Cần đổi mới phương pháp giảng dạy tại các trường và doanh nghiệp nhằm phát huy tính tích cực của người học. Ảnh: TL

Mô hình đào tạo kép với sự phối hợp chặt chẽ giữa trường nghề và DN đã triển khai thành công tại CHLB Đức và đang được thí điểm tại 3 trường nghề của Việt Nam, được kỳ vọng sẽ là mô hình hiệu quả để áp dụng cho các trường nghề trong thời gian tới.

46,2% DN không có hoạt động hợp tác với trường nghề

Theo số liệu của Tổng cục GDNN, tỷ lệ DN có hoặc đôi khi hợp tác với trường nghề mới chỉ chiếm 41,5%; DN có hợp tác thường xuyên với trường nghề chiếm tỷ lệ khiêm tốn với 12,3%, trong khi có đến 46,2% số DN không có bất kỳ hoạt động hợp tác nào với cơ sở GDNN. Vậy, vì đâu mà các DN chưa “mặn mà” hợp tác với trường nghề.

Bà Vi Thị Hồng Minh- Phó Giám đốc Văn phòng giới sử dụng lao động, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, các quy định về chính sách pháp luật đối với DN liên quan đến GDNN chưa thực sự rõ ràng. Cụ thể, hiện nay chưa có quy định về hình thức đào tạo tại chỗ của DN. Đồng thời, chưa có quy định về tiêu chuẩn, quan hệ lao động, hợp đồng lao động đối với đội ngũ giảng viên tại DN; chưa có quy định về hợp đồng đào tạo và nghĩa vụ cụ thể của các bên khi DN đặt hàng với cơ sở GDNN.

Theo bà Minh, một số quy định có thể sẽ hạn chế sự tham gia của DN vào hoạt động GDNN như quy định người hướng dẫn tại DN phải có chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm; quy định về chế độ đóng bảo hiểm xã hội, ký hợp đồng lao động cho lao động từ 1 tháng trở lên. Mặt khác, hiện nay cũng chưa có quy định về trách nhiệm của người lao động khi được đào tạo; đào tạo lại hoặc được cử đi đào tạo ở nước ngoài.

Theo ông Lê Anh Đức- Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề công nghệ cao Đồng Nai, hiện nay chưa có cơ chế phối hợp giữa nhà trường và DN trong quản lý phát triển chương trình đào tạo, do đó nhiều trường áp dụng một cơ chế rập khuôn cho tất cả các DN. Điều này làm giảm hiệu lực, hiệu quả của quản lý giữa hai bên.

Cùng với đó, nhiều trường chưa tạo điều kiện để DN phát huy đầy đủ vai trò của mình khi tham gia vào các nội dung quản lý phát triển chương trình đào tạo như phối hợp hướng nghiệp, tuyển sinh, tham gia lập kế hoạch đào tạo, thiết kế chương trình đào tạo, tham gia giảng dạy, phối hợp đánh giá kết quả đào tạo.

Quy định rõ vai trò, trách nhiệm của các bên

Theo bà Minh, để gắn kết được sự tham gia hiệu quả của DN vào GDNN, cần quy định rõ vai trò và trách nhiệm của các bên là DN, nhà trường, người học và người lao động. Đặc biệt, cần thống nhất giữa các bộ luật, điều luật và các văn bản hướng dẫn, mỗi hoạt động mà DN có thể tham gia trong công tác đào tạo nghề phải kèm quy định về cơ chế đảm bảo cho việc thực hiện.

Cùng với đó, cần đổi mới phương pháp giảng dạy tại các trường và DN nhằm phát huy tính tích cực của người học. Đơn cử như áp dụng phương pháp kết hợp giảng dạy lý thuyết, thực hành cơ bản ở trường với thực hành, thực tập tại các doanh nghiệp. Đồng thời, nghiên cứu và áp dụng mô hình đào tạo kép, phối hợp chặt chẽ giữa đào tạo tại trường và đào tạo tại DN.

Chia sẻ về mô hình đào tạo kép đã triển khai thành công tại CHLB Đức, ông Jurgen Hartwig- Giám đốc Chương trình đổi mới đào tạo nghề Việt Nam-GIZ cho biết, việc đào tạo kép được tiến hành tại cơ sở GDNN và DN trên cơ sở cùng chia sẻ trách nhiệm. Theo đó, người học sẽ học 30% chương trình (chủ yếu là lý thuyết) tại cơ sở GDNN công lập; 20% chương trình (học cả lý thuyết và thực hành) tại trung tâm đào tạo liên doanh nghiệp; 50% tại DN (chủ yếu học thực hành).

Trong chương trình đào tạo kép, DN được tham gia xây dựng danh mục ngành nghề, tiêu chuẩn và chương trình đào tạo; được tham gia trong các kỳ thi sát hạch và chịu trách nhiệm đảm bảo chất lượng GDNN.

Theo ông Jurgen Hartwig, tuy những năm đầu DN phải bỏ ra chi phí lớn để đào tạo học viên, nhưng những năm sau đó, giá trị họ nhận được từ học viên sẽ cao hơn chi phí phải bỏ ra. Trong chương trình đào tạo kép, Chính phủ, cộng đồng DN và đối tác xã hội cùng đóng góp kinh phí, cập nhật và triển khai chương trình, đánh giá và công nhận năng lực. Tiêu chuẩn đào tạo nghề và tiêu chuẩn đánh giá, kiểm tra, bằng cấp được công nhận trên toàn quốc.

Hiện nay, cùng sự hỗ trợ của Chính phủ CHLB Đức, mô hình đào tạo kép đã được đưa vào thí điểm tại 3 trường nghề tại Việt Nam là trường Cao đẳng Công nghệ Quốc tế LILAMA2, trường Cao đẳng Cơ giới Thủy lợi, trường Cao đẳng Kỹ nghệ II và thu được kết quả tốt./.

Bùi Tư