Đây là thông tin tại Báo cáo tóm tắt quốc gia Điều tra chuyển tiếp từ trường học đến việc làm vừa được Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) công bố, ngày 16/1.

Báo cáo thực hiện điều tra quá trình chuyển tiếp từ trường học đến việc làm của thanh niên Việt Nam từ 15 đến 29 tuổi. Theo đó, có gần 2/3 sinh viên trong năm 2015 cho biết thích làm việc trong khu vực nhà nước, chủ yếu là do sự hấp dẫn của công việc ổn định.

Sinh viên thích làm việc ở khu vực nhà nước do sự hấp dẫn công việc ổn định. Ảnh minh họa: MĐ

Sinh viên sau khi tốt nghiệp đại học trung bình cần khoảng 7,3 tháng để tìm công việc đầu tiên họ thấy ổn định và hài lòng. Trong khi đó, lao động có trình độ trung học phổ thông cần thời gian dài hơn, trung bình là 17,8 tháng để tìm được công việc đầu tiên.

Theo báo cáo, 26% lao động trẻ có trình độ học vấn cao hơn yêu cầu công việc mà họ đang làm. Đồng thời, trình độ thấp hơn yêu cầu trong lao động trẻ vẫn là một vấn đề tại Việt Nam và 23,5% lao động trẻ nằm trong nhóm này.

“Điều này có nghĩa là doanh nghiệp đang chưa tận dụng hết tiềm năng, năng suất của nhiều lao động trẻ, mặt khác lại không thể hoạt động ở mức năng suất lao động tối đa của mình bởi họ tuyển dụng lao động thiếu khả năng. Sự không phù hợp với yêu cầu công việc có thể tạo ra gánh nặng lên từng cá nhân, doanh nghiệp và toàn xã hội”, ông Chang – Hee Lee, Giám đốc ILO Việt Nam cho biết.

Mặc dù đang trên đà giảm nhưng tỷ lệ không tận dụng được hết tiềm năng của lực lượng lao động trẻ vẫn ở mức cao (43% trong 2015 so với 47% trong 2013). Trong khi đó, với những lao động trẻ có việc làm, chất lượng việc làm không đảm bảo vẫn đang là rào cản lớn để Việt Nam cải thiện năng suất lao động.

Trong số 58,6% lao động trẻ làm công việc được trả lương thì vẫn còn 1/3 thanh niên vẫn làm những công việc dễ bị tổn thương như lao động tự làm hoặc lao động làm cho gia đình không được trả lương và gần một nửa thanh niên làm việc được trả lương nhưng không có hợp đồng bằng văn bản.

Khoảng 80% lao động trẻ làm các công việc phi chính thức là những công việc thiếu tiếp cận bảo trợ xã hội và sự bảo vệ về pháp luật căn bản, cũng như các quyền lợi của người lao động.

Giám đốc ILO Việt Nam nhận định: “Tuy Việt Nam không có tỷ lệ thanh niên thất nghiệp cao ở mức báo động như nhiều nước khác, nhưng việc đảm bảo việc làm chất lượng cho thế hệ trẻ vẫn là thử thách lớn của đất nước. Nhiều lao động trẻ đang ở trong tình trạng không được bảo vệ ở nơi làm việc, đồng thời không tìm được những kiến thức, kỹ năng phù hợp từ ghế nhà trường để làm việc trong thị trường lao động hiện tại”.

Do đó, ông cho rằng tăng cường sự phối hợp giữa Chính phủ, công đoàn và doanh nghiệp nhằm đẩy mạnh phát triển việc làm cho thanh niên và phát triển kinh doanh với khu vực tư nhân là đầu tàu kiến tạo việc làm./.

Mai Đan