợ xấu đã có cơ chế pháp lý thuận lợi khi Nghị quyết 42 về thí điểm xử lý nợ xấu sắp có hiệu lực, và Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án Cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2016-2020 ngày 19/7/2017.
H.Y
