CNHT luôn được xác định là ngành công nghiệp quan trọng, là điều kiện cần thiết để đảm bảo cho quá trình công nghiệp hóa của Việt Nam.

Mới đây, Hội nghị chuyên đề về các giải pháp phát triển CNHT đã diễn ra dưới sự chủ trì của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc. Bên lề hội nghị, Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh đã có cuộc trao đổi với báo chí về chủ đề này.

* PV: Xin Bộ trưởng cho biết, tại sao chúng ta lại lựa chọn ngành CNHT để tập trung phát triển trong giai đoạn này?

- Bộ trưởng Trần Tuấn Anh: CNHT là ngành nền tảng để tạo ra giá trị gia tăng, năng lực cạnh tranh có hiệu quả cho các ngành công nghiệp cũng như sản phẩm công nghiệp của nền kinh tế, nhất là trong bối cảnh chúng ta hội nhập sâu rộng, đối mặt với cạnh tranh, cơ hội trong chuỗi giá trị toàn cầu. CNHT luôn được xác định là ngành công nghiệp quan trọng, nền tảng, là điều kiện cần thiết để đảm bảo cho quá trình công nghiệp hóa của Việt Nam. Trước đây cũng như hiện nay, Chính phủ đã có hàng loạt các chính sách, chỉ đạo và các bộ, ngành đã và đang triển khai. Tuy nhiên, thực tiễn tổng kết cho thấy sự phát triển của ngành CNHT dù đã có nền tảng ban đầu, nhưng còn khoảng cách xa so với yêu cầu đặt ra. Vì vậy, để có quan điểm chỉ đạo nhất quán, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Công thương tổ chức hội nghị toàn quốc về phát triển CNHT, với mong muốn có sự chia sẻ, thảo luận giữa cơ quan điều hành, bộ, ngành, địa phương cũng như cộng đồng DN, từ đó có giải pháp, mục tiêu cụ thể để đảm bảo sự thành công của quá trình công nghiệp hóa.

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh

* PV: Có phải việc tham gia CPTPP là động lực đòi hỏi chúng ta phải phát triển CNHT để thích ứng với tình hình mới hay không, thưa Bộ trưởng?

- Bộ trưởng Trần Tuấn Anh: Điều này đúng nhưng cũng chưa đúng. Chưa đúng ở chỗ câu chuyện phát triển CNHT với mong muốn mang lại GTGT cao hơn, bền vững cho công nghiệp Việt Nam và cho nền kinh tế luôn là chủ trương, quan điểm nhất quán, xuyên suốt của Đảng, Chính phủ. Trong các giai đoạn trước, như tôi đã nói, chúng ta đã có các chính sách rất cụ thể, tuy nhiên chưa đạt được yêu cầu đặt ra cho quá trình công nghiệp hóa cũng như cho CNHT.

Tuy nhiên, điều này cũng đúng vì hiện nay chúng ta đang hội nhập rất sâu và rộng, độ mở của nền kinh tế rất lớn. Có nghĩa là các sản phẩm của chúng ta tham gia vào các chuỗi giá trị sẽ phải đối mặt với những áp lực cạnh tranh của các nền kinh tế khác. Đặc biệt, xu hướng toàn cầu hóa, công nghệ 4.0 không cho phép chúng ta chờ đợi lâu hơn nữa để nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm công nghiệp, mà trong đó vai trò của CNHT là nền tảng thiết yếu. Chính vì vậy, không chỉ CPTPP mà cả 16 FTAs thế hệ mới khác mà chúng ta ký kết đang đặt ra những yêu cầu rất bức thiết, đòi hỏi chúng ta đẩy nhanh hơn nữa tốc độ và chất lượng phát triển CNHT. Chính vì vậy, đây là biện pháp rất cụ thể và thiết thực mà Chính phủ đặt ra trong tổng thể chương trình hành động hội nhập quốc tế của Việt Nam.

* PV: Một trong những khó khăn với phát triển CNHT được Bộ Công thương nêu ra là ở chính sách hỗ trợ chưa đạt kỳ vọng. Vậy theo Bộ trưởng, làm thế nào để các chính sách hỗ trợ đến được với các DN trong nước, đặc biệt là DN vừa và nhỏ (DNVVN)?

- Bộ trưởng Trần Tuấn Anh: Đây là vấn đề rất lớn, nằm trong hàng loạt các chính sách của nhà nước trong nhiều lĩnh vực, nhiều ngành kinh tế khác nhau… Tại hội nghị, Bộ Công thương đã nêu ra nhiều nguyên nhân, cả khách quan, chủ quan và Thủ tướng Chính phủ đã có những chỉ đạo quan trọng.

Theo tôi, để tạo ra điều kiện thuận lợi hỗ trợ cho cộng đồng DN, nhất là những DN Việt Nam vốn chủ yếu là DNNVV, có nhiều hạn chế thì rất cần các khung khổ chính sách và cơ chế cụ thể của Chính phủ để hỗ trợ DN có thể tiếp cận thị trường, phát triển CNHT.

Bên cạnh đó, một điều kiện vô cùng quan trọng là sự phối hợp tổ chức thực hiện các chính sách pháp luật. Bởi chúng ta có rất nhiều chính sách nhưng khi tổ chức thực hiện thì lại vướng mắc rất nhiều khâu, nhiều bộ, ngành. Đồng thời, cần sự chỉ đạo xuyên suốt từ trung ương đến địa phương trong quan điểm phát triển để đảm bảo CNHT phát triển bền vững trên cơ sở chấp hành đúng pháp luật, nhưng phải tạo ra bước đột biến, với vai trò của chính quyền địa phương trong thu hút, tạo điều kiện cho DN CNHT phát triển. Nếu chúng ta mở cửa, hội nhập sâu rộng với nhiều FTA mà không phát triển được CNHT thì các giá trị gia tăng, các cơ hội trong các FTA sẽ bị hạn chế, nhường trận địa, lợi ích cho các sản phẩm nước ngoài.

Cuối cùng, tôi nhấn mạnh rằng chúng ta rất cần quan điểm tổng thể, toàn diện, vì đây không đơn thuần là CNHT, mà CNHT phải được nhìn trong tổng thể của tái cơ cấu nền kinh tế, tái cơ cấu các ngành công nghiệp thương mại. Nếu chúng ta không có những chủ trương lớn trong tái cơ cấu thì CNHT cũng không thể đơn lẻ phát triển bằng một số chính sách đặc thù, nhất là trong bối cảnh chúng ta đang hội nhập sâu rộng, đối mặt với cách mạng 4.0, kinh tế số và cục diện mới của thế giới trong tất cả các khía cạnh và lĩnh vực.

* PV: Xin cảm ơn Bộ trưởng!

Hoàng Yến (thực hiện)