Tiếp tục Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV, sáng ngày 19/6, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn điều hành chất vấn nhóm vấn đề thứ nhất thuộc lĩnh vực tài chính.
Chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính về vai trò của doanh nghiệp nhà nước, Đại biểu Quốc hội Khang Thị Mào (tỉnh Yên Bái) đề nghị Bộ trưởng cho biết các giải pháp với doanh nghiệp nhà nước để đạt mục tiêu tăng trưởng 8% năm nay, tạo đà tăng trưởng hai chữ số những năm tới.
Cùng chung mối quan tâm, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Hữu Thông (tỉnh Bình Thuận) cho biết, doanh nghiệp nhà nước với vai trò là lực lượng nòng cốt của nền kinh tế, tạo động lực phát triển đối với nền kinh tế. Tuy nhiên, cơ chế quản trị doanh nghiệp nhà nước chậm được đổi mới, kém hiệu quả, chưa phù hợp với các thông lệ, chuẩn mực quốc tế, tính công khai, minh bạch còn hạn chế. Đại biểu chất vấn Bộ Tài chính đưa ra những giải pháp gì về việc đổi mới công tác quản trị doanh nghiệp nhà nước phù hợp với thông lệ và chuẩn mực quốc tế.
Liên quan đến khó khăn cơ cấu lại doanh nghiệp Nhà nước, ông Trần Văn Tiến - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Phúc cũng cho rằng, quy trình xin ý kiến các bộ ngành liên quan mất nhiều thời gian, khiến nguồn lực lớn chưa được phát huy hiệu quả, đưa vào nền kinh tế. Vì vậy, đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết giải pháp khắc phục căn cơ.
 |
| Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng trả lời chất vấn phiên sáng ngày 19/6. |
| Bộ trưởng khẳng định, Nhà nước đã mở hết cỡ về chính sách, chỉ quản lý phần vốn góp tại doanh nghiệp. Thay vào đó, doanh nghiệp được quyền chủ động như tự quyết cơ chế tiền lương, thưởng, tăng vốn... nên họ cần đổi mới tư duy, quản trị để tận dụng tối đa nguồn lực, đạt kết quả kinh doanh tốt nhất và đầu tư vào lĩnh vực cốt lõi, tránh dàn trải. |
Về vấn đề này, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết, Bộ Tài chính mới được giao quản lý 18 tập đoàn, tổng công ty nhà nước. Còn lại nhiều công ty khác có vốn nhà nước do các địa phương, cơ quan khác quản lý.
Bộ trưởng cho biết đã yêu cầu các doanh nghiệp này xây dựng lại kế hoạch kinh doanh, bổ sung mục tiêu tăng trưởng ít nhất 8% trở lên, để góp phần vào mục tiêu tăng trưởng chung của nền kinh tế.
Cùng với đó, các luật liên quan hoạt động của doanh nghiệp cũng được sửa đổi như các Luật: Quản lý và Đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, Đầu tư, Đấu thầu và các luật về thuế... Việc này để khơi thông nguồn lực và tăng hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, bản thân doanh nghiệp nhà nước cũng phải chủ động đổi mới tư duy, quản trị điều hành.
Với những tập đoàn, tổng công ty đang phải đồng thời thực hiện nhiệm vụ chính trị như điện, dầu khí..., thông qua người đại diện vốn tại doanh nghiệp, Nhà nước sẽ theo dõi cho hoạt động và hỗ trợ kịp thời cho các doanh nghiệp này, giúp họ vượt qua khó khăn trong triển khai mục tiêu, kế hoạch.
Tranh luận sau đó, ông Tạ Văn Hạ (đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Nam) đề nghị Bộ trưởng làm rõ tính khả thi khi giao chỉ tiêu tăng trưởng trên 8% của doanh nghiệp nhà nước. Ông dẫn báo cáo của Chính phủ cho biết năm 2023, có 134 doanh nghiệp nhà nước lỗ khoảng 115.270 tỷ đồng, tương đương gần 5 tỷ USD. "Trong bối cảnh doanh nghiệp bị lỗ, yêu cầu họ phải kinh doanh có lãi và tăng trưởng trên 8% thì có khả thi?" - đại biểu đặt vấn đề.
 |
| Đại biểu Quốc hội Tạ Văn Hạ tranh luận về mục tiêu tăng trưởng kinh doanh 8% của các tập đoàn, tổng công ty. |
Khẳng định lại quan điểm của Nhà nước, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết đã mở cơ chế, doanh nghiệp nhà nước được chủ động gần như doanh nghiệp tư nhân. Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế cả nước năm nay ở mức cao, trên 8% thì doanh nghiệp nhà nước, đây là lực lượng nòng cốt cũng phải tham gia. Ngoài chức năng Nhà nước giao, về vấn đề kinh doanh cũng không thể đặt mục tiêu dưới 8%, để cùng đồng hành, cố gắng cùng Nhà nước.
| Tăng trưởng bình quân phải vượt ngưỡng 8% Theo Bộ trưởng đánh giá, 18 tập đoàn, tổng công ty do Bộ Tài chính quản lý đều là những doanh nghiệp tương đối tốt, hoàn toàn có khả năng triển khai thành công kế hoạch kinh doanh tăng trưởng 8%. Về phía doanh nghiệp, cần cắt giảm chi phí, quan tâm đến hoạt động kinh doanh. Hơn nữa, cần xác định đóng góp tổng thể của các tập đoàn, tổng công ty, có thể có nơi không đạt, nhưng tổng thể bình quân phải tăng trên 8%. |
Bộ Tài chính với trách nhiệm cơ quan đại diện vốn chủ sở hữu tại các đơn vị này sẽ giám sát, kịp thời tháo gỡ khó khăn, tạo động lực cho doanh nghiệp cống hiến và có cơ chế đánh giá khách quan.
Theo đó, nếu doanh nghiệp không đạt kết quả ở mức độ nào thì nhắc nhở, mức độ nào thì trừ lương hoặc xem xét trách nhiệm. Doanh nghiệp phải công khai minh bạch.
Bộ trưởng bày tỏ sự tin tưởng các doanh nghiệp nhà nước đạt mục tiêu kinh doanh trên 8% và góp phần vào mục tiêu phát triển kinh tế cả nước năm nay.
Làm rõ thêm những điểm nổi bật tại Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, theo Bộ trưởng, trước đây không rõ cơ sở pháp lý trong việc giải quyết vướng mắc trong sáp nhập, chuyển giao vốn, tài sản giữa các doanh nghiệp để cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước.
Cụ thể, Luật 69/2014/QH13 ngày 26/11/2014 quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp (Luật số 69) trước đây không quy định rõ các trường hợp cơ cấu lại phát sinh thời gian qua, khiến cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước bị chậm, vướng mắc.
Để tháo gỡ khó khăn, Bộ trưởng cho biết, Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp được sửa đổi, theo hướng hợp nhất, sáp nhập doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, công ty trách nhiệm hữu hạn do Nhà nước giữ 100% vốn và các trường hợp khác sẽ theo quy định của Chính phủ.
Luật sửa đổi cũng bổ sung quy định về chuyển giao tài sản giữa các doanh nghiệp do Nhà nước nắm 100% vốn tại các công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn sang cơ quan đại diện vốn chủ sở hữu; hay việc chuyển giao quyền mua cổ phần, cổ phần góp vốn giữa cơ quan đại diện chủ sở hữu và doanh nghiệp do Nhà nước giữ 100% vốn...
"Các quy định này được bổ sung sẽ xử lý được các vướng mắc trong cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước. Đặc biệt, khi quy định rõ ràng, thành viên Chính phủ có đủ căn cứ đưa ra ý kiến, đảm bảo tiến độ trong giải quyết chuyển giao, sáp nhập doanh nghiệp" - Bộ trưởng nêu rõ../.
