Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Nguyễn Văn Cẩn phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Hải Anh

Đây là phát biểu của Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Nguyễn Văn Cẩn tại hội nghị Tổng kết công tác năm 2019 và triển khai nhiệm vụ năm 2020 của Văn phòng thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia (VP 389) diễn ra ngày 9/1/2020.

Theo ông Cẩn, thời gian qua, các vụ việc giả mạo hàng xuất xứ Việt Nam để xuất khẩu, tiêu thụ trong nước gia tăng, diễn biến phức tạp, lực lượng hải quan đã vào cuộc xử lý nhiều vụ. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất là hệ thống chính sách, quy định thiếu, yếu nên khó xử lý nhanh, quyết liệt.

Dẫn chứng vụ việc gian lận xuất xứ của Công ty Asanzo thu hút sự chú ý của dư luận trong thời gian qua, ông Cẩn cho biết, khi được Thủ tướng Chính phủ giao, cơ quan hải quan đã làm toàn diện, tổ chức 2 lần họp công khai với các bộ, ngành liên quan, sau đó báo cáo Thủ tướng về xử lý lỗi của doanh nghiệp.

Trong báo cáo lên cấp trên, cơ quan hải quan đã chỉ rõ hàng hóa của Asanzo xuất khẩu là vi phạm xuất xứ, trong khi đó tiêu thụ trong nước lại không có quy định nào về vấn đề này, vì vậy không có kết luận của các cơ quan liên quan và bị bỏ trống.

Ông Cẩn cho biết thêm, cơ quan hải quan chỉ xử lý thuế, xuất xứ và đã có đề nghị Bộ Công thương cần đưa ra chính sách, quy định rõ ràng thế nào là hàng Việt Nam để tránh vi phạm của DN.

Ngoài ra, theo ông Cẩn, sau Tết Nguyên đán Canh Tý 2020, cơ quan hải quan sẽ kiểm tra, xử lý DN có vi phạm tương tự như Asanzo và làm rõ vấn đề xuất khẩu trái phép quặng đang diễn ra ở Quảng Ninh.

Vừa qua, thông tin có 41 thuyền quặng bị bắt ở Quảng Ninh, qua kiểm tra phát hiện là quặng thô, không qua sơ chế, có dấu hiệu DN khai thác không đúng với giấy phép để xuất sang Trung Quốc.

“Tuy nhiên, hiện nhiều văn bản của các bộ, ngành ở thể loại “lưỡng cư’, nói thế nào cũng đúng, xử thế nào cũng được, khiến các lực lượng chức năng tốn rất nhiều công sức khi thực thi nhiệm vụ…” ông Cẩn nhấn mạnh.

Ông Cẩn cho biết thêm, cơ quan hải quan đang quyết liệt chống gian lận xuất xứ. Hiện liên ngành đang bắt giữ 100 container hàng vi phạm, gồm 30.000 xe đạp, gần 20.000 xe đạp điện. DN thừa nhận không sản xuất, chỉ nhập về lắp ráp và xuất đi Mỹ.

Liên quan đến cơ quan cấp giấy chứng nhận xuất xứ (C/O), Tổng cục Hải quan đã kiến nghị Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Bộ Công thương rút lại giấy cấp phép C/O ở một số DN không đủ điều kiện và có dấu hiệu sai phạm.

Về xử phạt vi phạm xuất xứ, ông Cẩn cho rằng có khó khăn trong quá trình áp dụng quy định. Hiện có 7 nghị định liên quan đến xuất xứ hàng hóa có thể vận dụng được, rất rối cho lực lượng thực thi.

Ông Cẩn dẫn chứng, việc xử lý ô tô có bản đồ đường lưỡi bò vi phạm chủ quyền quốc gia tại triển lãm ô tô, cơ quan hải quan rà soát có 5 nghị định có thể xử lý được việc này. Sau đó, cơ quan hải quan đã chọn biện pháp xử lý nặng là tịch thu để đủ sức răn đe.

Khắc phục bất cập, cơ quan hải quan đang kiến nghị sửa Nghị định 127 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan, nhằm nâng cao hiệu quả, có sức răn đe. Đồng thời, sửa đổi bổ sung quy định tại các nghị định hướng dẫn luật chuyên ngành phải thống nhất.

Ngọc Linh