Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường phát biểu tại cuộc họp. Ảnh: NNK

>> Giải pháp nào cứu ngành chăn nuôi đang 'xuống đáy'?

Chiều ngày 28/4/2017, Bộ NN&PTNT tổ chức cuộc họp tìm giải pháp tiêu thụ lợn giúp người chăn nuôi vượt qua khó khăn

Lỗ 1,5 triệu đồng/con lợn

Tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường cho biết, hiện nay các sản phẩm chăn nuôi đã vượt khá xa sức tiêu thụ của thị trường nội địa. Trong đó, đặc biệt là mặt hàng thịt lợn. Đây là ngành chiếm tỷ trọng trên 70% thị phần các sản phẩm chăn nuôi trong nước, với gần 3 triệu hộ nông dân tham gia cùng DN đang đối mặt với những bất lợi rất lớn về thị trường.

"Giá lợn hơi loại tốt (khối lượng trung bình từ 100 - 110kg/con) đã xuống thấp dưới 28.000 đồng/kg, có nơi xuống dưới 25.000 đồng/kg và chưa có dấu hiệu dừng lại, nhất là trong những tháng hè sắp tới. Đây là mức thấp nhất từ trước đến nay ở Việt Nam và cũng đang là giá thấp nhất trên thế giới thời điểm hiện tại. Người chăn nuôi đang chịu lỗ trung bình khoảng 1,5 triệu đồng/con lợn thịt xuất chuồng"- Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường nhấn mạnh.

Đề nghị các cấp, ngành, tổ chức chính trị, xã hội vào cuộc chung tay hưởng ứng phong trào Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam và về thực phẩm trong giai đoạn này là ưu tiên lựa chọn thịt lợn Việt Nam sản xuất. Riêng Bộ NN&PTNT sẽ tập trung triển khai các biện pháp trung hạn, ngắn hạn, tổng hợp theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường

Theo phân tích của Bộ NN&PTNT, có hai nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thịt lợn rớt giá thê thảm hiện nay.

Thứ nhất là do chuỗi cung ứng, sức sản xuất lớn hơn nhu cầu.

Thứ hai là tổ chức ngành hàng thịt lợn chưa tốt, biểu hiện ở ba vấn đề nổi cộm: Trước tiên, chăn nuôi lợn hiện nay chỉ có 45% là chăn nuôi theo quy mô trang trại trung bình và lớn; 55% là chăn nuôi theo quy mô hộ nhỏ lẻ. Điều này cũng dẫn đến nguyên nhân giá tăng khó kiểm soát.

Bên cạnh đó, tổ chức sản xuất không kết nối theo chuỗi do đó khi bán rất dễ bị ép giá, khi rủi ro thị trường xảy ra thì đây là khu vực bị tổn thương lớn nhất.

Không những vậy, tổ chức chuỗi chế biến khép kín từ chăn nuôi đến chế biến, phân phối sản phẩm cũng làm chưa tốt. Các DN lớn đã xây dựng chuỗi nhưng chưa nhiều mà phấn lớn là sản xuất theo kiểu cắt đứt từng công đoạn như nuôi riêng, phân phối riêng, bán riêng, không liên hoàn với nhau làm mất cân đối thị trường nghiêm trọng.

Ông Cường cũng cho rằng: "Chúng ta giữ thói quen truyền thống ăn thịt "nóng" mà không quen sử dung thực phẩm chế biến theo chuỗi. Ngoài ra, tổ chức thị trường trong nước và xuất khẩu chưa tốt. Cùng với đó, quy hoạch lò mổ kém, chủ yếu là tự phát không đảm bảo quy trình. Hình thức thị trường thương mại hiện đại chưa nhiều... cũng dẫn đến sản xuất chăn nuôi không bền vững".

Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường đánh giá: Nếu tình trạng này kéo dài thì phần lớn các hộ chăn nuôi và ngay cả những hộ trang trại lớn cũng sẽ không trụ được, kéo theo nhiều hệ lụy đối với các hoạt động kinh doanh khác, nhất là các hộ kinh doanh thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y và sau là các hộ giết mộ, buôn bán mặt hàng này.

Mặt khác, việc khôi phục lại sản xuất ngành hàng thịt lợn cũng sẽ rất khó khăn, do suất đầu tư cho chăn nuôi lợn cao (trung bình từ 15-25 triệu đồng/nái), chu kỳ sản xuất dài, nếu để chăn nuôi lợn khủng hoảng sâu nữa thì phải mất it nhất từ 15-20 tháng sau mới có thể khôi phục được.

Tạm dừng việc tạm nhập tái xuất thịt lợn

Bộ NN&PTNT đã báo cáo và trình Thủ tướng Chính phủ các giải pháp trước mắt và căn cơ lâu dài nhằm ổn định phát triển bền vững ngành hàng thịt lợn; trong đó giải pháp trước mắt có thể đem lại ngay hy vọng cho người nông dân chăn nuôi là giảm giá đầu vào và tăng sức mua đầu ra cho mặt hàng này.

Trong ngày 28/4/2017, Chính phủ cũng đồng tình với kiến nghị dừng việc tạm nhập tái xuất mặt hàng thực phẩm có liên quan đến sản phẩm chăn nuôi, thủy sản trong nước và kiểm soát chặt hơn hoạt động nhập khẩu các sản phẩm chăn nuôi dựa trên các hàng rào kỹ thuật, để hạn chế các sản phẩm chăn nuôi không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật vào thị trường Việt Nam. Đồng thời, sẽ có giải pháp tín dụng đối với chăn nuôi như khoanh nợ, giãn nợ... cho người nông dân.

Cùng với đó, để giảm giá đầu vào cho người chăn nuôi, hiện nay đã có 5 DN thức ăn chăn nuôi thông báo giảm 200 đồng/kg thức ăn chăn nuôi lợn các loại (tương ứng với giảm gần 100 tỷ đồng/tháng hỗ trợ người chăn nuôi).

Cùng với việc giảm giá thức ăn chăn nuôi, các DN có tiềm năng về giết mổ, chế biến, cấp đông thịt lợn như Saigon Corp, Hapro... cũng đang tăng hết khả năng có thẻ để thu mua lợn cho người chăn nuôi. Đặc biệt, một số DN đã ngừng không đưa thêm thịt lợn ra thị trường, nhường lại thị trường cho các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường, về giải pháp lâu dài cần rà soát lại quy mô sản xuất, quy hoạch phù hợp với khả năng tiêu thụ của thị trường, đặc biệt là trong cơ cấu với các ngành hàng khác.

Song song đó, thực hiện đồng thời các giải pháp như tổ chức lại sản xuất, 55% hộ chăn nuôi nhỏ lẻ phải được tổ chức lại theo hợp tác xã, nhóm sản xuất theo chuỗi. Chuyển một số hộ chăn nuôi lợn sang chăn nuôi gia súc, nuôi các loại đặc sản, hữu cơ… để giảm nguồn cung thịt lợn. Tổ chức chuỗi sản xuất, liên kết chặt chẽ với chế biến...

"Đặc biệt, Bộ NN&PTNT sẽ cùng với Bộ Công thương tìm thị trường cho thịt lợn. Xúc tiến thị trường Trung Quốc, Nhật Bản và các nước Asean"- Bộ trưởng Bộ NN&PTNT nhấn mạnh.

Để mở rộng thị trường, ông Đỗ Thắng Hải- Thứ trưởng Bộ Công thương cho biết: "Chúng tôi đang đàm phán với Trung Quốc để mở rộng xuất khẩu chính ngạch. Ngoài ra, các siêu thị như Big C, SaiGon Corp… đã giảm giá thịt lợn 15- 20%.

"Chúng tôi cũng kêu gọi các doanh nghiệp bỏ vốn thu mua. Đồng thời, xem xét chặt chẽ việc nhập khẩu thịt lợn, mặc dù số lượng này chỉ chiếm 1%. Tạm nhập tái xuất thịt lợn không lớn, có thể tạm dừng nhập nhưng phải dựa trên các quy định quốc tế..."- ông Hải nói./.

Phúc Nguyên