Đại biểu Bùi Văn Phương (Ninh Bình) góp ý cho dự thảo Luật Đầu tư (sửa đổi). Ảnh: PV

Cho vay tài chính, đòi nợ thuê biến tướng gây nhiều hệ luỵ

Theo đại biểu Bùi Văn Phương (Ninh Bình), các ngành nghề kinh doanh có điều kiện dù đã có quy định quản lý chặt chẽ, song đã bị biến tướng nhiều, như là ngành nghề kinh doanh cầm đồ, cho vay tài chính… Mặc dù nhiều tên gọi khác nhau song về bản chất đại biểu cho rằng đây là kinh doanh cho vay nặng lãi, mà đằng sau đó là hoạt động của xã hội đen, là mầm mống của nhiều tội phạm. Khi cho vay, trên giấy tờ có thể ghi cho vay 10 triệu nhưng thực chất người vay chỉ được cầm 7 triệu đồng, không nói gì đến lãi. Do đó, cơ quan chức năng cho rằng khó xử lý được nếu căn cứ vào hợp đồng, giấy tờ.

Đằng sau những dịch vụ này cũng chính là dịch vụ kinh doanh đòi nợ, mà về bản chất làm hoạt động theo kiểu xã hội đen, gây nhiều hệ luỵ cho xã hội. Theo đại biểu Bùi Văn Phương, hai lĩnh vực nói trên liên quan rất chặt chẽ. Do đó, cần phải có đánh giá kỹ về hiệu quả kinh tế - xã hội, về trật tự an ninh đối với hai loại hình kinh doanh đòi nợ và dịch vụ cho vay tài chính, để từ đó có chính sách quản lý phù hợp.

"Nên so sánh cái được (chẳng hạn về việc làm, thu nhập, ngân sách) với những hậu quả để lại về xã hội, an ninh trật tự… Nếu các loại hình kinh doanh này đem lại hậu quả nhiều hơn hiệu quả thì nên cấm" - đại biểu đề nghị. Ủng hộ việc cấm kinh doanh đòi nợ, đại biểu cũng đề nghị đánh giá kỹ loại hình cho vay tài chính, cầm đồ trong những ngành nghề kinh doanh có điều kiện để nếu cần phải siết chặt quản lý hơn nữa.

Cùng quan điểm này, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Long An) cho rằng, trên thực tế nhu cầu về dịch vụ đòi nợ thuê là có, đã được thể chế hóa thành Nghị định 104 của Chính phủ từ năm 2007. Tuy nhiên, hoạt động của các doanh nghiệp (DN) kinh doanh dịch vụ đòi nợ thuê đã biến tướng, gây nhiều hệ lụy. "Qua đánh giá gần đây của các địa bàn nở rộ loại dịch vụ này như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương thì diễn biến rất phức tạp" - đại biểu cho hay.

Theo phân tích của đại biểu, đối với những khoản nợ không tuân thủ quy định pháp luật giữa người dân với nhau, giữa DN với nhau… chủ nợ thường không tìm đến cơ quan pháp lý để được hỗ trợ, giải quyết, không đi theo con đường tố tụng vì không đủ cơ sở, thậm chí lo ngại chậm giải quyết. Bởi vậy, chủ nợ thường tìm đến các dịch vụ đòi nợ thuê, thậm chí bán nợ cho các công ty này với tỉ lệ rất cao, trên 50%, nhưng đổi lại họ sẽ đòi được nợ.

Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung cho rằng, khi hiện nay cơ quan nhà nước có nhiều công cụ, cơ chế như thi hành án nhưng làm việc không hiệu quả, việc giải quyết các khoản nợ tranh chấp không đạt kết quả, trong khi dịch vụ đòi nợ làm lại tốt hơn. Theo đại biểu, nguyên nhân đến từ việc việc dịch vụ này có tính chất xã hội đen.

Ủng hộ việc cấm dịch vụ kinh doanh đòi nợ thuê, đại biểu cho biết nhiều vụ việc liên quan đến đòi nợ xảy ra thời gian qua ở TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương, Gia Lai... gây mất an ninh trật tự. "Chiêu trò của các nhóm đòi nợ này là sử dụng xã hội đen, xăm trổ, lực lưỡng, rần rần đến nhà con nợ. Con nợ chỉ nhìn thấy thôi đã sợ chứ chưa cần thiết phải đe dọa hay hành hung. Thậm chí họ còn sử dụng các chiêu khác như đe dọa người thân hay nắm bắt các bí mật rồi đe dọa công khai nêu không trả nợ" - đại biểu Phan Thị Mỹ Dung nói.

Trong khi đó, vai trò quản lý, giám sát của cơ quan nhà nước chưa sát, chỉ khi nào xảy ra vụ việc thì mới can thiệp. "Nhiều địa phương rất đồng lòng cấm dịch vụ kinh doanh đòi nợ, bản thân tôi cũng thống nhất với đề xuất của Chính phủ về việc cấm loại dịch vụ này", đại biểu cho biết.

E ngại cấm sẽ ảnh hưởng đến quyền kinh doanh

Tuy nhiên, đại biểu Lê Công Nhường (Bình Định) cho rằng, không nên cấm ngành kinh doanh đòi nợ, vì đây là nhu cầu của xã hội, cấm thì sẽ biến tướng. Tín dụng đen bị cấm thì chuyển sang hoạt động trên mạng, việc đòi nợ thuê cũng tương tự. Do đó, nên quan tâm xây dựng pháp luật đủ để quản lý chứ không nên cấm, đại biểu đề nghị.

Còn đại biểu Nguyễn Phi Long (Bình Định) đề nghị nên đánh giá tác động nhiều chiều, nếu do quản lý nhà nước chưa tốt thì phải bổ sung quy định để đảm bảo tổ chức kinh doanh dịch vụ đòi nợ thuê hoạt động đúng quy định của pháp luật. Dân gian có câu không quản được thì cấm, như thế ảnh hưởng đến quyền kinh doanh của tổ chức, cá nhân, đại biểu nêu quan điểm.

Phát biểu tại phiên họp tổ về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho biết, đề xuất cấm kinh doanh dịch vụ đòi nợ thuê đang nhận được nhiều ý kiến khác nhau. Bộ trưởng cũng thừa nhận trên thực tế, nhu cầu đòi nợ thuê là có và thực tế cũng phân chia ra 2 loại tác động, tích cực và tiêu cực. Mặt tích cực của dịch vụ này là bảo vệ được quyền lợi của bên cho vay, giúp thu hồi được các khoản nợ.

Về mặt tiêu cực, theo Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng, là cũng rất phức tạp, nhiều biến tướng khi tín dụng đen nở rộ, sử dụng xã hội đen để đòi nợ. Từ thực tế này, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết Bộ Công an đã đề nghị cấm dịch vụ này nếu không sẽ gây hậu quả rất phức tạp cho xã hội./.

H.Y