Khi phần mềm, dữ liệu... sắp được cho thuê tài chính

Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về hoạt động cho thuê tài chính của công ty tài chính tổng hợp, công ty cho thuê tài chính.

Theo Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước), hoạt động cho thuê tài chính hiện được thực hiện theo quy định tại Thông tư số 26/2024/TT-NHNN ngày 28/6/2024 quy định về hoạt động cho thuê tài chính của công ty tài chính tổng hợp, công ty cho thuê tài chính (Thông tư 26).

Khoản 2 Điều 3 Thông tư 26 quy định: “Tài sản cho thuê tài chính là các loại máy móc, thiết bị, dụng cụ, phương tiện vận tải (trừ tàu biển, tàu bay có chở người) không thuộc danh mục cấm mua, bán, xuất, nhập khẩu theo quy định”.

"Do đó, quy định hiện hành đang hạn chế một số tài sản trong hoạt động cho thuê tài chính của công ty cho thuê tài chính" - Vụ Tín dụng các ngành kinh tế nhận định.

Thời gian qua, do sự phát triển mạnh mẽ về khoa học, công nghệ làm gia tăng nhu cầu cho thuê tài chính đối với các tài sản vô hình như: phần mềm, quyền khai thác, tài sản trí tuệ, dữ liệu... Vì vậy, cần có quy định cụ thể hơn đối với các tài sản này để các công ty cho thuê tài chính có thể triển khai thực hiện cho thuê tài chính.

Bên cạnh đó, điểm 3.2 Mục III Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân nêu rõ yêu cầu sửa đổi khung pháp lý về hoạt động của công ty cho thuê tài chính theo hướng mở rộng danh mục tài sản cho thuê, trong đó có tài sản phi truyền thống như: phần mềm, quyền khai thác, tài sản trí tuệ, dữ liệu.

Cho thuê tài chính “mở cửa” với tài sản vô hình, nới ngưỡng khoản giá trị nhỏ gấp 4 lần. Ảnh minh họa.

Theo khoản 2 Điều 3 dự thảo Thông tư, tài sản hữu hình là các loại tài sản theo quy định pháp luật có hình thái vật chất và vẫn giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu trong quá trình sản xuất, sử dụng như: máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải…

Còn tài sản vô hình là các loại tài sản theo quy định pháp luật không có hình thái vật chất như: phần mềm, quyền khai thác, tài sản trí tuệ, dữ liệu…, bao gồm cả tài sản số.

Đồng thời, tài sản cho thuê tài chính phải đáp ứng các điều kiện là không thuộc danh mục tài sản mà pháp luật cấm mua, bán, sử dụng, xuất, nhập khẩu; không thuộc loại tài sản mà tổ chức tín dụng không được kinh doanh theo Luật Các tổ chức tín dụng (trong đó, quy định tổ chức tín dụng không được kinh doanh bất động sản) và có thời hạn sử dụng trên 01 năm, phù hợp với bản chất cho thuê tài chính là hoạt động cấp tín dụng trung dài hạn.

Ông Phạm Xuân Hòe - Tổng thư ký Hiệp hội Cho thuê tài chính từng nhấn mạnh, cho thuê tài chính là kênh cung ứng nguồn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ngành cho thuê tài chính cần được bổ sung, sửa đổi hành lang pháp lý để mở rộng các loại tài sản cho thuê.

"Đây chính là một trong những cơ hội và vận hội rất lớn để ngành cho thuê tài chính tại Việt Nam phát triển" - ông Hòe khẳng định.

Ngưỡng 100 triệu đồng khoản giá trị nhỏ đã lạc nhịp

Đối với khoản cho thuê tài chính có giá trị nhỏ, Thông tư hiện hành quy định mức không vượt quá 100 triệu đồng. Quy định hiện hành cũng chưa có tiêu chí rõ ràng để xác định khoản cho thuê tài chính có giá trị nhỏ.

Đại diện Hiệp hội Cho thuê tài chính từng phân tích, việc cho thuê các loại máy photocopy, máy fax, máy scan... có giá trị từ khoảng 300 - 500 triệu đồng với khách hàng là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Vì vậy, Hiệp hội cho rằng cần thiết phải điều chỉnh khoản có giá trị nhỏ cho phù hợp với thực tiễn.

Đáng chú ý, theo Luật Các tổ chức tín dụng, với khoản cho thuê tài chính giá trị nhỏ, công ty cho thuê tài chính không phải đánh giá phương án sử dụng tài sản cho thuê tài chính khả thi, nhưng vẫn phải xem xét các điều kiện khác như: mục đích sử dụng tài sản hợp pháp và khả năng tài chính để trả nợ.

"Do đó, đối với khoản cho thuê tài chính có giá trị nhỏ, công ty cho thuê tài chính sẽ giảm bớt 01 điều kiện phải xem xét, đánh giá nên sẽ tiết kiệm được thời gian, thủ tục hồ sơ và tạo thuận lợi hơn cho hoạt động cho thuê tài chính" - Vụ Tín dụng các ngành kinh tế nêu rõ.

Cũng theo báo cáo của các tổ chức tín dụng, các khoản cho thuê tài chính có dư nợ dưới 100 triệu đồng chỉ chiếm khoảng 0,2% tổng dư nợ cho thuê tài chính; dưới 500 triệu đồng chiếm khoảng 5%; dưới 1 tỷ đồng chiếm khoảng 14,64%. Trong khi các khoản trên 1 tỷ đồng chiếm trên 85% tổng dư nợ cho thuê tài chính.

Cùng với đó, khách hàng của các công ty cho thuê tài chính chủ yếu là khách hàng tổ chức (trên 98% tổng dư nợ), còn khách hàng cá nhân chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ.

Nhu cầu thuê tài chính thường tập trung vào máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải phục vụ sản xuất, kinh doanh với giá trị tương đối lớn. Trên cơ sở đó, dự thảo Thông tư quy định khoản cho thuê tài chính có giá trị nhỏ là khoản không vượt quá 400 triệu đồng, nhằm thống nhất với mức cho vay giá trị nhỏ đang được đề xuất tại dự thảo Thông tư sửa đổi Thông tư số 39/2016/TT-NHNN.

Về định giá tài sản cho thuê tài chính, bên cho thuê tài chính phải thực hiện định giá khi mua, bán tài sản cho thuê tài chính và trong các trường hợp cần thiết khác theo quy định pháp luật. Các công ty cho thuê tài chính kiến nghị có hướng dẫn cụ thể về vấn đề này.

Về vấn đề này, dự thảo Thông tư quy định bên cho thuê tài chính được quyền lựa chọn một trong hai phương thức. Một là, tự xác định giá tài sản cho thuê tài chính theo tiêu chuẩn thẩm định giá của Bộ Tài chính; hai là, thuê doanh nghiệp thẩm định giá thực hiện.

Ngoài ra, các công ty cho thuê tài chính phản ánh tại một số địa bàn có chính sách ưu đãi phí cầu đường áp dụng cho chủ sở hữu phương tiện, trong khi bên thuê tài chính là bên chịu rủi ro và chi trả các khoản phí này, nhưng lại không được hưởng ưu đãi do không phải là chủ sở hữu.

Dự thảo Thông tư đã bổ sung quy định về quyền đối với bên thuê tài chính. Theo đó bên thuê được thỏa thuận với bên cho thuê về việc hưởng các chế độ, chính sách ưu đãi, bảo dưỡng, bảo hành… áp dụng đối với chủ sở hữu tài sản cho thuê tài chính trong thời gian thuê./.