Trong báo cáo ngành ngân hàng mới phát hành, Công ty cổ phần Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) cho rằng, diễn biến tổng phương tiện thanh toán (M2) giảm đột ngột khoảng 1,25 triệu tỷ đồng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân.

Theo đó, nhóm phân tích SHS cho rằng điều này có thể đến từ việc doanh nghiệp nộp thuế vào ngân sách nhà nước, Ngân hàng Nhà nước bán USD để ổn định tỷ giá hoặc dòng tiền dịch chuyển sang trái phiếu và các giấy tờ có giá của Ngân hàng Nhà nước, khiến một phần tiền bị loại khỏi M2.

Đáng chú ý, chênh lệch giữa mức giảm của tiền gửi doanh nghiệp và mức tăng của tiền gửi cá nhân chỉ hơn 200 nghìn tỷ đồng, trong khi biến động của mỗi nhóm đều vượt 2 triệu tỷ đồng. Chứng khoán SHS cho rằng, điều này không loại trừ khả năng có sự dịch chuyển chủ thể gửi tiền từ tổ chức kinh tế sang cá nhân.

Nguồn: Chứng khoán SHS.

Về thanh khoản toàn hệ thống ngân hàng, theo đánh giá của SHS, tình trạng căng thẳng diễn ra trong nửa cuối tháng 3/2026, khi chênh lệch giữa tín dụng và huy động tiếp tục nới rộng, lên tới âm hơn 1,9 triệu tỷ đồng vào cuối quý I/2026. Tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) của hệ thống ngân hàng tăng từ 110% cuối năm 2025 lên 111,9% vào cuối quý I/2026.

“Cùng với diễn biến mất cân đối kỳ hạn giữa dòng vốn huy động và cho vay đã dẫn đến đợt tăng lãi suất huy động trên toàn hệ thống” - SHS đánh giá.

Lãi suất huy động, bao gồm cả các chương trình khuyến mại, được đẩy lên khoảng 8 - 9%/năm đối với kỳ hạn từ 6 - 12 tháng, tăng khoảng 1 - 2 điểm phần trăm so với cuối năm 2025. Xu hướng này xuất hiện cả ở nhóm ngân hàng thương mại nhà nước, khi dòng tiền gửi có xu hướng dịch chuyển sang các ngân hàng thương mại cổ phần có mức lãi suất hấp dẫn hơn.

Sau cuộc họp của Ngân hàng Nhà nước với các ngân hàng thương mại ngày 9/4, nhằm hỗ trợ thanh khoản và ổn định thị trường, các ngân hàng thống nhất điều chỉnh giảm lãi suất huy động khoảng 0,1 - 0,5 điểm phần trăm mỗi năm, chủ yếu ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên.

Tuy vậy, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng vẫn duy trì quanh mức 8%/năm, cao hơn khoảng 1 điểm phần trăm so với cuối năm 2025.

Nguồn: Chứng khoán SHS.

Ngay sau đó, Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư số 08/2026/TT-NHNN sửa đổi Thông tư số 22/2019/TT-NHNN, cho phép tính 20% tiền gửi Kho bạc Nhà nước có kỳ hạn vào nguồn vốn huy động khi tính tỷ lệ cho vay trên huy động. Quy định này góp phần hỗ trợ thanh khoản cho nhóm ngân hàng thương mại nhà nước, dù tác động đến tỷ lệ cho vay trên huy động không quá lớn và nhóm ngân hàng quốc doanh vẫn thuộc nhóm có tỷ lệ cao nhất hệ thống.

Trong bối cảnh đó, lãi suất cho vay bình quân cũng tăng nhẹ. Đến cuối tháng 4/2026, lãi suất cho vay bình quân của nhóm ngân hàng thương mại nhà nước và ngân hàng thương mại cổ phần đối với các khoản vay mới và các khoản vay hiện hữu còn dư nợ dao động từ 7,8% - 10%/năm, tăng khoảng 1 điểm phần trăm so với cuối năm 2025. Riêng lãi suất cho vay mua nhà đã lên mức trung bình khoảng 14 - 15%/năm./.