Việc điều chỉnh dự án đầu tư khai thác và tuyển quặng sắt mỏ Thạch Khê (Thạch Hà) đã được thẩm định và Chính phủ thông qua là bước khởi đầu quan trọng cho việc tiếp tục triển khai dự án. Ảnh: Baohatinh.vn

Có hay không việc thẩm định chưa kỹ?

Theo thông tin từ TIC, Mỏ sắt Thạch Khê được phát hiện năm 1960. Quá trình thăm dò, khảo sát đã được Liên Xô (trước đây) và Việt Nam phối hợp thực hiện từ năm 1965 - 1985; sau đó, từ 2009 - 2011, TIC đã thuê các tổ chức tư vấn khảo sát bổ sung, chuẩn hóa tài liệu. Qua rất nhiều lần thăm dò, báo cáo tỷ mỉ, Mỏ sắt Thạch Khê có trữ lượng quảng là 544 triệu tấn.

Dự án này đã có báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Viện các vấn đề quản lý (IPU) thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Liên bang Nga lập và được Bộ Công nghiệp phê duyệt vào tháng /8/2002 và Chính phủ thông qua vào tháng 11/2005. Tiếp đó, Báo cáo nghiên cứu khả thi của Dự án do Viện Ghiprodura (CHLB Nga) phối hợp với các tổ chức tư vấn Việt Nam lập, được Bộ Công thương thẩm định thiết kế cơ sở kết quả vào tháng 3/2008. Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) của Dự án cũng đã được Bộ TN&MT phê duyệt vào tháng 11/2008. Sau đó, Hội đồng quản trị TIC phê duyệt dự án vào tháng 11/2008.

Tuy nhiên, quá trình triển khai dự án phê duyệt năm 2008 cho thấy một số vấn đề không còn phù hợp cần xem xét điều chỉnh lại Dự án nhằm đảm bảo tính khả thi theo chỉ đạo của Chính phủ. Sau đó, Dự án điều chỉnh lại đã được Bộ Công thương chủ trì thẩm định, kết quả thẩm định được Chính phủ thông qua vào tháng 10/2013.

Ngoài ra, Dự án điều chỉnh đã được các đơn vị, tổ chức góp ý, thẩm tra, thẩm định gồm: Góp ý của UBND tỉnh Hà Tĩnh tại văn bản số 283/UBND-CN1 ngày 20/01/2014; Hội Khoa học và Công nghệ mỏ Việt Nam, thẩm tra tính hiệu quả và khả thi của Dự án và Tổ công tác thẩm định do Tập đoàn CN Than – Khoáng sản Việt Nam thành lập thực hiện thẩm định Dự án. Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và Đề án cải tạo phục hồi môi trường của Dự án điều chỉnh đã được Bộ TN&MT phê duyệt vào tháng 9/2013. Dự án điều chỉnh đã được Hội đồng quản trị TIC đã phê duyệt vào tháng 12/2014.

Trả lời báo chí mới đây, Lãnh đạo Vụ Công nghiệp nặng, Bộ Công thương cũng cho rằng, việc chỉ đạo tạm dừng triển khai dự án khai thác và chế biến quặng mỏ sắt Thạch Khê năm 2011 do 2 vấn đề, bao gồm việc thẩm định lại thiết kế kỹ thuật và tái cơ cấu cổ đông để huy động các cổ đông có năng lực, thẩm định lại thiết kế kỹ thuật. Hội đồng thẩm định Bộ Công thương đã thành lập bên cạnh đó, thuê tư vấn Đức thẩm tra lại dự án.

"Cũng tiếc rằng trong thời gian vừa qua, một số luồng ý kiến cho rằng làm chưa kỹ khâu thẩm định nhưng thực ra là làm rất kỹ rồi, có tư vấn nước ngoài thẩm tra và Hội đồng thẩm định của Bộ Công thương, gồm hầu hết các chuyên gia đầu ngành về môi trường biển, môi trường, chuyên gia mỏ đầu ngành, địa phương, Ủy ban môi trường Quốc hội đều tham gia hội đồng đã thông qua rồi, kết quả thẩm định rồi", lãnh đạo Vụ này nói.

Theo thông tin từ TIC, ngày 2/12/2016, Bộ Công thương có văn bản số 11589/BCT-CNNg gửi Công ty cổ phần Sắt Thạch Khê nêu rõ: “Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc khởi công Dự án mỏ sắt Thạch Khê, Hà Tĩnh trong quý I/2017 tại Văn bản số 9792/VPCP-TH ngày 14-11-2016, Bộ Công thương tổ chức cuộc họp với các Bộ và UBND tỉnh Hà Tĩnh và Chủ đầu tư thống nhất một số nhiệm vụ triển khai dự án…”

“Dự án đã đủ điều kiện về pháp lý, khoa học, thực tiễn và tính hiệu quả để triển khai vì đã được điều tra, khảo sát, nghiên cứu rất tỷ mỷ trong cả quá trình dài và đã được thẩm định bởi rất nhiều chuyên gia đầu ngành về địa chất, khai thác mỏ, tuyển khoáng, môi trường, ... thuộc các Hội đồng thẩm định khác nhau”, TIC khẳng định.

Ngoài ra, các nội dung băn khoăn, lo ngại mới đây của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hà Tĩnh về dự án này cũng đã được giải quyết tương đối đầy đủ. Một số kiến nghị của các chuyên gia đề nghị thực hiện, bổ sung trong quá trình khai thác cũng được TIC ghi nhận để tiếp tục theo dõi, xử lý kịp thời trong quá trình xây dựng và khai thác mỏ.

Kỳ vọng đem lại hiệu quả tốt cho kinh tế - xã hội

TIC cho biết, Mỏ sắt Thạch Khê có trữ lượng lớn, quặng có hàm lượng sắt cao, hệ số bóc đất đá nhỏ (1,76 m3/tấn) dẫn đến giá thành sản xuất thấp. Theo Dự án điều chỉnh được duyệt, tổng mức đầu tư của Dự án là 14.517 tỷ đồng; hiệu quả kinh tế của dự án được phản ánh qua các chỉ số như sau: NPV: 2.865 tỷ đồng; IRR: 15,4%; Thời gian hoàn vốn: 9,5 năm; tỷ số lợi ích: 1,06. Do vậy, kỳ vọng khi dự án này đi vào hoạt động sẽ đem lại nhiều hiệu quả kinh tế - xã hội.

Theo đó, Dự án đảm bảo cung cấp nguyên liệu ổn định lâu dài cho cơ sở luyện kim trong nước theo Quy hoạch ngành đã được Chính phủ phê duyệt; giảm nhập khẩu quặng, phôi thép từ nước ngoài; góp phần phát triển ngành Thép Việt Nam, đặc biệt là ngành chế tạo từ thép chất lượng cao, tăng GDP cả nước. Mặt khác, tạo tiền đề cho phát triển công nghiệp phụ trợ, đặc biệt là dịch vụ và thương mại trên địa bàn các xã vùng mỏ và tỉnh Hà Tĩnh.

TIC còn cho rằng, nếu dự án đi vảo hoạt động hiệu quả sẽ tạo nguồn thu ngân sách lớn cho Nhà nước. Theo tính toán hàng năm nộp ngân sách từ Dự án trung bình giai đoạn I là 1.200 tỷ đồng/năm (công suất 5 triệu tấn/năm), giai đoạn II là 2.400 tỷ đồng/năm (công suất 10 triệu tấn/năm). Tổng thu từ các khoản thuế phí trên của Dự án đạt trên 89.700 tỷ đồng. Ngoài ra, còn các khoản thuế, phí khác như: Thuế xuất nhập khẩu, thuế TNDN, thuê đất, ... Phát triển các dịch vụ đi kèm tại địa phương khi hàng tháng có trên 20 tỷ đồng tiền lương được đem vào tiêu dùng.

Cùng với đó, dự án dự kiến sẽ tạo việc làm và tăng thu nhập cho nhân dân khu vực lân cận thông qua kinh doanh dịch vụ, thương mại, phụ trợ…. Nhân dân khu vực lân cận được đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, đầu tư công trình an sinh xã hội thông qua Đề án 946 (TIC hỗ trợ đầu tư 247,5 tỷ đồng), được đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho 3.490 lao động trực tiếp, nâng cao đời sống cho người lao động và nhân dân địa phương.

Ngoài ra, mặc dù thời gian qua có xuất hiện những ý kiến trái chiều về hiệu quả đầu tư, nhưng theo TIC, dự án này sẽ đem lại hiệu quả kinh tế cho nhà đầu tư. Theo tính toán thì lợi nhuận của Dự án đem lại cho nhà đầu tư là sau thuế là 53.024 tỷ đồng./.

Kim Cương