Cục trưởng Cục KTSTQ Nguyễn Tiến Lộc phát biểu tại cuộc họp báo. Ảnh: Hải Anh

Đây là thông tin được ông Nguyễn Tiến Lộc, Cục trưởng Cục Kiểm tra sau thông quan (KTSTQ), Tổng cục Hải quan cho biết tại cuộc họp báo chuyên đề về kết quả và giải pháp đấu tranh chống gian lận xuất xứ hàng xuất khẩu do Tổng cục Hải quan tổ chức ngày 27/12.

Hơn 30 DN có dấu hiệu vi phạm vào "tầm ngắm" của hải quan

Tại họp báo, ông Nguyễn Tiến Lộc cho biết, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, trực tiếp là của Bộ Tài chính, lực lượng kiểm tra sau thông quan, Tổng cục Hải quan đã lập tổ công tác đấu tranh làm rõ vi phạm của hàng loạt doanh nghiệp (DN) về dấu hiệu gian lận xuất xứ hàng hóa Việt Nam, gây tổn hại đến uy tín, lợi ích quốc gia…

Ông Nguyễn Tiến Lộc công bố kết quả đấu tranh chống gian lận xuất xứ của cơ quan hải quan trong thời gian qua. Ảnh: Hải Anh

Trước đây, cơ quan hải quan chủ yếu tập trung kiểm tra ngăn chặn gian lận xuất xứ đối với hàng hóa nhập khẩu trong thông quan cũng như sau thông quan. Tuy nhiên từ giữa năm 2018 đến nay cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc xảy ra, trong đó Mỹ đang áp thuế cao cho nhiều dòng hàng có xuất xứ từ Trung Quốc. Do đó, cơ quan hải quan đã tập trung nghiên cứu những phương thức, rủi ro về gian lận giả mạo xuất xứ, lấy xuất xứ của Việt Nam xuất khẩu hàng hóa vào thị trường Mỹ, EU.

Trên cơ sở tổng hợp 19 nhóm mặt hàng có rủi ro cao, có kim ngạch tăng đột biến vào thị trường Hoa Kỳ và EU, Cục KTSTQ đã thực hiện kiểm tra 9 DN thì phát hiện hành vi gian lận để hưởng xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa xuất khẩu đi Mỹ của 4 DN (3 DN lắp ráp xe đạp, xe đạp điện và 1 DN lắp ráp mặt hàng sản phẩm gỗ (giá, kệ bếp). Qua các biên bản làm việc, DN đã thừa nhận hành vi vi phạm về xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa xuất khẩu.

Theo đó, tại Công ty TNHH xe đạp Excel, qua kiểm tra đã phát hiện công ty nhập khẩu 100% linh kiện xe đạp, xe đạp điện, xe lướt điện từ Trung Quốc về Việt Nam để lắp ráp đơn giản ở giai đoạn cuối cùng thành sản phẩm xe đạp, xe đạp điện, xe lướt điện hoàn chỉnh. Các linh kiện nhập khẩu về Việt Nam không trải qua bất kỳ công đoạn gia công sản xuất nào khác và xuất khẩu từ Việt Nam sang Mỹ lấy nguồn gốc xuất xứ Việt Nam để được hưởng thuế nhập khẩu ưu đãi do Chính phủ Mỹ dành cho Việt Nam.

Tổng cục Hải quan đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính với hình thức phạt tiền và xử phạt bổ sung tịch thu toàn bộ tang vật là sản phẩm hoàn chỉnh, các bán thành phẩm và các linh kiện chưa xuất khẩu đang lưu trong kho của công ty...

Đồng thời, cùng với các vụ việc nêu trên, Cục KTSTQ cũng đang chỉ đạo 9 cục hải quan tỉnh, thành phố kiểm tra 24 DN có dấu hiệu vi phạm, tiến hành làm rõ để xử lý theo quy định pháp luật.

Lập danh sách các DN có rủi ro về gian lận, giả mạo xuất xứ

Tại cuộc họp báo, đại diện cơ quan hải quan đã cho biết, việc đấu tranh với vi phạm của DN rất khó khăn. Các DN còn có biểu hiện chống đối, lấy nhiều lý do như người phiên dịch chưa rõ nội dung cần dịch lại, giám đốc bận phải đi công tác nước ngoài gấp để cố tình không ký các biên bản làm việc, biên bản vi phạm hoặc có dấu hiệu bỏ trốn, tẩu tán tài sản…

Ông Trần Mạnh Cường phát biểu tại cuộc họp báo. Ảnh: Hải Anh

Theo Phó Cục trưởng Cục KTSTQ Trần Mạnh Cường, khó khăn lớn mà cơ quan hải quan gặp phải là các quy định pháp luật về xuất xứ chưa thống nhất. Điển hình tại Nghị định 31/2018/NĐ-CP Quy định chi tiết Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa, tại điều 9 “Công đoạn gia công chế biến giản đơn” quy định còn chưa rõ ràng, còn chưa đầy đủ nên dẫn đến việc đấu tranh của cơ quan hải quan với DN để xác định công đoạn gia công giản đơn gặp nhiều khó khăn. Đặc biệt, vẫn còn có sự không thống nhất giữa các văn bản quy phạm pháp luật về việc công bố công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng việc xử phạt đối với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính.

Do vậy, Tổng cục Hải quan kiến nghị, Bộ Công thương sớm rà soát và có hướng dẫn cụ thể về việc tự chứng nhận xuất xứ theo quy định tại tại điều 25, Nghị định 31/2018/NĐ-CP. Đồng thời, cần rà soát, sửa đổi và bổ sung các công đoạn gia công chế biến giản đơn quy định tại điều 9, Nghị định 31/2018/NĐ-CP để phù hợp với tình hình hiện nay.

Cũng theo ông Cường, trong thời gian tới, trên cơ sở thống kê 19 nhóm mặt hàng có nguy cơ gian lận về xuất xứ, cơ quan hải quan đã lập danh sách các DN có rủi ro về gian lận, giả mạo xuất xứ trong phạm vi toàn quốc để tiến hành kiểm tra; trong đó đặc biệt chú ý đến một số DN có kim ngạch xuất khẩu vào thị trường Mỹ tăng đột biến.

"Hiện nay, Cục KTSTQ đang củng cố, làm rõ các dấu hiệu vi phạm của 24 DN tiếp tục mở rộng kiểm tra một số nhóm hàng: Pin năng lượng mặt trời, đèn LED…", ông Cường nói.

Ngọc Linh