Hội thảo “Cơ chế chính sách cung ứng dịch vụ công ích tại các đô thị ở Việt Nam”. Ảnh: H.C

Ngày 5/1 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) phối hợp với Công ty cổ phần đầu tư xây dựng và thương mại Phú Điền tổ chức Hội thảo “Cơ chế chính sách cung ứng dịch vụ công ích tại các đô thị ở Việt Nam”.

Phát biểu tại hội thảo, ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, chất lượng dịch vụ công ích quyết định nhiều đến hiệu quả, số lượng và tính bền vững của hoạt động đầu tư từ nước ngoài vào thị trường Việt Nam.

Dịch vụ công ích được quy định, bao gồm một số hoạt động phục vụ đời sống dân sinh, cộng đồng như: Thu gom, chế biến rác, nước thải, chiếu sáng công cộng, vườn hoa, công viên, cây xanh, bảo vệ môi trường, vận tải công cộng… Hiện các doanh nghiệp thuộc Nhà nước thực hiện vai trò quản lý, đảm nhận cung ứng các dịch vụ trên.

“Đã đến lúc cần quan tâm đến ý kiến phản hồi, nhất là sự hài lòng của người dân về các dịch vụ công ích. Hiện nhu cầu của cộng đồng đang gia tăng và đa dạng hơn, với yêu cầu cao hơn về chất lượng. Điều đó đồng nghĩa với nhận định, dư địa để cải thiện tình hình và phát triển dịch vụ công ích vẫn còn nhiều”, ông Tuấn chia sẻ.

Còn Viện trưởng CIEM Nguyễn Đình Cung thì cho biết, hiện gần 100% các dịch vụ công vẫn đang được đặt hàng theo kế hoạch cho các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) hoặc các DNNN đã cổ phần hóa chứ chưa “mở cửa” cho các DN ngoài nhà nước thông qua phương thức đấu thầu.

Mặc dù Nghị định 130/2013/NĐ-CP quy định việc sản xuất và cung ứng sản phẩm, dịch vụ công được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đặt hàng giao kế hoạch, đấu thầu theo giá hoặc phí do nhà nước quy định song đến nay, tỷ lệ đấu thầu không đáng kể, thậm chí ở nhiều địa phương không có đấu thầu mà vẫn duy trì nguyên tắc DNNN hoặc DNNN được cổ phần hóa thực hiện cung ứng dịch vụ công ích.

Theo thống kê, mỗi năm Hà Nội dành hơn 4.000 tỷ đồng ngân sách chi cho các dịch vụ công ích như: Thu gom vận chuyển rác thải, duy trì công viên, cây xanh, thoát nước và xử lý chất thải đô thị..., tuy nhiên việc sử dụng phần lớn kinh phí này chưa qua đấu thầu. Tại các địa phương khác cũng hầu hết không qua đấu thầu.

Theo đó, ông Nguyễn Đình Cung đề xuất cần thay đổi từ quản lý “đầu vào” theo cơ chế hành chính sang quản lý “đầu ra” theo cơ chế kinh tế thị trường để tạo dư địa cho các DN đổi mới, tăng lợi nhuận và nâng cao sức cạnh tranh trong cung ứng dịch vụ công.

Phát biểu tại hội thảo, các chuyên gia cũng cho rằng, để tư nhân có thể tham gia vào dịch vụ công ích thì quá trình lựa chọn nhà thầu phải công khai, minh bạch. Nếu đơn vị muốn mua dịch vụ mà không muốn minh bạch thì DN tư nhân rất khó được tham gia. Một số đô thị lớn như Hà Nội, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh… đều có nhu cầu lớn về số lượng, chủng loại dịch vụ công ích bên cạnh yêu cầu cao về chất lượng. Nếu hoạt động đấu thầu diễn ra sẽ tiết kiệm được ngân sách..., từ đó thu về những lợi ích toàn diện cho xã hội, doanh nghiệp và các đối tượng thụ hưởng một cách hài hòa.

Từ thực tiễn tham gia cung ứng dịch vụ công với chuyên môn là vận hành hệ thống xử lý nước thải ở Hà Nội, Bắc Ninh..., Giám đốc Công ty Cổ phần đầu tư xây dựng và thương mại Phú Điền, ông Lê Thanh khẳng định, việc giao cho khu vực ngoài nhà nước cung cấp dịch vụ công sẽ đảm bảo chất lượng và tiết kiệm chi phí từ ngân sách.

“Phú Điền đã xóa bỏ được “định kiến” trong lĩnh vực xử lý nước thải đó là chỉ dành cho DNNN hoặc DN được hình thành từ cổ phần hóa DNNN trong lĩnh vực cấp thoát nước”, ông Lê Thanh chia sẻ thêm./.

H.C