Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp Lê Thị Nga trình bày báo cáo giải trình tại Quốc hội.

Bổ sung tội danh về kinh doanh đa cấp

Ngày 24/5, Quốc hội dành một ngày để thảo luận tại Hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13. Bên cạnh thảo luận sôi nổi về các vấn đề luật sư tố giác tội phạm, độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự của người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi, nhiều ĐB cũng tập trung nêu ý kiến về việc bổ sung quy định về kinh doanh đa cấp vào dự thảo Luật.

Trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga cho biết đa số ý kiến ĐB đề nghị bổ sung một điều luật mới về tội vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp, để xử lý hình sự hành vi kinh doanh đa cấp trái phép, tránh xảy ra hậu quả rồi mới xử lý về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản như một số vụ án liên quan đến kinh doanh đa cấp vừa qua. Một số ý kiến đề nghị không bổ sung tội này vào Bộ Luật hình sự.

Theo báo cáo, kinh doanh đa cấp là phương thức kinh doanh hiện đại, nếu tuân thủ đúng pháp luật thì sẽ phát huy hiệu quả. Tuy nhiên, nếu kinh doanh theo phương thức đa cấp mà vi phạm quy định của pháp luật thì sẽ tiềm ẩn nguy cơ gây ra hậu quả rất lớn. Thực tế vừa qua, nhiều vụ kinh doanh đa cấp vi phạm quy định của pháp luật đã gây thiệt hại cho hàng chục nghìn người, chủ yếu là người dân nghèo ở các vùng nông thôn. Vì vậy, tiếp thu ý kiến của đa số ĐB và theo đề nghị của Chính phủ, dự thảo Luật đã bổ sung Điều 217a - Tội vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp.

Đồng tình với quy định này, ĐB Bạch Thị Hương Thủy (Hòa Bình) nhận xét tình hình hoạt động kinh doanh đa cấp ngày càng phức tạp, khó lường, diễn ra ở hầu khắp các tỉnh, thành với những thủ đoạn tinh vi gây hậu quả nghiêm rất nghiêm trọng. Do đó, để phòng ngừa, ngăn chặn hậu quả như xảy ra trong thời gian qua, việc bổ sung Tội vi phạm quy định kinh doanh theo phương thức đa cấp là cần thiết, phù hợp với thực tiễn hiện nay. Đồng thời, cần xử nghiêm người cầm đầu tổ chức kinh doanh đa cấp và chỉ xử lý hình sự người tham gia nếu đủ yếu tố cấu thành đồng phạm với người cầm đầu tổ chức, còn những người tham gia mạng lưới kinh doanh đa cấp khác thì xem xét để có hướng xử lý khác cho phù hợp.

Mức hình phạt 5 năm tù là quá nhẹ

Cùng quan điểm song ĐB Nguyễn Bá Sơn (Đà Nẵng) cho rằng, quy định về tội danh bán hàng đa cấp chưa rõ nét về cấu thành cơ bản để phân biệt giữa tội này với tội lừa đảo. Do đó, cần nghiên cứu làm rõ hơn dấu hiệu đặc trưng cơ bản của tội này để xác định tội danh và xử lý thuận lợi. Bên cạnh đó, khung hình phạt của tội danh này còn quá nhẹ, chưa đáp ứng được yêu cầu phòng chống tội phạm, vì tính chất, mức độ của hành vi lừa đảo thông qua bán hàng đa cấp nghiêm trọng hơn rất nhiều so với hành vi lừa đảo thông thường, liên quan đến nhiều người, mức độ tác động của thiệt hại lớn hơn, phạm vi ảnh hưởng ở nhiều tỉnh thành khác nhau, ĐB Nguyễn Bá Sơn lưu ý.

Đây cũng là quan điểm của ĐB Phạm Đình Cúc (Bà Rịa - Vũng Tàu) khi đề nghị nâng mức khung hình phạt ở tội danh này bởi ĐB cho rằng quy định 5 năm tù đối với người phạm tội là quá nhẹ so với mức độ nghiêm trọng của loại tội phạm này.

Trong khi đó, ĐB Bùi Văn Xuyền (Thái Bình) đề nghị cân nhắc chưa nên bổ sung tội danh mới này vào dự thảo Luật, vì chưa có báo cáo, đánh giá đầy đủ về lý do, sự cần thiết của việc bổ sung quy định này. Thực tế, báo cáo giải trình mới chỉ nêu một số vụ việc xảy ra vừa qua gây thiệt hại lớn, bức xúc trong nhân dân, còn nguyên nhân do đâu và xử lý như thế nào thì chưa được giải trình rõ ràng. Trong khi đó, Bộ luật Hình sự đã bỏ tội kinh doanh trái phép, nay lại có thêm tội về kinh doanh đa cấp trái phép là không phù hợp.

Ngoài ra, ĐB Bùi Văn Xuyền cũng cho rằng dự thảo Luật quy định, người phạm tội quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp mức khung hình phạt cao nhất là 5 năm tù là nhẹ hơn rất nhiều so với tội lừa đảo để chiếm đoạt tài sản. “Nếu không cẩn thận, việc bổ sung tội mới này sẽ là nơi “trốn” để không phải xử lý về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, ĐB nói.

H.Y