Hà Nội dự kiến thu phí ô tô vào nội đô. Ảnh: Nam Khánh

Theo báo cáo từ Sở Giao thông vận tải Hà Nội - đơn vị tư vấn về đề án “Thu phí phương tiện cơ giới vào một số khu vực trên địa bàn thành phố có nguy cơ ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường để hạn chế số lượng xe cơ giới đi vào”, khảo sát mức phí sẵn sàng chi trả của lái xe và người dân đi lại bằng xe ô tô con là 22.500 đồng/lượt.

Vì vậy, mức phí thu đối với ô tô đi vào nội đô nhằm hạn chế ùn tắc (phí ùn tắc giao thông) phải cao hơn mức này để người dân dần từ bỏ thói quen sử dụng phương tiện cá nhân.

Tư vấn đề xuất xem xét mức thu phí linh hoạt thay đổi theo các khung giờ, cao điểm và thấp điểm, trong đó, giờ thấp điểm sẽ thu thấp hơn hoặc miễn phí hoàn toàn cho tất cả các phương tiện.

Dựa trên các nguyên tắc và căn cứ xác định mức thu nói trên, mức phí mà tư vấn đề xuất Sở Giao thông vận tải, cụ thể: Mức phí ngày thường (ngày làm việc trong tuần) đối với các xe ô tô cá nhân dưới 9 chỗ (là đối tượng chính của thu phí) đề xuất từ 25.000 đồng - 60.000 đồng/lượt.

Đối với xe ô tô từ 9 chỗ trở lên và xe tải các loại, mức thu đề xuất từ 15.000 đồng - 40.000 đồng/lượt.

Các ngày cuối tuần và ngày lễ không thu phí, vì trong các ngày nghỉ và ngày lễ, mức độ ùn tắc giao thông thấp hơn vào các ngày làm việc, tạo thêm sự đồng thuận của nhân dân trong việc triển khai đề án.

Các phương tiện được giảm phí theo đề xuất là xe ô tô kinh doanh vận tải, gồm: xe hợp đồng, xe du lịch, taxi, xe tuyến cố định, xe tải các loại; xe ô tô dưới 9 chỗ của người dân trong khu vực; xe ô tô của cơ quan công sở trong khu vực (sẽ được miễn phí một số lượt nhất định, ngoài số đó sẽ phải trả phí bình thường).

Đối tượng miễn phí gồm xe ưu tiên theo quy định hiện hành (xe cảnh sát, xe cứu thương, xe cứu hỏa, xe quân đội...), xe công vụ và xe buýt công cộng.

Mặc dù được miễn phí nhưng các loại xe này vẫn phải đăng ký trong hệ thống, được lắp thiết bị trên xe và cài đặt chế độ miễn thu phí để đảm bảo phân biệt với các loại xe ô tô cùng chủng loại những vẫn phải chịu phí.

Để tiến hành thu phí giảm ùn tắc giao thông, Sở Giao thông vận tải đề xuất xây dựng các cổng thu phí dựa trên khảo sát suất đầu tư cổng thu phí trong Báo cáo đề xuất dự án “Thu phí xe ô tô lưu thông vào trung tâm thành phố để hạn chế ùn tắc giao thông tại TP.Hồ Chí Minh”, do Công ty CP công nghệ Tiên Phong (ITD) lập năm 2017, và được so sánh với suất đầu tư cổng thu phí không dừng của Công ty ELCOM.

Theo đó, tổng mức dự kiến đầu tư cho 87 trạm thu phí đặt tại 68 vị trí khoảng 2.646 tỷ đồng, gồm chi phí đầu tư ban đầu và chi phí thay thế các thiết bị hết khấu hao, chưa tính chi phí vận hành khai thác.

Trong đó, giai đoạn đầu tư thí điểm 15 trạm tại 9 vị trí vào khoảng 456,27 tỷ đồng; giai đoạn 2 đầu tư xây dựng 59 trạm tại 46 vị trí vào khoảng 1.794 tỷ đồng và giai đoạn 3 hoàn chỉnh đầu tư xây dựng 13 trạm tại 13 vị trí kinh phí khoảng 395,43 tỷ đồng.

Giai đoạn thí điểm sử dụng vốn đầu tư công từ ngân sách thành phố, lắp đặt các trạm thu phí tại các nút giao trọng điểm, thường xuyên ùn tắc. Giai đoạn 2 và 3 đầu tư bằng ngân sách hoặc thu hút nhà đầu tư.

Đề án tạm thời xác định tổng tiền phí xe vào nội đô để giảm ùn tắc thu hàng năm trên cơ sở mức phí dự kiến là 50.000 đồng/lượt đối với xe ô tô cá nhân dưới 9 chỗ và 30.000 đồng/lượt đối với xe ô tô khách từ 9 chồ trở lên và xe tải các loại. Dự kiến với mức phí này, giai đoạn 1 thu được khoảng 769 tỷ đồng/năm, giai đoạn 2 đạt khoảng 1.175 tỷ đồng/năm, giai đoạn 3 đạt khoảng 1.326 tỷ đồng/năm.

Khi chính thức áp dụng thu phí phương tiện giảm ùn tắc thì theo tính toán, lưu lượng giao thông trên các trục chính giảm từ 8 - 30%, trung bình khoảng 12 - 18%.

Ngoài ra, thu phí xe ô tô vào nội đô sẽ thay đổi hành vi sử dụng phương tiện giao thông và văn hóa giao thông của người dân đô thị theo hướng chuyển đổi từ xe ô tô sang các phương tiện thân thiện hơn như vận tải hành khách công cộng, xe đạp; giảm được các chuyến đi không cần thiết bằng xe ô tô con vào khu vực trung tâm thành phố.